| YouTube Channel

गजपुट (gajapuTa)

 
शब्दसागरः
English
गजपुट
m.
 (-टः) A small hollow for a fire, over which to prepare medi-
cal decoctions, extracts, &c.
E.
 गज, and पुट a hollow.
Yates
English
गज-पुट (टः) 1.
m.
 Hollow for a fire
to prepare decoctions.
Wilson
English
गजपुट
m.
 (-टः) A small hollow for a fire, over which to prepare
medical decoctions, extracts, &c.
E.
 गज, and पुट a hollow.
Monier Williams Cologne
English
गज—पुट
m.
 a small hole in the ground for a fire (over which to prepare food or medicine),
Bhpr.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गजपुट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಹಸ್ತದ ಪ್ರಮಾಣವುಳ್ಳ ಹಳ್ಳ /ಔಷಧವನ್ನು ಪುಟಹಾಕಲು ತೋಡುವ ಗುಣಿ
विस्तारः - > "हस्तप्रमाणो गर्तो यः पुटः स तु गजाह्वयः"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गजपुटः,
पुं,
 (गजाह्वयः पुटः हस्तप्रमाणो गर्त्तः ।)औषधपाकार्थं हस्तपरिमितगर्त्तः । इति वैद्य-कम् ॥
अस्य प्रमाणं गजशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
(लौह-मारणादावस्य प्रयोजनं यथा, --“दशादिशतपर्म्यन्तो गजपुटविधिर्म्मतः ॥
इति वैद्यकभैषज्यधन्वन्तरिग्रन्थे जारणविध्य-धिकारे ॥
क्वचित् क्लीवलिङ्गत्वमपि दृश्यते । यथा, भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे द्बितीये भागे ।“सपादहस्तमानेन कुण्डे निम्ने यथायते ।वनोपलसहस्रेण पूर्णो मध्ये विधारयेत् ॥
पुटनद्रव्यसंयुक्तां कोष्ठिकां मुद्रितां मुखे ।अथार्द्धानि करण्डानि अर्द्धान्युपरि निःक्षिपेत् ॥
एतद्गजपुटं प्रोक्तं ख्यातं सर्व्वपुटोत्तमम् ॥
हस्तश्चतुर्व्विंशत्यङ्गुलप्रमाणः सपादस्तेन त्रिंश-दङ्गलप्रमाणेनेत्यर्थः । अतएवोक्तम् ।साधारणनराङ्गुल्या त्रिंशदङ्गुलको गजः ॥
”इति गजपुटम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गजपुट
पु०
 “हस्तप्रभाणो गर्त्तो यः पुटः स तु गजाह्वयः”इत्युक्ते औषधपाकार्थे हस्तमित खाते गर्त्तभेदे वैद्यकम् ।