| YouTube Channel

गिरीश (girIza)

 
शब्दसागरः
English
गिरीश
m.
 (-शः)
1. A name of SIVA.
2. A name of Himalaya, the snowy
mountains on the north of Hindustan, or the range personified 3.
A name of VRIHASPATI.
E.
 गिरि a mountain, (or in the last mean-
ing, गिर् speech, ) and ईश lord.
Capeller Eng
English
गिरीश
m.
 = गिरिपति.
Yates
English
गिरी-श (शः) 1.
m.
 A name of
Shiva,
of
Himālaya, of
Vrihaspati.
Wilson
English
गिरीश
m.
 (-शः)
1 A name of ŚIVA.
2 A name of Himāla, the snowy mountains on the north of Hindustan, or
the range personified.
3 A name of VṚHASPATI.
E.
 गिरि a mountain, (or in the last meaning, गिर् speech, ) and ईश
lord.
Monier Williams Cologne
English
1. गिर्—ईश
m.
 ‘lord of speech’,
N.
 of Bṛhaspati (regent of the planet Jupiter),
L.
2. गिरीश
m.
 (= °रीन्द्र) a high mountain
N.
 of the Himavat,
L.
‘mountain-lord’, Śiva,
MBh.
 xiii, 6348
Kum.
one of the 11 Rudras,
Yājñ.
 ii, 102/103, 34
गिर्-ईश a 1. गिर्-ईश and 2. गिरीश. See 1. गि॑र् and 3. गिरि॑.
Monier Williams 1872
English
गिरीश 1. 2. गिरीश, &c. See under 1. गिर्
and under गिरि above.
Apte Hindi
Hindi
गिरीशः
पुं*
 गिरि-ईशः -
हिमालय पर्वत का विशेषण
गिरीशः
पुं*
 गिरि-ईशः -
शिव का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गिरीश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಮೇಶ್ವರ /ಮಹಾದೇವ
व्युत्पत्तिः - > गिरेः कैलासस्य ईशः
प्रयोगाः - > "गिरीशशौर्योर्हृदयं जहार मुदे न हृद्या किमु वालकेलिः"
उल्लेखाः - > कुमा० ११-४०
गिरीश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಮಾಚಲ /ಪರ್ವತಗಳ ರಾಜ
व्युत्पत्तिः - > गिरीणामीशः
गिरीश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೃಹಸ್ಪತಿ
व्युत्पत्तिः - > गिरां चावामीशः
विस्तारः - > "गिरीशो वाक्पतौ हरे । अद्रिरजे" - हेम० ।
L R Vaidya
English
giri-ISa {% m. %} 1. an epithet of the Himālaya mountain
2. an epithet of Śiva, गिरीशप्रतिसक्तमानसाम् K.S.v.3.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
११, अक्षौहिणी, अज, ईश, ईशान, ईश्वर, गिरिश, गिरीश, गुणी, गौरीश, त्र्यम्बक, धूर्जटि, पशुपति, पिनाकिन्, भर्ग, भव, महस्, महादेव, महेश, महेश्वर, मृड, रुद्र, शङ्कर, शम्भु, शर्व, शशिभूषण, शितिकण्ठ, शिव, शूलिन्, श्रीकण्ठ, हर
Bopp
Latin
गिरीश m. (e गिरि et ईश dominus) cognomen dei Sivi.
MED.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शंभुः शर्वः स्थाणुरीशान ईशो रुद्रोड्डीशौ वामदेवो वृषाङ्कः ।
कण्ठेकालः शंकरो नीलकण्ठः श्रीकण्ठोग्रौ धूर्जटिर्भीमभर्गौ ॥ १९५ ॥
मृत्युंजयः पञ्चमुखोऽष्टमूर्तिः श्मशानवेश्मा गिरिशो गिरीशः ।
षण्ढः कपर्दीश्वर ऊर्ध्वलिङ्ग एकत्रिदृग्भालदृगेकपादः ॥ १९६ ॥
मृडोऽट्टहासी घनवाहनोऽहिर्बुध्नो विरूपाक्षविषान्तकौ च ।
महाव्रती वह्निहिरण्यरेताः शिवोऽस्थिधन्वा पुरुषास्थिमाली ॥ १९७ ॥
स्याव्द्योमकेशः शिपिविष्टभैरवौ दिक्कृत्तिवासा भवनीललोहितौ ।
सर्वज्ञनाट्यप्रियखण्डपर्शवो महापरा देवनटेश्वरा हरः ॥ १९८ ॥
पशुप्रमथभूतोमापतिः पिङ्गजटेक्षणः ।
पिनाकशूलखट्वाङ्गगङ्गाहीन्दुकपालभृत् ॥ १९९ ॥
गजपूषपुरानङ्गकालान्धकमखासुहृत् ।
-wordlist-
शम्भु (पुं), शर्व (पुं), स्थाणु (पुं), ईशान (पुं), ईश (पुं), रुद्र (पुं), उड्डीश (पुं), वामदेव (पुं), वृषाङ्क (पुं), कण्ठेकाल (पुं), शङ्कर (पुं), नीलकण्ठ (पुं), श्रीकण्ठ (पुं), उग्र (पुं), धूर्जटि (पुं), भीम (पुं), भर्ग (पुं), मृत्युञ्जय (पुं), पञ्चमुख (पुं), अष्टमूर्ति (पुं), श्मशानवेश्मन् (पुं), गिरिश (पुं), गिरीश (पुं), षण्ढ (पुं), कपर्दिन् (पुं), ईश्वर (पुं), ऊर्ध्वलिङ्ग (पुं), एकदृश् (पुं), त्रिदृश् (पुं), भालदृश् (पुं), एकपाद् (पुं), मृड (पुं), अट्टहासिन् (पुं), घनवाहन (पुं), अहिर्बुध्न (पुं), विरूपाक्ष (पुं), विषान्तक (पुं), महाव्रतिन् (पुं), वह्निरेतस् (पुं), हिरण्यरेतस् (पुं), शिव (पुं), अस्थिधन्वन् (पुं), पुरुषास्थिमालिन् (पुं), व्योमकेश (पुं), शिपिविष्ट (पुं), भैरव (पुं), दिग्वासस् (पुं), कृत्तिवासस् (पुं), भव (पुं), नीललोहित (पुं), सर्वज्ञ (पुं), नाट्यप्रिय (पुं), खण्डपर्शु (पुं), महादेव (पुं), महानट (पुं), महेश्वर (पुं), हर (पुं), पशुपति (पुं), प्रमथपति (पुं), उमापति (पुं), पिङ्गजट (पुं), पिङ्गेक्षण (पुं), पिनाकभृत् (पुं), शूलभृत् (पुं), खट्वाङ्गभृत् (पुं), गङ्गाभृत् (पुं), अहिभृत् (पुं), इन्दुभृत् (पुं), कपालभृत् (पुं), गजासुहृद् (पुं), पूषासुहृद् (पुं), अनङ्गासुहृद् (पुं), कालासुहृद् (पुं), अन्धकासुहृद् (पुं), मखासुहृद् (पुं)
नाममाला
Sanskrit
स्कन्दपितृ, शङ्कर, शम्भु, शिव, स्थाणु, महेश्वर, त्र्यम्बक, धूर्जटि, शर्व, पिनाकिन्, प्रमथाधिप, त्रिपुरारि, विशालाक्ष, गिरीश, नीललोहित, रुद्र, इन्दुमौलि, यज्ञारि, त्रिनेत्र, वृषभध्वज, उग्र, शूलिन्, कपालिन्, शिपिविष्ट, भव, हर, उमापति, विरूपाक्ष, विश्वरूप, कपर्दिन्
तत्पिता शङ्करः शम्भुः शिवः स्थाणुर्महेश्वरः ।
त्र्यम्बको धूर्जटिः शर्वः पिनाकी प्रमथाधिपः ॥ ६८ ॥
त्रिपुरारिर्विशालाक्षो गिरिशो नीललोहितः ।
रुद्रेन्दुमौलिर्यज्ञारिस्त्रिनेत्रो वृषभध्वजः ॥ ६९ ॥
उग्रः शूली कपाली च शिपिविष्टो भवो हरः ।
उमापतिर्विरूपाक्षो विश्वरूपः कपर्द्यपि ॥ ७० ॥
verse 0.1.1.68
page 0036
Mahabharata
English
Girīśa = Śiva, q.v.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गिरीशः,
पुं,
 (गिरेः कैलासस्य ईशः ।) शिवः ।(यथा, वक्रोक्तिपञ्चाशिकायाम् । ३३ ।“चिन्तामेऽत्र न वेश्मनि प्रियतमे किं चिन्तयस्यान्नव-ग्रावणीत्यद्रिसुतां जयन्नवतु वः सूक्त्या गिरीशो-ऽनिशम् ॥
”गिरीणां पर्व्वतानामीशः श्रेष्ठः ।) हिमालय-पर्व्वतः । (गिरां वाचां शास्त्राणां वा ईशः ।)बृहस्पतिः । इति मेदिनी । शे । १९ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गिरीश
पु०
 गिरेः कैलासस्य ईशः । महादेवे अमरः ।“सुतां गिरीशप्रतिषक्तमानसाम्” कुमा० । गिरीणामीशः ।२ हिमालये । गिरां वाचामीशः । ३ वाचस्पतौ च मेदि० ।
Capeller
German
गिरीश
m.
 = गिरिपति.
Burnouf
French
गिरीश गिरीश
m.
 (ईश) le roi des monts, c-à-d.
Śiva, Bṛhaspati ou Himāla [personnification de l'Himālaya].