| YouTube Channel

गरुत्मत् (garutmat)

 
शब्दसागरः
English
गरुत्मत्
m.
(-त्मान्)
1. The bird of VISHNU.
2. A bird in general.
E.
गरुत् a
wing, and मतुप्
aff.
Capeller Eng
English
गरु॑त्मन्त्
a.
winged
m.
bird,
esp.
Garuḍa.
Yates
English
गरुत्मत् (त्मान्) 5.
m.
The bird and
vehicle of
Vishnu
any bird.
Spoken Sanskrit
English
गरुत्मत् - garutmat -
adj.
- winged
गरुत्मत् - garutmat -
m.
- bird garuDa
गरुत्मत् - garutmat -
m.
- bird
गरुत्मत् - garutmat -
adj.
- winged
पक्षिन् - pakSin -
adj.
- winged
सपक्ष - sapakSa -
adj.
- winged
पक्षवत् - pakSavat -
adj.
- winged
पतत्रिन् - patatrin -
adj.
- winged
पर्णिन् - parNin -
adj.
- winged
वाजिन् - vAjin -
adj.
- winged
सपक्षक - sapakSaka -
adj.
- winged
प्राचार - prAcAra -
m.
- winged ant
रक्तपक्ष - raktapakSa -
m.
- red-winged
वेदमुख्य - vedamukhya -
m.
- winged bug
सुवर्णपक्ष - suvarNapakSa -
adj.
- gold-winged
दीर्घपक्ष - dIrghapakSa -
m.
- long-winged
नीलच्छद - nIlacchada -
m.
- blue-winged
स्वर्णपक्ष - svarNapakSa -
m.
- gold-winged
कृष्णजंहस् - kRSNajaMhas -
adj.
- black-winged
ज्योतिष्पक्ष - jyotiSpakSa -
adj.
- light-winged
रघुपत्मजंहस् - raghupatmajaMhas -
adj.
- light-winged
शितिपक्ष - zitipakSa -
adj.
- white-winged
श्वेतपक्ष - zvetapakSa -
adj.
- white-winged
Wilson
English
गरुत्मत्
m.
(-त्मान्)
1 The bird of VIṢṆU.
2 A bird in general.
E.
गरुत् a wing, and मतुप् poss.
aff.
Apte 1890
English
गरुत्मत् a. Winged
गरुत्मदाशीविषभीमदर्शनैः R. 3. 57.
m. 1 Garuḍa.
2 A bird in general.
3 The fire.
Monier Williams Cologne
English
गरु॑त्—मत् (गरु॑त्-),
mfn.
(in Veda only found in connection with सु-पर्ण॑, and apparently applied to a heavenly bird or to the sun) winged (?),
RV.
i, 164, 46
x, 149, 3
AV.
iv, 6, 3
VS.
xii
xvii, 72
winged,
Ragh.
iii, 57
गरु॑त्—मत्
m.
the bird Garuḍa,
Suparṇ.
MBh.
&c.
a bird (in general),
Nal.
i, 22.
Benfey
English
गरुत्मन्त् गरुत् + मन्त्,
m.
A name
of Garuḍa, MBh. 1, 1510.
Apte Hindi
Hindi
गरुत्मत्
वि* - गरुत् - मतुप्
पक्षी
गरुत्मत्
पुं*
- -
गरुड़
गरुत्मत्
पुं*
- -
पक्षी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गरुत्मत्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗರುಡ /ವಿನತೆಯ ಮಗ
निष्पत्तिः - > "मतुप्" (५-२-९४)
व्युत्पत्तिः - > प्रशस्तौ गरुतौ स्तोऽस्य
प्रयोगाः - > "गरुत्मतः कम्पितदिव्यवृक्षं पक्षानिलं पातुमुपेत्य नागाः"
उल्लेखाः - > याद० १८-९४
गरुत्मत्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ರೆಕ್ಕೆಗಳುಳ್ಳ
प्रयोगाः - > "तयोरुपान्तस्थितसिद्धसैनिकं गरुत्मदाशीविषभीमदर्शनैः"
उल्लेखाः - > रघु० ३-५७
L R Vaidya
English
garut-mat {% m. %} 1. Garuḍa, गरुत्मदाशीविषभीमलक्षणैः R.iii.57
2. a bird in gencral.
Bopp
Latin
गरुत्मत् m. (alatus, e praec. s. मत्) avis. N. 1. 23.
Lanman
English
garútmant, a. winged
as m. bird. [for
mg, cf. pakṣin.]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khyung
१) गरुड २) गरुत्मत् ३) तार्क्ष्य
khyung skyes
गरुत्मत्
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गरुडः शाल्मल्यरुणावरजो विष्णुवाहनः २३०
सौपर्णेयो वैनतेयः सुपर्णसर्पारातिर्वज्रजिद्वज्रतुण्डः
पक्षिस्वामी काश्यपिः स्वर्णकायस्तार्क्ष्यः कामायुर्गरुत्मान्सुधाहृत् २३१
-wordlist-
गरुड (पुं), शाल्मलिन् (पुं), अरुणावरज (पुं), विष्णुवाहन (पुं), सौपर्णेय (पुं), वैनतेय (पुं), सुपर्ण (पुं), सर्पाराति (पुं), वज्रिजित् (पुं), वज्रतुण्ड (पुं), पक्षिस्वामिन् (पुं), काश्यपि (पुं), स्वर्णकाय (पुं), तार्क्ष्य (पुं), कामायुस् (पुं), गरुत्मत् (पुं), सुधाहृत् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
विहङ्गराज
विहङ्गराज, गरुड, गरुत्मत्, तार्क्ष्य, सुपर्णीतनय, सुपर्ण, वैनतेय, पवनाशनाश, सुरेन्द्रजित्, कश्यपनन्दन
विहङ्गराजो गरुडो गरुत्मान्,
तार्क्ष्यः सुपर्णीतनयः सुपर्णः
स्याद्वैनतेयः पवनाशनाशः,
सुरेन्द्रजित्कश्यपनन्दनश्च ३०
verse 1.1.1.30
page 0005
पतन्
पतन्, पतङ्ग, पतग, पतत्रिन्, पत्त्रिन्, शकुन्ति, शकुनि, शकुन्त, वयस्, विहायस्, विहग, विहङ्ग, विहङ्गम, पत्त्ररथ, गरुत्मत्, शकुन, खग, नगौकस्, पक्षिन्, वि, विष्किर, विकिर, अण्डज, नीडज, वाजि, द्विज
पतन्पतङ्गः पतगः पतत्री,
पत्त्री शकुन्तिः शकुनिः शकुन्तः
वयो विहायो विहगो विहङ्गो,
विहङ्गमः पत्त्ररथो गरुत्मान् २३७
शकुनः खगो नगौकाः पक्षी विर्विष्किरस्तथा विकिरः
अण्डजनीडजवाजिद्विजाश्च कथिताः समानार्थाः २३८
verse 2.1.1.237
page 0029
नाममाला
Sanskrit
पन्नगवैरिन्, पन्नगाराति, पन्नगामित्र, पन्नगारि, पन्नगद्विष्, पन्नगसपत्न, पन्नगद्विषत्, पन्नगरिपु, पन्नगभ्रातृव्य, पन्नगदुर्जन, पन्नगशत्रु, पन्नगदुष्ट, पन्नगद्वेषिन्, पन्नगखल, पन्नगाहित, अहिवैरिन्, अह्याराति, अह्यमित्र, अह्यरि, अहिद्विष्, अहिसपत्न, अहिद्विषत्, अहिरिपु, अहिभ्रातृव्य, अहिदुर्जन, अहिशत्रु, अहिदुष्ट, अहिद्वेषिन्, अहिखल, अह्यहित, विषधरवैरिन्, विषधराराति, विषधरामित्र, विषधरारि, विषधरद्विष्, विषधरसपत्न, विषधरद्विषत्, विषधररिपु, विषधरभ्रातृव्य, विषधरदुर्जन, विषधरशत्रु, विषधरदुष्ट, विषधरद्वेषिन्, विषधरखल, विषधराहित, लेलिहानवैरिन्, लेलिहानाराति, लेलिहानामित्र, लेलिहानारि, लेलिहानद्विष्, लेलिहानसपत्न, लेलिहानद्विषत्, लेलिहानरिपु, लेलिहानभ्रातृव्य, लेलिहानदुर्जन, लेलिहानशत्रु, लेलिहानदुष्ट, लेलिहानद्वेषिन्, लेलिहानखल, लेलिहानाहित, भुजङ्गमवैरिन्, भुजङ्गमाराति, भुजङ्गमामित्र, भुजङ्गमारि, भुजङ्गमद्विष्, भुजङ्गमसपत्न, भुजङ्गमद्विषत्, भुजङ्गमरिपु, भुजङ्गमभ्रातृव्य, भुजङ्गमदुर्जन, भुजङ्गमशत्रु, भुजङ्गमदुष्ट, भुजङ्गमद्वेषिन्, भुजङ्गमखल, भुजङ्गमाहित, नागवैरिन्, नागाराति, नागामित्र, नागारि, नागद्विष्, नागसपत्न, नागद्विषत्, नागरिपु, नागभ्रातृव्य, नागदुर्जन, नागशत्रु, नागदुष्ट, नागद्वेषिन्, नागखल, नागाहित, उरगवैरिन्, उरगाराति, उरगामित्र, उरगारि, उरगद्विष्, उरगसपत्न, उरगद्विषत्, उरगरिपु, उरगभ्रातृव्य, उरगदुर्जन, उरगशत्रु, उरगदुष्ट, उरगद्वेषिन्, उरगखल, उरगाहित, फणिवैरिन्, फण्याराति, फण्यमित्र, फण्यरि, फणिद्विष्, फणिसपत्न, फणिद्विषत्, फणिरिपु, फणिभ्रातृव्य, फणिदुर्जन, फणिशत्रु, फणिदुष्ट, फणिद्वेषिन्, फणिखल, फण्यहित, सर्पवैरिन्, सर्पाराति, सर्पामित्र, सर्पारि, सर्पद्विष्, सर्पसपत्न, सर्पद्विषत्, सर्परिपु, सर्पभ्रातृव्य, सर्पदुर्जन, सर्पशत्रु, सर्पदुष्ट, सर्पद्वेषिन्, सर्पखल, सर्पाहित, विनतात्मज, सुपर्ण, गरुड, तार्क्ष्य, गरुत्मत्, शकुनीश्वर, इन्द्रजित्, मन्त्रपूतात्मन्, वैनतेय, विषक्षय
पन्नगोऽहिर्विषधरो लेलिहानो भुजङ्गमः
नागोरगौ फणी सर्पः तद्वैरी विनतात्मजः १२८
सुपर्णो गरुडस्तार्क्ष्यो गरुत्मान् शकुनीश्वरः
इन्द्रजिन्मन्त्रपूतात्मा वैनतेयो विषक्षयः १२९
verse 0.1.1.128
page 0065
Mahabharata
English
Garutmat = Garuḍa: I, 1510, 1517, 8253
II, 51 (iva), 945, 946 (pannagāśanaḥ, took his seat on the flagstaff of Kṛshṇa)
III, 550 (Vainateyo yathā pakshī Gºān patatāṃ varaḥ), 11734 (abhidudrāva…Gºān iva pannagaṃ)
IV, 1519 (ºān iva pannagaṃ), 1572 (vṛkshaṃ Gºān vegena, sc. iva), 1681 (nāgaṃ Gºān iva)
V, 3692, 3703, 3850
VI, 2841 (ºān iva vegitaḥ), 3690 (ºān iva vegavān)
VII, 5052 (chinnau {??}arpāv iva Gºtā), 5805 (ºān ivākāśe prārthayan bhujagottamaṃ)
VIII, 2758 (ºān iva pannagaṃ, C. has by error ºtvān)
IX, 3095 (sadṛśaṃ hi Gºtaḥ), 3271 (dual, yathā)
XII, 12317 (pakshirājaḥ, on Himavat), 12850, 12853.
Garutmat, pl. (ºaḥ) (= Garuḍa, pl.): VI, 4778.
Capeller
German
गरु॑त्मन्त् geflügelt
m.
der Vogel Garuḍa
Vogel.
Grassman
German
garútmat, a., Bezeichnung eines himmlischen Vogels, der mit der Sonne in nächster Beziehung gedacht wird
stets in Verbindung mit suparná (schöngeflügelt), vielleicht „die Höhe des Himmels innehaltend“, in der Höhe schwebend [von gar = 1. gir, vermittelt durch ein nicht nachweisbares garut].
-ān {164, 46}
{975, 3}.
Stchoupak
French
गरुत्मन्त्-
a. ailé
m.
oiseau
Garuḍa.