| YouTube Channel

गर्त्त (gartta)

 
शब्दसागरः
English
गर्त्त
m.
(-र्त्तः)
1. A hole in general.
2. The hollow of the lions.
3. The
name of a country
also त्रिगर्त्त, in the north-west of India.
4. A
kind of disease.
E.
गृ to drop, Unadi affix तन्.
Yates
English
गर्त्त (र्त्तिः) 1.
m.
A hole
hollow of the
loins
a country
a disease.
Wilson
English
गर्त्त
m.
(-र्त्तः)
1 A hole in general.
2 The hollow of the loins.
3 The name of a country
also त्रिगर्त्त, in the north-west of India.
4 A kind of disease.
E.
गृ to drop, Uṇādi affix तन्.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गर्त्त
पु०
गॄ--तन् भूमिछिद्रे त्रिगर्त्तदेशे स्त्रीनितम्बस्थककुन्दरे विश्वः रोगभेदे शब्दर० गृहे निघ० ।६ रथे सभास्थाणौ निरु० “अभ्वातेव पुंस एतिप्रतीची गर्त्ता रुगिव सनये धमानाम्” ऋचो निरुक्तौगर्त्तः सभास्थाणुर्गृणातेः सत्यसङ्गरो भवति रथोऽपिगर्त्त उच्यते गृणातेः स्तुतिकर्म्मणः स्तुततभं यानम्”इति “वरुण! मित्र गर्त्तमचक्षाथे” ऋ०५ ६२ “गर्त्त रथम्” भा० “नमस्वन्ता धृतदक्षाधिगर्त्ते”२५ “गर्त्ते रथे” भा० खातभेदे “धनुः-सहस्याण्थष्टौ गतिर्यासां विद्यते ता नदी-शब्दवहा गर्त्तास्ताः परिकीर्त्तिता” ति० त० “स्नानंसमाचरेन्नित्यं गर्त्तप्रस्रवनेषु च” मनुः खातेनकृतबिलमात्रदेशे “अशुचिस्थानम् उच्छिष्टक्षेपणस्थानगर्त्तादिकम्” मिता० “न ससत्येषु गर्त्तेषु गच्छ-न्नापि स्थितः” (मूत्रं कुर्य्यात्) भनुः “गर्त्तेष्वव--काशी-पालमित्यवधापयेत्” आश्व० गृ० १४ “सर्वासांस्थूणानां गत्तेषु” नारा० “वर्षाभ्यस्तत्र गर्त्तेऽवदध्युः”४ “स्थाणुं वर्च्छत् गर्त्ते वा पात्यते” ऋ० भा० श्रुतिः ।गर्त्तस्यादूरभवो देशः सुवास्त्वा० अण् गार्त्त गर्त्तसन्नि-कृष्टदेशादौ
त्रि०
ततः चतुरर्थ्याम् प्रेक्षा० इनि गर्त्तिन्गर्त्तसन्निकृष्टादौ
त्रि०
स्त्रियां ङीप् गर्त्ते भवःधूमा० वुञ् गार्त्तक गर्त्तभवे
त्रि०
उत्करा० चतु-रर्थ्यां गर्त्तीय गर्त्तयुक्तदेशादौ
त्रि०
कुमुदा०चतुरर्थ्या ठल् गर्त्तिक गर्त्तसन्निकृष्टदेशादौ गर्त्तंतत्पतनमर्हति “छन्दसि च” पा० यत् गर्त्त्यगर्त्तपतनमर्हति
त्रि०
छन्दसीत्युक्तेः वेद एवास्य प्रयोगः