धातुः: गल्
मूलधातुः: गल
धात्वर्थः: स्रवणे
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: गालयते
अनुबन्धादिविशेषः: आकुस्मीयः


धातुः: गल्
मूलधातुः: गल
धात्वर्थः: अदने स्रवणे च
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: गलति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

गलँ गल  (अर्थः)  श्रवणे
( गालयते ) गलतीति शपि 165

गलँ गल  (अर्थः)  अदने
(गलति अगालीत् गलः ) "गोचरसंचर'' इत्यादौ चकारेण "पुसि संज्ञायां धः प्रायेण'' गिरतेर्वा 539

गलँ गल  गरणे 
- गलति ।। 841 ।।

गलँ गल  अदने 
- गलति । जगाल  ।। 547 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“गल स्रवणे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> <a href="#foot_krm03">3</a> गालकः-लिका, <a href="#foot_krm04">4</a> जिगालयिषकः-षिका;</li> <li> गालयिता-त्री, जिगालयिषिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm05">5</a> <a href="#foot_krm06">6</a> गालयमानः, जिगालयिषमाणः;</li> <li> गालयिष्यमाणः, जिगालयिषिष्यमाणः;</li> <li> सुगाल्-सुगालौ-सुगालः;</li> <li> -- गालितम्-तः-तवान्, जिगालयिषितः-तवान्;</li> <li> गालः, जिगालयिषुः;</li> <li> गालयितव्यम्, जिगालयिषितव्यम्;</li> <li> गालनीयम्, जिगालयिषणीयम्;</li> <li> गाल्यम्, जिगालयिष्यम्;</li> <li> ईषद्गालः-दुर्गालः-सुगालः;</li> <li> -- गाल्यमानः, जिगालयिष्यमाणः;</li> <li> गालः, जिगालयिषः;</li> <li> गालयितुम्, जिगालयिषितुम्;</li> <li> गालना, जिगालयिषा;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> गालनम्, जिगालयिषणम्;</li> <li> गालयित्वा, जिगालयिषित्वा;</li> <li> निगाल्य, प्रजिगालयिष्य;</li> <li> गालम् २, गालयित्वा २, जिगालयिषम् २;</li> <li> जिगालयिषित्वा २</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (३८८)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१७००। सक। सेट्। आत्म। आकुस्मीयः।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[४। ‘अत उपधायाः’ (७-२-११६) इति णौ वृद्धिः। ‘णेरनिटि’ (६-४-५१) इति णिलोपः।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[५। ण्यन्तात् सनि गुणायादेशौ। ‘सन्यतः’ (७-४-७९) इतीत्त्वमभ्यासे।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [पृष्ठम्०३८१+ २४]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[१। ‘आकुस्मादात्मनेपदिनः’ (ग। सू। चुरादौ) इति आत्मनेपदमेव।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[आ। ‘कुत्स्या हि गालनपटा इव कष्टमेते दुष्कीर्तिभालनपराः खलु कूटवृत्त्या। तद्वञ्चनं निरसितुं न हि वर्षिताः स्मः किं कुर्महे खलजना इह मादयन्ताम्।।’ धा। का। ३-३६। इति अकारस्य अनुदात्तत्वप्रतिज्ञानात् शानच् प्रत्ययः।]]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“गल अदने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> धातूनामनेकार्थत्वात् स्रवणेऽप्ययं धातुः इति क्षीरस्वामी। </li> <li>गालकः-लिका, गालकः-लिका, जिगलिषकः-षिका, जागलकः-लिका;</li> <li> गलिता-त्री, गालयिता-त्री, जिगलिषिता-त्री, जागलिता-त्री;</li> <li> गलन्-न्ती, <a href="#foot_krm03">3</a> गालयन्-न्ती, जिगलिषन्-न्ती;</li> <li> -- गलिष्यन्-न्ती-ती, गालयिष्यन्-न्ती-ती, जिगलिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- -- -- जागल्यमानः, जागलिष्यमाणः;</li> <li> सुगल्-सुगलौ-सुगलः;</li> <li> -- -- -- गलितम्-तः-तवान्, गालितः, जिगलिषितः, जागलितः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm04">4</a> <a href="#foot_krm05">5</a> गलः <a href="#foot_krm06">6</a>, निगलः <a href="#foot_krm07">7</a>, <a href="#foot_krm08">8</a> सुगाली, गालः, जिगलिषुः, जागलः;</li> <li> गलितव्यम्, गालयितव्यम्, जिगलिषितव्यम्, जागलितव्यम्;</li> <li> गलनीयम्, गालनीयम्, जिगलिषणीयम्, जागलनीयम्;</li> <li> गाल्यम्, गाल्यम्, जिगलिष्यम्, जागल्यम्;</li> <li> ईषद्गलः-दुर्गलः-सुगलः;</li> <li> -- -- गल्यमानः, गाल्यमानः, जिगलिष्यमाणः, जागल्यमानः;</li> <li> गालः, गालः, जिगलिषः, जागलः;</li> <li> गलितुम्, गालयितुम्, जिगलिषितुम्, जागलितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm09">9</a> गलितिः, गालना, जिगलिषा, जागला;</li> <li> विगलनम्, गालनम्, जिगलिषणम्, जागलनम्;</li> <li> गलित्वा, गालयित्वा, जिगलिषित्वा, जागलित्वा;</li> <li> निगल्य, निगाल्य, प्रजिगलिष्य, प्रजागल्य;</li> <li> गालम् २, गलित्वा २, गालम् २, गालयित्वा २, जिगलिषम् २, जिगलिषित्वा २, जागलम् २;</li> <li> जागलित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (३८७)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-५४६। अक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[२। अस्य धातोः परस्मैपदित्वात् शानच् न। ण्यन्तात् ‘निगरणचलनार्थेभ्यः--’ (१-३-८७) इति निषेधात् ‘णिचश्च’ (१-३-७४) इति प्राप्तः शानजपि न। ‘पूर्ववत् सनः’ (१-३-६२) इति वचनात् सन्नन्तादपि न।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [पृष्ठम्०३८०+ २५]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[आ। ‘सुमार्गशेलात् स्खलतां खलात्मनां गलच्छिदार्थं सलितं महीतलम्। दलत्तनुप्रश्वलितान् परान् प्रति प्रश्वल्लिताखोडसुदर्शनायुधम्।।’ धा। का। १-७०।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[१। गलति = भक्षयतीति कर्तरि पचाद्यच्। ‘गोचरसञ्चर--’ (३-३-११९) इति सूत्रे चकारस्यानुक्तसमुच्चयार्थकत्वात् घञपवादो घः संज्ञायाम्--इति माधवधातुवृत्तौ।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[B। ‘चरमतश्च ऋणादिव देवकीपतिरमुच्यत शृङ्खलतः स्थिरात्। निखिलबन्धनिवर्तकसन्निधौ विगलनं निगलस्य किमद्भुतम्।।’ यादवाभ्युदये--३-११।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[२। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[३। ‘तितुत्रेष्वग्रहादीनाम्--’ (वा। ७-२-९) इति वचनात् इड् भवति, ग्रहादयो = ग्रहप्रकारा इत्युक्तत्वात्।]]</li></ul>

गल् (ग꣡लँ॒ स्रवणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = गालनम्
अनीयर् = गालनीयः - गालनीया
ण्वुल् = गालकः - गालिका
तुमुँन् = गालयितुम्
तव्य = गालयितव्यः - गालयितव्या
तृच् = गालयिता - गालयित्री
क्त्वा = गालयित्वा
ल्यप् = प्रगाल्य
क्तवतुँ = गालितवान् - गालितवती
क्त = गालितः - गालिता
शानच् = गालयमानः - गालयमाना

गल् (ग꣡लँ꣡ अदने भक्षणे स्रावे च - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = गलनम्
अनीयर् = गलनीयः - गलनीया
ण्वुल् = गालकः - गालिका
तुमुँन् = गलितुम्
तव्य = गलितव्यः - गलितव्या
तृच् = गलिता - गलित्री
क्त्वा = गलित्वा
ल्यप् = प्रगल्य
क्तवतुँ = गलितवान् - गलितवती
क्त = गलितः - गलिता
शतृँ = गलन् - गलन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

गलँ गल स्रावणे
- गालयते, उद्गालयते  भ्वादौ (1364) गलति 167

गलँ गल अदने
- गलति  गलः  स्रवणेऽपि अनेकार्थत्वात्  उणादौ गल्लः कपोलादिः, गल्वर्कः स्फटिकः  गलेश्च (दश0 उ0 714) इति गुल्फः  चुरादौ गल स्रावणे (10146) तङि-उद्गालयते  535

गल - प्रस्रवणे (चुरा० आत्म० अक० से०) गालयते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಜಾರು /ಕಳಚು

गल - प्रस्रवणे (चुरा० आत्म० अक० से०) गालयते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಸ್ರವಿಸು /ಸೋರು

गालयते (gAlayate)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)