| YouTube Channel

गन्धमादन (gandhamAdana)

 
शब्दसागरः
English
गन्धमादन mn. (-नः-नं) The name of a particular mountain, forming the
division between Ilavritta and Bhadraswa or to the east of Mern.
m.
 (-नः)
1. A large black bee.
2. Sulphur.
3. The name of one of
the monkey chiefs.
f.
 (-नी) Spirituous liquor
also in some books
read गन्धमादिनी.
E.
 गन्ध smell, मद् to inebriate in the causal form and
ल्युट्
aff.
Capeller Eng
English
गन्धमादन
m.
N.
 of a mountain and forest.
Yates
English
गन्ध-मादन (नः-नं) 1.
m.
n.
 The name
of a particular mountain.
m.
 A
large black bee
sulphur
a mon-
key chief.
f.
 Spirituous liquor.
Wilson
English
गन्धमादन
mn. (-नः-नं) The name of a particular mountain, forming
the division between Ilāvṛtta and Bhadrāśva or to the east of
Meru.
m.
 (-नः)
1 A large black bee.
2 Sulphur.
3 The name of one of the monkey chiefs.
f.
 (-नी) Spirituous liquor
also
in some books read गन्धमादिनी.
E.
 गन्ध smell, मद to inebriate in the causal form, and ल्युट्
aff.
Monier Williams Cologne
English
गन्ध—मादन
m.
 ‘intoxicating with fragrance’
=
 -मोदन,
L.
‘delighting in fragrances’, a large black bee,
L.
N.
 of a mountain (forming the division between Ilāvṛta and Bhadrāśva, to the east of Meru, renowned for its fragrant forests),
MBh.
Hariv.
&c.
 (once गन्ध-मदन,
Hcat.
 i, 6, 24)
N.
 of Rāvaṇa,
MBh.
 ii, 410
of a monkey (attendant of Rāma),
MBh.
 iii, 16273
R.
 i, 16, 13
iv
v, 73, 26
vi
गन्ध—मादन
n.
 the forest on the mountain Gandha-mādana,
L.
Benfey
English
गन्धमादन गन्धमादन, i. e.
गन्ध-मद्, Caus., + अन,
m.
1. The
name of a mountain, Rām. 2, 54, 28.
2.
A name of Rāvaṇa, MBh. 2, 410.
3.
The name of a monkey, Rām. 1, 16, 13.
Apte Hindi
Hindi
गन्धमादनः
पुं*
 गन्धः-मादनः -
भौंरा
गन्धमादनः
पुं*
 गन्धः-मादनः -
गन्धक
गन्धमादनः
पुं*
 गन्धः-मादनः -
मेरु पहाड़ के पूर्व में स्थित एक पहाड़ जिसमें चन्दन के अनेक जंगल हैं
गन्धमादनम्
नपुं*
 गन्धः-मादनम् -
मेरु पहाड़ के पूर्व में स्थित एक पहाड़ जिसमें चन्दन के अनेक जंगल हैं
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गन्धमादन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭ್ರಮರ /ದುಂಬಿ
गन्धमादन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಂಧಕ
गन्धमादन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುಗ್ರೀವಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಾನರ
प्रयोगाः - > "गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः । मैन्दश्च द्विविदश्चैव हनूमान् जाम्बवान् तथा"
उल्लेखाः - > रामा०
गन्धमादन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಂಧಮಾದನಪರ್ವತ /ಸಪ್ತಕುಲಪರ್ವತಗಳಲ್ಲೊಂದು
निष्पत्तिः - > मदी (हर्षे) + णिच् - "ल्युः" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > गन्धेन मादयति
प्रयोगाः - > "पद्मभेदपिशुनाः सिषेविरे गन्धमादनवनान्तमारुताः"
उल्लेखाः - > कुमा० ८-८६
गन्धमादन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಂಧಮಾದನಪರ್ವತದ ಒಂದು ಅರಣ್ಯ
L R Vaidya
English
gaMDa-mAdana {% (I) m. %} 1. a large black bee
2. sulphur.
gaMDa-mAdana {% (II) m.n. %} name of a particular mountain to the east of Meru.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Gandhamādana,
(1) n. of a park in the city Ratanakholaka: Mv 〔i.186.18〕
(2) n. of a pratyekabuddha: Mmk 〔40.22〕
〔64.12〕 (here, acc. to Lalou Iconographie 〔35 n. 7〕, taken by Tib. and Chin. as two names
she follows them, but the interpretation is impossible in the other passages and must certainly be rejected)
〔111.10〕
Av 〔i.156.20〕 (here a future pr. b.)
(3 = Skt. and Pali id., n. of a mountain, which in Pali is persistently associated with pacceka-buddhas, cf. 2 above: Mvy 〔4151〕
Mv 〔ii.53.17〕
〔55.4〕
Divy 〔157.27〕 etc.)
Sanskrit Tibetan
Tibetan
spos kyi ngad ldan pa
गन्धमादन
Mahabharata
English
Gandhamādana, a mountain. § 11 (Parvasaṅgr.): I, 2, 451, 452, 462.--§ 43 (Garuḍa): I, 30, 1392 (parvataśreshṭhaṃ, there Kaśyapa was engaged in austerities).--§ 48 (Śesha): I, 36, 1567 (there Śesha performed austerities).-§ 184 (Pāṇḍu): I, 119, 4637 (having crossed Himavat, Pāṇḍu went to G.).--§ 269 (Vaiśravaṇasabhāv.): II, 10, 412 (among the mountains in the palace of Kubera).--§ 317b (Kṛshṇa Vāsudeva): III, 12, 471 (Kṛshṇa dwelt 10, 000 years on G.).--§ 330 (Indradarśana): III, 37, 1496 (on the way to the world of Indra Arjuna crossed Himavat and G.).-§ 419 (Gandhamādanapr.): III, 140, 10861 (the Pāṇḍavas set out for G.).--§ 420 (do.): III, 141, 10892 (b: G. cannot be reached by means of vehicles, nor by bad people
the impure alone meet with flies, gadflies, etc.), 10898.--§ 423 (do.): III, 143, 10964 (b: G. is inhabited by ṛshis, Siddhas, gods, Gandharvas, Apsarases, and Kinnaras), 10969, 10985.-§ 423 (do.): III, 145, 11015.--§ 424 (Bhīmakadalīkhaṇḍapr.): III, 146, 11084, 11088 (b: G. is frequented by Kinnaras, Yakshas, Gandharvas, gods, Brahmarshis, and Apsarases), 11099, 11119 (ºsānushu, on G. Bhīmasena met with Hanūmat). --§ 432 (Saugandhikāharaṇap.): III, 152, 11337 (near G. Bhīmasena slew the Krodhavaśas).--§ 435 (do.): III, 155, 11429 (ºsānushu).--§ 436 (Yakshayuddhap.): III, 158, 11540, 11542 (the hermitage of Vṛshaparvan was situated on the slope of Himavat and near G.).--§ 436b (do.): G. is frequented by Kimpurushas, Siddhas, Cāraṇas, Vidyādharas, Kinnarīs, etc. (very copious description): III, 158, 11561, 11563, 11571, 11582 (ºsānushu), 11600 (ºkānanaṃ), 11603 (ºsānushu), 11608.--§ 436 (do.): III, 159, 11656.-§ 437 (do.): III, 160, 11662, 11702 (ºsambhavaḥ… mārutaḥ, Bhīma there slew the Rākshasa Maṇimat, etc.).-§ 438 (do.): III, 161, 11768.--§ 440 (do.): III, 164, 11902 (Arjuna came from the world of Indra to G.).--§ 446 (Nivātakavacayuddhap.): III, 174, 12283.--§ 459 (Mārkaṇḍeyas.): III, 188, 12918 (seen by Mārkaṇḍeya in the stomach of Nārāyaṇa).--§ 512 (Ghoshayātrāp.): III, 244, 14965 (ºvāsinaḥ, i.e. the Gandharvas).--§ 526 (Rāmopākhyānap.): III, 275, 15901 (ºparvate, the abode of Viśravas), 15921 (having lost Laṅkā, Kubera began to live on G.).--§ 535 (Setubandhana): III, 283, 16273 (ºvāsī…Gandhamādanaḥ).--§ 561e (Bhīma): V, 50, 1991 (Kṛshṇāyāś caratā prītiṃ yena--i.e. Bhīma--Krodhavaśā hatāḥ | praviśya vishamaṃ ghoraṃ parvataṃ Gºṃ, all. to § 432 or § 437).-§ 561 (Yānasandhip.): V, 64, 2471 (description).--§ 563 (Dambhodbhavop.): V, 96, 3462 (on G. Nara and Nārāyaṇa practised austerities), 3464.--§ 570d (Rukmin): V, 158, 5352 (Kimpurushasiṃhasya Gºvāsinaḥ, i.e. Druma).--§ 571 (Ulūkadūtāgamanap.): V, 160, 5501 (ārurukshur yathā mandaḥ parvataṃ Gºṃ)
161, 5546 (do.).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 6, 203 (paraṃ Mālyavataḥ), 204 (the half-verse not in B.).--§ 574e (do.): On the summits of G. Kubera, the lord of the Guhyakas, many Rākshasas and Apsarases live in joy. Beside G. there are many smaller mountains and hills. The measure of human life there is 11, 000 years. There the men are cheerful and endued with great energy and strength, and the women are all of the complexion of the lotus and highly beautiful: VI, 6, 229, 230.--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 318 (among the seven kulaparvatāḥ in Bhāratavarsha
B., however, has Ṛkshavān).--§ 581 (Bhīshmavadhap.): VI, 65, 2939 (on G. the gods, ṛshis, etc., worshipped Pitāmaha, i.e. Brahmán).--§ 585 (do.): VI, 92, 4099 (āśīvishā iva kruddhāḥ parvate Gºe).--§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 125, 5022 (mahāmegho yathā varshaṃ vimuñcan Gºe).--§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII, 183, 8324 (ºyātrāyāṃ durgebhyaś ca sma tāritāḥ | Pāñcālīñ ca pariśrāntā(ṃ) pṛshṭhenodvahatātmanā, sc. Ghaṭotkaca, all. to § 423).--§ 603d (Tripura): VII, 202, 9562 (Śiva made G. and Vindhya his vaṃśadhvajau when he proceeded against Tripura).--§ 607 (Karṇap.): VIII, 45, 2104 (protected by Guhyakas).--§ 611 (Śalyap.): IX, 11, 584 (yayā māyāmayān dṛptān subahūn Gºe | jaghāna Guhyakān kruddho mandarārthe mahābalaḥ, sc. Bhīmasena, all. to § 432 or § 437).--§ 638b (Rāmopākhyāna): XII, 49, 1748 (Rāma gratified Mahādeva on G.).--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII, 335, 12662
343, 13267 (the Ṛshis Nara and Nārāyaṇa practised austerities on G. (in Badarī))
344, 13336 (do.).--§ 731b (Ashṭāvakra-Diksaṃv.): XIII, 21, 1526 (in the north).--§ 733e (Indratoyā): XIII, 25, 1698 (ºsannidhau Indratoyāṃ).--§ 768b (Kṛshṇa Vāsudeva): XIII, 147, 6850 (Sanatkumāra, etc., dwell on G.).--§ 775 (Ānuśāsanik.): XIII, 166, 7658.
Gandhamādana^2, a monkey chief. § 535 (Setubandhana): III, 283, 16273 (dwelt on the mountain Gandhamādana, came with 100, 000 crores of monkeys to Rāma).
Gandhamādana^3 = Rāvaṇa(?): II, 410 (Rākshasādhipatiḥ?).
पुराणम्
English
गन्धमादन १ / GANDHAMĀDANA I. A monkey, who had been helpful to śrī rāma, was the son of kubera. (vālmīki rāmāyaṇa, Bāla Kāṇḍa, Canto 17, Verse 11). This monkey usually stayed on Mount gandhamādana. During the rāma-rāvaṇa war he led a contingent of monkeys. (Vana Parva, Chapter 283, Verse 5).
गन्धमादन २ / GANDHAMĀDANA II. A rākṣasa King, who stays in Kubera's assembly: (Sabhā Parva, Chapter 10).
गन्धमादनम् / GANDHAMĀDANA(M). A mountain famed in the Purāṇas and lying to the east of the Himālayas. (bhāgavata, Pañcama skandha). The purānic importance of the mountain may be summarised as follows:--(1) Kaśyapaprajāpati did tapas at this mountain. (Ādi Parva, Chapter 30, Verse 10).(2) ananta (ādiśeṣa) had once done tapas here. (Ādi Parva, Chapter 36, Verse 3).(3) Once pāṇḍu went to the śataśṛṅga mountain along with his wives kuntī and mādrī for doing tapas, and on that occasion they visited gandhamādana also. (Ādi Parva, Chapter 118, Verse 48).(4) This mountain assumes the form of a divine person. attends Kubera's assembly and worships him. (Sabhā Parva, Chapter 10, Verse 32).(5) śrī kṛṣṇa in the company of Nārāyaṇarṣi spent 10, 000 years on this mountain as an anchorite. (Vana Parva, Chapter 12, Verse 11).(6) arjuna on his way to Mount kailāsa to do tapas crossed the gandhamādana mountain. (Vana Parva, Chapter 37, Verse 41).(7) Only those who possess power got by tapas will be able to climb this mountain. (Vana Parva, Chapter 140, Verse 22).(8) There is the Badari tree and under it there is an āśrama of naranārāyaṇas on the heights of this mountain, and Yakṣas stay there always. (Vana Parva, Chapter 141, Verse 22).(9) Once the pāṇḍavas, with the aid of ghaṭotkaca mounted this mountain. (Vana Parva, Chapter 145).(10) It was here, at this mountain that bhīma killed maṇimān, a friend of kubera. (Vana Parva, Chapter 160, Verse 76).(11) kubera, who was driven out of laṅkā stayed at this mountain during the initial periods. (Vana Parva, Chapter 275, Verse 33).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गन्धमादनं, क्ली
पुं,
 (गन्धैः आत्मोपरिसञ्जातौषधी-विशेषसौरभैः मादयति सन्निहितस्थानिति ।मद् + णिच् + कर्त्तरि ल्युः । माद्यतेऽनेन इतिणिच् ल्युट् वा ।) पर्व्वतविशेषः । इत्यमरः ।२ । ३ । ३ ॥
अयं इलावृतभद्राश्ववर्षयोः सीमा-पर्व्वतः । अस्य विस्तारः नीलनिषधपर्व्वत-पर्य्यन्तः । इति श्रीभागवतम् ॥
(तथा च महा-भारते । २ । १० । ३० ।“मलयो दर्द्द रश्चैव महेन्द्रो गन्धमादनः ।इन्द्रकीलः सुनाभश्च तथा दिव्यौ च पर्व्वतौ ॥
”अस्य गिरेरधिष्टातृदेवोऽपि एतन्नाम्ना विश्रुतः ।यथा, तत्रैवाध्याये । २८ श्लोके ।“द्रुमः किम्पुरषेशश्च उपास्ते धनदेश्वरम् ।राक्षसाधिपतिश्चैव महेन्द्रो गन्धमादनः ॥
”अयमेव पर्व्वतो भगवत्याः पीठस्थानविशेषः ।यथा, देवीभागवते । ७ । ३० । ५६ ।“प्रयागे ललिता प्रोक्ता कामुकी गन्धमादने ॥
”)
गन्धमादनः,
पुं,
 (गन्धेन पुष्पसौरभेण मादयत्या-त्मानमिति । गन्ध + मद् + णिच् + ल्युः । यद्वागन्धेन माद्यति इति । मद् + स्वार्थे णिच् + ल्युः ।)भ्रमरः । वानरविशेषः । (यथा, रामायणे ४ ।२५ । ३३ ।“गयो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः ।मैन्दश्च द्विविदश्चैव हनूमान् जाम्बवांस्तथा ॥
”)गन्धकः । इति मेदिनी ॥
ने । २३४ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गन्धमादन पुंन० गन्धन मादयति मादि--ल्यु । १ पर्वतभेदेस च पर्वतः रोमकपत्तनात् उदक्, नीलनिषधपर्य्यन्तदीर्घःतस्य जलधेश्च मध्ये केतुमासं वर्षम् । एवं निषधनील-माल्यवद्गन्धमादनैरावृतमिलावृतं नवमं वर्षम् मूलवा-क्यमिलावृतशब्दे ९८५ पृ० दृश्यम् । “गन्धमादन-शृङ्गेषु पुरुथः सह राक्षसैः” । “गन्धमादनपार्श्वे तुपरेत्वपरगण्डिकाः” भा० भी० ६ अ० । “ततःकिंपुरुषावासं सिद्धचारणसेवितम् । ददृशुर्हृष्टरोमाणःपर्वतं गन्धमादनम्” भा० व० १५८ अ० । “तथैवा-परेण पूर्वेण च माल्यवद्गन्धमादनौ नीलनिषधयतौ” भाग० ५ । १६ । १०२ । एवं सर्वत्र पुंस्त्वम् क्वचित्क्लीवत्वमपि । “यस्य चोपवनं बाह्यं गन्धवत् गन्धमादनम्”कुमा० । “अत्र गन्धवत्गन्धमादनम्” इति आगन्तुकःपाठः । प्राचीनपाठस्तु “सुगन्धिर्गन्धमादनः” इति पुं-लिङ्गान्तः । अतएव क्षीरस्वामिना “गन्धमादनमन्येचेत्यत्र गन्धेत मादयतोति गन्धमादनः” इति व्याख्यायप्रयोगे च पुंलिङ्गता दृश्यत इत्याशयेनोक्तं “सुगन्धि-र्गन्धमादन इति” कालिदासः इति” मल्लिना० ।स च मेरोर्दक्षिणस्थविष्कम्भरूपः यथाह विष्णुपु० “इलावृतमनुक्रम्य “चत्वार उपपर्वताः” । “विष्कम्भारचिता मेरोर्योजनायुतमुच्छ्रिताः । पूर्वेण मन्दरोनाम दक्षिणे गन्धमादनः । विपुलः पश्चिमे भागेसुपार्श्वश्चोत्तरे स्मृतः” । तत्र च केतुवृक्षो जम्बुः ।यथाह तत्रैव “कदम्बस्तेषु जम्बूश्च पिप्पलो वट एव च”तत्र वनं नन्दनं, चैत्ररथं, गन्धमादनाख्यं, वा कल्पभेदात्व्यवस्थितं तत्र विष्णुपु० ० “वतं चैत्ररथं पूर्वं दक्षिणे गन्ध-मादनम् । वैभ्राजं पश्चिमे तद्वदुत्तरे नन्दनं स्मृतम्”इत्युक्तेः गन्धमादनाख्यवनवत्त्वं तस्य । “तान् विष्कम्भान्गिरीचुपक्रम्य” भाग० ५ । १६ । देवोद्यानानि च भवन्तिचत्वारि नन्दनं चैत्ररथं वेभ्राजकं सर्वतोभद्रमिति” ।चैत्ररथनवक्तोक्ता । सि० शि० “वनं तथा चैत्ररथं विचित्रंतेप्वप्सरीनन्दननन्दनञ्च । धृत्याह्वयं यद्धृतिकृत् सुराणांभ्राजष्णुवैभ्राजमिति प्रसिद्धम्” इत्युक्तेर्नन्दनवनवत्त्वम् ।“अरुणोदं महाभद्रं ससितोदं समानसम् । सरांस्ये-तानि चत्वारि देवभोग्यानि सर्वदा” विष्णुपु० उक्ते-स्तत्र महाभद्रं सरः । “सरांस्यथैतेष्वरुणञ्च मानसम्महाह्रदं श्वेतजलं यथाक्रममिति” सि० शि० उक्तेस्तत्रमानसं सरः । सरसां कल्पभेदान्नामभेदः । २ तद्वासिनिरामसैन्यस्थवानरभेदे च “गन्धमादनवासी च प्रथितोगन्धमादनः । कोटीशतसहस्राणि हरीणां समकर्षत”भा० व० २८ अ० । तत्पर्वतस्थे ३ वनभेदे
न०
 उदा-हृतविष्णुपु० वाक्ये दृश्यम् ।
Capeller
German
गन्धमादन
m.
 N. eines Gebirgswaldes.