| YouTube Channel

खादृ (khAdR)

 
Shabdartha Kaustubha
Kannada
खादृ - भक्षणे (भ्वा० पर० सक० से०) खादति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಭಕ್ಷಿಸು /ತಿನ್ನು
खादृ - भक्षणे (भ्वा० पर० सक० से०) खादति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂಸಿಸು /ಪೀಡಿಸು
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 खाद्
मूलधातुः:
 खादृ
धात्वर्थः:
 भक्षणे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 खादति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
खादृँ खादृ भक्षणे
- खादति । चखाद । अचखादत् ।। 48 ।।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
खादृँ खादृ भक्षणे
खादति, अचखादत् अदिखादिनीवहीनां प्रतिषेधात् (द्र01452 वा0) कर्मसंज्ञा नास्ति - खादयति पिण्डीं चैत्रेण निन्द-हिंस-क्लिश-खाद (32146) इति वुञ्-खादकः 47
धातुवृत्तिः
Sanskrit
खादृँ खादृ (अर्थः) भक्षणे
( खादति चखाद चखादिथ खादिता खादिष्यति खादतु अखादत् खादत् आशिषि खाद्यात् अखादीत् कर्मादौ खाद्यत इत्यादि चिखादिषति चाखाद्यते चाखादीति, चाखात्ति खादयति मोदकं देवदत्तेन, ) "गतिबुद्धि'' इत्यादिना प्राप्तं प्रयोज्यस्य कर्मत्वम् [ आदिखाद्योः प्रतिषेधः ] इति निषिध्यते "निगरणचलन'' इति नित्यं परस्मैपदम् ऋदित्त्वादचखाददित्यत्र उपधाहस्वो न भवति ( खादितो मोदकः, खादितमनेन, इदमेषां खदितं, ) "क्तोधिकरणे च'' इत्यादिना कर्मभावाधिकरणेषु क्तः खादकः ( सूत्रम्) निन्दहिंसक्लिशखादविनाशपरिक्षिपपरिरटपरिवादिव्याभाषासूञो वुञ् (इति सूत्रम्) इति ताच्छीलिको वुञ् ण्वुलैव सिद्धे वुञ्चिधानं ज्ञापकार्यं तच्छीलादिषु वासरूपविधिना तृजादयो न भवन्तीति वृत्तौ 49
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“खादृ भक्षणे”@} 2 खादकः-दिका, खादकः-दिका, चिखादिषकः-षिका, चाखादकः-दिका
खादिता-त्री, खादयिता-त्री, चिखादिषिता-त्री, चाखादिता-त्री
खादन्-न्ती, 3 खादयन् 4-न्ती, चिखादिषन्-न्ती
-- 5 खादिष्यन्-न्ती-ती, खादयिष्यन्-न्ती-ती, चिखादिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- -- चाखाद्यमानः, चाखादिष्यमाणः
सुखात्-सुखाद्-सुखादौ-सुखादः
-- -- 6 खादितः- 7 तम्, 8 खादितः, चिखादिषितः, चाखादितः-तवान्
खादः, 9 खादकः, 10 सर्पखादी, खादः, चिखादिषुः, चाखादः
खादितव्यम्, खादयितव्यम्, चिखादिषितव्यम्, चाखादितव्यम्
खादनीयम्, खादनीयम्, चिखादिषणीयम्, चाखादनीयम्
11 खाद्यम्, खाद्यम्, चिखादिष्यम्, चाखाद्यम्
ईषत्खादः-दुष्खादः-सुखादः
-- -- खाद्यमानः, खाद्यमानः, चिखादिष्यमाणः, चाखाद्यमानः
खादितुम्, खादयितुम्, चिखादिषितुम्, चाखादितुम्
12 खादा, खादना, चिखादिषा, चाखादा
खादनम्, खादनम्, चिखादिषणम्, चाखादनम्
खादित्वा, खादयित्वा, चिखादिषित्वा, चाखादित्वा
सङ्खाद्य, प्रखाद्य, सञ्चिखादिष्य, सञ्चाखाद्य
खादम् २, खादित्वा २, खादम् २, खादयित्वा २, चिखादिषम् २, चिखादिषित्वा २, चाखादम् २
चाखादित्वा २। 13
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (३४७)
02
=>
 (१-भ्वादिः-४९। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[३। ‘निगरणचलनार्थेभ्यश्च’ (१-३-८७) इति ण्यन्तात् शतैव। ‘आदिखाद्योर्न’ इति अणौ कर्तुः णौ कर्मसंज्ञा न भवति।]]
04
=>
 [अन्न्नं वटुना]
05
=>
 [पृष्ठम्०३५२+ २३]
06
=>
 [[१। ‘क्तोऽधिकरणे च ध्रौव्यगतिप्रत्यवसानार्थेभ्यः’ (३-४-७६) इति अधिकरणेऽपि क्तः। इदमेषां खादितम्। प्रत्यवसानम् = भक्षणम्। एवं कर्तर्यपि।]]
07
=>
 [[आ। ‘आशङ्कमानो वैदेहिं खादितां निहतां मृताम्। स शत्रुघ्नस्य सोदर्यं दूरादायान्तमैक्षत।।’ भ। का। ६-६।]]
08
=>
 [[२। ‘निष्ठायां सेटि’ (६-४-५२) इति णिलोपः।]]
09
=>
 [[३। ‘निन्दहिंसक्लिशखाद--’ (३-२-१४६) इत्यादिना तच्छीलादिषु कर्तृषु वुञ्।]]
10
=>
 [[४। णिनिस्ताच्छील्ये।]]
11
=>
 [[B। ‘पलान्यखाद्यानि खदन् बदद्वपुः गदन् अवाच्यानि रदन् सतां मनः। नदन् मदाद् अर्दितसंक्षयोऽधुना क्षणं खलो नर्दतु गर्दभस्वरैः।।’ धा। का। १-८।]]
12
=>
 [[५। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इति स्त्रियाम् अकारप्रत्ययः।]]
13
=>
 [पृष्ठम्०३५३+ २५]