गन्धक (gandhaka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishगन्धक - gandhaka - - sulphur
गन्धक - gandhaka - - having the smell of
गन्धक - gandhaka - - perfumes
गन्धक - gandhaka - - drumstick tree [ Hyperanthera Moringa - Bot. ]
गन्धक - gandhaka - - sulphur
वलरसा - valarasA - - sulphur
कुष्ठरि - kuSThari - - sulphur
शुल्बारि - zulbAri - - sulphur
सुगन्ध - sugandha - - sulphur
सुगन्धक - sugandhaka - - sulphur
सुगन्धिक - sugandhika - - sulphur
सुरभि - surabhi - - sulphur
अतिगन्ध - atigandha - - sulphur
कीटघ्न - kITaghna - - sulphur
कीटारि - kITAri - - sulphur
क्रूरगन्ध - krUragandha - - sulphur
क्रूरगन्धक - krUragandhaka - - sulphur
गन्ध - gandha - - sulphur
गन्धमोदन - gandhamodana - - sulphur
गन्धपाषाण - gandhapASANa - - sulphur
गन्धिक - gandhika - - sulphur
दिव्यगन्ध - divyagandha - - sulphur
धातुमारिन् - dhAtumArin - - sulphur
धातुवैरिन् - dhAtuvairin - - sulphur
गन्धक gandhaka sulphur
गन्धक gandhaka having the smell of
गन्धक gandhaka perfumes
गन्धक gandhaka drumstick tree [ Hyperanthera Moringa - Bot. ]
Wilson
EnglishApte
Englishगन्धकः [gandhakḥ], Sulphur. -पेषिका female servant who grinds or prepares perfumes.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishMacdonell
Englishगन्धक gandha-ka, (ikā) smelling or smacking 🞄of (—°)
-gaja, = gandha-dvipa
-grāhin, perfumed
-dvipa, -dvirada, elephant 🞄[Page82-1] 🞄in rut
-pāṣāṇa-vat, sulphurous
🞄-mādana, N. of a mountain-range with 🞄fragrant forests
-mālin, N. of a Nāga
🞄-mālya, du. and perfumes and garlands
🞄-rasa, perfumes and spices.
Apte Hindi
Hindiगन्धकः
- गन्ध - कन्
गंधक
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगन्धक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಂಧಕ /ಗಂಧಕಶಿಲೆ
गन्धक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನುಗ್ಗೆ ಮರ
Kridanta Forms
Sanskritगन्ध् (ग꣡न्धँ॒ अर्दने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = गन्धनम्
अनीयर् = गन्धनीयः - गन्धनीया
ण्वुल् = गन्धकः - गन्धिका
तुमुँन् = गन्धयितुम्
तव्य = गन्धयितव्यः - गन्धयितव्या
तृच् = गन्धयिता - गन्धयित्री
क्त्वा = गन्धयित्वा
ल्यप् = प्रगध्य
क्तवतुँ = गन्धितवान् - गन्धितवती
क्त = गन्धितः - गन्धिता
शानच् = गन्धयमानः - गन्धयमाना
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
Germanअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritगन्धाश्मा शुल्वपामाकुष्ठारिर्गन्धिकगन्धकौ ॥ १०५७ ॥
सौगन्धिकः शुकपुच्छो हरितालं तु पिञ्जरम् ।
विडालकं विस्रगन्धि खर्जूरं वंशपत्त्रकम् ॥ १०५८ ॥
आलपीतनतालानि गोदन्तं नटमण्डनम् ।
वङ्गारिर्लोमहृच्चाथ मनोगुप्ता मनःशिला ॥ १०५९ ॥
करवीरा नागमाता रोचनी रसनेत्रिका ।
नैपाली कुनटी गोला मनोह्वा नागजिह्विका ॥ १०६० ॥
गन्धाश्मन् (पुं), शुल्वारि (पुं), पामारि (पुं), कुष्ठारि (पुं), गन्धिक (पुं), गन्धक (पुं), सौगन्धिक (पुं), शुकपुच्छ (पुं), हरिताल (क्ली), पिञ्जर (क्ली), विडालक (क्ली), विस्रगन्धि (क्ली), खर्जूर (क्ली), वंशपत्रक (क्ली), आल (क्ली), पीतन (क्ली), ताल (क्ली), गोदन्त (क्ली), नटमण्डन (क्ली), वङ्गारि (पुं), लोमहृत् (क्ली), मनोगुप्ता (स्त्री), मनःशिला (स्त्री), करवीरा (स्त्री), नागमाता (स्त्री), रोचनी (स्त्री), रसनेत्रिका (स्त्री), नेपाली (स्त्री), कुनटी (स्त्री), गोला (स्त्री), मनोह्वा (स्त्री), नागजिह्विका (स्त्री)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगन्धकः, (उग्रो गन्धोऽस्यास्तीति । “अर्श आदि-भ्योऽच् ।” ५ । २ । १२७ । इत्यच् ततः स्वार्थे कन् ।)शोभाञ्जनवृक्षः । इति शब्दरत्नावली ॥
उपधातु-विशेषः । तत्पर्य्यायः । गन्धाश्मा २ सौग-न्धिकः ३ । इत्यमरः । २ । ९ । १०२ ॥
गन्धिकः ४सुगन्धिकः ५ । इति तट्टीका ॥
गन्धपाषाणः ६पामाघ्नः ७ । इति रत्नमाला ॥
गन्धमोदनः ८पूतिगन्धः ९ अतिगन्धः १० वरः ११ सुगन्धः १२दिव्यगन्धः १३ गन्धः १४ रसगन्धकः १५कुष्ठारिः १६ क्रूरगन्धः १७ कीटघ्नः १८ शर-भूमिजः १९ गन्धी २० । इति शब्दरत्नावली ॥
अस्य गुणाः । कटुत्वम् । उष्णत्वम् । तीव्र-गन्धत्वम् । अतिवह्निकारित्वम् । विषकुष्ठकण्डूति-खजुत्वगदोषनाशित्वश्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
कृमिप्लीहनेत्ररोगनाशित्वम् । इति राजवल्लभः ॥
तस्य भेदाः ।“श्वेतो रक्तश्च पीतश्च नीलश्चति चतुर्व्विधः ।गन्धको वर्णतो ज्ञेयो भिन्नभिन्नगुणाश्रयः ॥
श्वेतः कुष्ठापहारी स्याद्रक्तो लोहप्रयोगकृत् ।पीतो रसे प्रयोगार्हो नीलो वर्णान्तरोचितः ॥
”इति राजनिर्घण्टः ॥
* ॥
अथ गन्धकस्योत्पत्तिनामलक्षणगुणाः ।“श्वेतद्वीपे पुरा देव्याः क्रीडन्त्या रजसाप्लुतम् ।दुकूलं तेन वस्त्रेण स्नातायाः क्षीरनीरधौ ।प्रसृतं यद्रजस्तस्माद्गन्धकः समजायत ॥
गन्धको गन्धिकश्चापि गन्धपाषाण इत्यपि ।सौगन्धिकश्च कथितो वलिर्वलबसापि च ॥
चतुर्द्धा गन्धकः प्रोक्तो रक्तः पीतः सितोऽसितः ।रक्तो हेमक्रियासूक्तः पीतश्चैव रसायने ।व्रणविलेपने श्वेतः कृष्णः श्रेष्ठः सुदुर्ल्लभः ॥
”श्रेष्ठो हेमक्रियादिषु सर्व्वत्र प्रशस्ततरः ॥
* ॥
“गन्धकः कटुकस्तिक्तो वीर्य्योष्णस्तुवरः सरः ।पित्तलः कटुकः पाके कण्डू वीसर्पजन्तुजित् ॥
हन्ति कुष्ठक्षयप्लीहकफवातान् रसायनः ।अशोधितो गन्धक एष कुष्ठंकरोति तापं विषमं शरीरे ।सौख्यञ्च रूपञ्च बलं तथौजःशुक्रं निहन्त्येव करोति चास्रम् ॥
” * ॥
तस्य शोधनविधिर्यथा, --“लोहपात्रे विनिःक्षिप्य घृतमग्नौ प्रतापयेत् ।तप्ते घृते तत् समानं क्षिपेद्गन्धकजं रजः ॥
विद्रुतं गन्धकं दृष्ट्वा तनुवस्त्रे विनिःक्षिपेत् ।यथा वस्त्राद्विनिःसृत्य दुग्धमध्येऽखिलं क्षिपेत् ॥
एवं स गन्धकः शुद्ध्व्येत् सर्व्वकर्म्मोचितो भवेत् ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
“शोधितो यस्तु गन्धः स्यात् जरामृत्युरुजापहः ।अग्निसन्दीपनः श्रेष्ठो वीर्य्यवृद्धिकरोऽस्थिकृत् ॥
”इति प्रयोगामृतम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritगन्धक गन्धाऽस्त्यस्य अर्श० अच् स्वार्थे क । १ शिग्रुवृक्षे(सजना) शब्दर० । २ स्वनामख्याते उपधातुभेदे तस्यो-त्पत्तिगुणभेदशोधनादिकं भावप्र० उक्तं यथा“श्वेतद्वीपे पुरा देव्याः क्रीडन्त्या रजसाप्लुतम् । दुकूलंतेन वस्त्रेण स्नातायाः क्षीरनीरधौ । प्रसृतं यद्रजस्तस्माद्गन्धकः समजायत” । तस्य भेदाः “चतुर्द्धागन्धकः प्रोक्तो रक्तः पीतः सितोऽसितः । रक्तो हेम-क्रियासूक्तः पीतश्चैव रसायने । व्रणादिलेपने श्वेतःकृष्णः श्रेष्ठः स दुर्लभः । श्रेष्ठो हेमक्रियादिषु सर्वत्र-प्रशस्यतर इत्यर्थः । अस्य गुणाः । गन्धकः कटुकस्तिक्तोवीर्योष्णस्तुवरः सरः । पित्तलः कटुकः पाके कण्डूवि-सर्पजन्तुजित् । हन्ति कुष्ठक्षयप्लीहकफवातान् रसा-यनः । अशोधितो गन्धक एष कुष्ठं करोति तापंविषमं शरीरे । सौख्यञ्च रूपञ्च बलं तथौजः शुक्रंनिहन्त्येव करोति चार्द्रम् । शोधितो यस्तु गन्धःस्यात् जरामृत्युज्वरापहः । अग्निसन्दीपनः श्रेष्ठोवीर्यवृद्धिकरोऽस्थिकृत् । शोधनविधिस्तु । लोहपात्रेबिनिःक्षिप्य घृतमग्नौ प्रतापयेत् । तप्ते घृते तत् समानंक्षिपेदगन्धकजं रजः । विद्रुतं गन्धकं दृष्ट्वा तनुवस्त्रे वि-निःक्षिपेत् । तथा वस्त्राद्विनिःसार्य्य दुग्धमध्येऽस्विलंक्षिपेत् । एवं स गन्धकः शुध्येत् सर्वकर्मोचितो भवेत् ।”गन्धेन कायति कै--क । इति व्युत्पत्तिरित्यन्ये ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.