खात (khAta)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishखात - khAta - - ditch
कुल्या - kulyA - - ditch
आली - AlI - - ditch
उपकुल्या - upakulyA - - ditch
खानिका - khAnikA - - ditch
खातभू - khAtabhU - - ditch
खातिका - khAtikA - - ditch
परिखा - parikhA - - ditch
गड - gaDa - - ditch
दलाढक - dalADhaka - - ditch
प्रतिकूप - pratikUpa - - ditch
वप्र - vapra - - ditch
खातक - khAtaka - - ditch
खेय - kheya - - ditch
जलधारण - jaladhAraNa - - ditch
आखनिक - Akhanika - - ditcher
उपखातम् - upakhAtam - - near the ditch
गृहनदिका - gRhanadikA - - ditch in a house
महाखात - mahAkhAta - - deep ditch or moat
पारिखेय - pArikheya - - surrounded by a ditch
परिखीकृत - parikhIkRta - - made into a moat or ditch
महाखात - mahAkhAta - - having a large ditch or moat
खन्य - khanya - - coming from excavations or ditches
आली - AlI - - ridge or mound of earth crossing ditches or dividing fields
श्मशा - zmazA - - elevated ridge or edge of a trench or ditch or channel for water or of a vessel
खात - khAta - - torn
दीर्ण { दॄ } - dIrNa { dRR } - - torn
अवदीर्ण - avadIrNa - - torn
अवरुग्ण - avarugNa - - torn
आच्छोटित - AcchoTita - - torn
उत्त्रुटित - uttruTita - - torn
उद्भग्न - udbhagna - - torn
उल्लिखित - ullikhita - - torn
क्षीण - kSINa - - torn
खण्डित - khaNDita - - torn
छिन्न - chinna - - torn
दारित - dArita - - torn
दित - dita - - torn
नैकपुट - naikapuTa - - torn
निष्कुषित - niSkuSita - - torn
पाटित - pATita - - torn
विदलदलीकृत - vidaladalIkRta - - torn
विद्ध - viddha - - torn
वितुन्न - vitunna - - torn
विश्लेषित - vizleSita - - torn
Wilson
EnglishApte
Englishखात [khāta], p. p.
Dug up, excavated, bored
तुभ्यं खाता अवता अद्रिदुग्धा 4.5.3
कीट˚ ...शुल्कस्य कीटखातस्य वह्नि- दग्धस्य सर्वतः । तरोरप्यूषरस्थस्य वरं जन्म न चार्थिनः ॥ 2.89.
Torn, rent.
तम् An excavation.
A hole.
A ditch, moat
पतति कदाचिन्नभसः खाते 5.29.
An oblong pond.
A cavern.
Digging a hole. -ता An artificial pond. -भूः a moat, ditch. -रूपकारः a potter.
खात [khāta] खात्र [khātra], खात्र See under खन्.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishMacdonell
EnglishApte Hindi
Hindiखात
वि* - खन् - क्त
"खुदा हुआ, खोखला किया हुआ"
खात
वि* - खन् - क्त
"फाड़ा हुआ, चीरा हुआ"
खातम्
- खन् - क्त
खुदाई
खातम्
- खन् - क्त
सूराख
खातम्
- खन् - क्त
"खाई, परिखा"
खातम्
- खन् - क्त
आयताकार तालाब
Shabdartha Kaustubha
Kannadaखात
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗೆಯುವುದು /ತೋಡುವುದು
निष्पत्तिः - > खनु (अवदारणे) - भावे "क्तः" (३-३-११४)
खात
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಷ್ಕರಿಣಿ /ಕೊಳ /ಕೆರೆ /ತಟಾಕ
निष्पत्तिः - > खनु - कर्म० "क्तः" (३-२-१०२)
विस्तारः - > "पूतं खातादि कर्म यत्" - अम० ।
खात
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಲುವೆ
खात
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಂದಕ /ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಲು ತೋಡುವ ಹಳ್ಳ
खात
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟು
खात
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೆದಕಲ್ಪಟ್ಟ /ತುಳಿದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > खनु - कर्म० "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > "खातं खुरैः रथ्यतुरङ्गपुङ्गवैरुपत्यकाहाटकमेदिनीरजः"
उल्लेखाः - > कुमा० १४-२०
खात
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಭೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ /ಒಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ /ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟ
L R Vaidya
EnglishKridanta Forms
Sanskritखन् (ख꣡नुँ॑ अवदारणे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = खननम्
अनीयर् = खननीयः - खननीया
ण्वुल् = खानकः - खानिका
तुमुँन् = खनितुम्
तव्य = खनितव्यः - खनितव्या
तृच् = खनिता - खनित्री
क्त्वा = खनित्वा / खात्वा
ल्यप् = प्रखाय / प्रखन्य
क्तवतुँ = खातवान् - खातवती
क्त = खातः - खाता
शतृँ = खनन् - खनन्ती
शानच् = खनमानः - खनमाना
खै (खै॒ खदने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = खानम्
अनीयर् = खानीयः - खानीया
ण्वुल् = खायकः - खायिका
तुमुँन् = खातुम्
तव्य = खातव्यः - खातव्या
तृच् = खाता - खात्री
क्त्वा = खात्वा
ल्यप् = प्रखाय
क्तवतुँ = खातवान् - खातवती
क्त = खातः - खाता
शतृँ = खायन् - खायन्ती
Wordnet
Sanskrit खात, निखात
यद् भूमौ स्थापितम् अस्ति।
"कृषकेण भूमौ खातं धनं प्राप्तम्।"
खात, निखात, अवबाढ
खनित्वा बिलीकृतः।
"शीला निखाते गह्वरे अपतत्। "
उत्खात, खात, प्रोत्खात, मूलोत्खात
यत् उत्खन्यते।
"एषः उत्खातः वृक्षः नास्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetanrko ba
खात
नाममाला
Sanskritखेय, खात, परिखा
खेयं खातं च परिखा वप्रं स्याद्धूलिकुट्टिमम् ।
verse 0.1.1.133
page 0067
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritखातं, (खन्यते इति । खन् + कर्म्मणि क्तः ।)पुष्करिणी । इत्यमरः । १ । १० । २७ ॥
तस्यपरिमाणं यथा, -- शतेन धनुर्भिः पुष्करिणीत्रिभिः शतैर्दीर्घिकाचतुर्भिद्रोणः पञ्चभि-स्तडागः द्रोणदशगुणा वापीति ॥
“चतुर्विंशाङ्गुलो हस्तो धनुस्तच्चतुरुत्तरः ।शतधन्वन्तरञ्चैव तावत् पुष्करिणी शुभा ।एतत्पञ्चगुणः प्रोक्तस्तडाग इति निर्णयः ॥
”इति नव्यवर्द्ध्वमानधृतो वशिष्ठः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritखात खन--भावे क्त । १ खनने कर्म्मणि क्त । २ पुष्करि-ण्यादौ “पूर्त्तं खातादिकर्म्मच” अमरः । तडाग-शब्दे विवृतिः । खातवेतनादिदानार्थं क्षेत्रफलज्ञानोपयोगीखातव्यवहारो लीला० उक्तो यथा ।“अथ खातव्यवहारे करणसूत्रं सार्द्धार्य्या । गणयि त्वाविस्तारं बहुषु स्थानेषु तद्युतिर्भाज्या । स्थातकमित्यासममितिरेवं दैर्घ्ये च वेधे च । क्षेत्रफलं वेधगुणं खातेघनहस्तसङ्ख्या स्यात् ॥
उदाहरणम् । भुजवक्रतयादैर्घ्यं दशेशार्ककरैर्मितम् । त्रिषु स्थानेषु षट्पञ्चसप्तहस्ताच विस्तृतिः ॥
यस्य खातस्य वेधोऽपि द्विचतुस्त्रिकरःसखे! । तत्र खाते कियन्तः स्युर्घनहस्ताः प्रचक्ष्व मे ॥
न्यासःअत्र स मि तकरणेन विस्तारे हस्ताः । ६ । दैर्घ्ये ११वेधे । ३ ।तत् क्षेत्रदशनम् यथान्यासायथोक्तकरञेन लब्धा घनहस्तसङ्ख्या । १९८ ।खातान्तरे करणसूत्रं सार्द्धवृत्तम् । मुखजतलजतद्यु-तिजक्षेत्रफलैक्यं हृ तं षड्भिः ॥
क्षत्रफलं सममेत-द्वेधगुणं घनफलं स्पष्टम् । समखातफलत्र्यंशः सूची-खाते फलं भवति ॥
उदाहरणम् । मुख दशद्वादशहस्ततुल्यं विस्तारदैर्घ्यन्तुतले तदर्द्धम् । यस्याः सखे! सप्तकरश्च वेधः का खात-सङ्ख्या वद तत्र वाप्याम् ॥
न्यासःमुखजं क्षत्रफलम् । १२० ।तलजम् । ३० ।तद्युतिजम् ।२७० ।एपामैक्यम् ।४२० ।षड्भिः । ६ । हृतं जातं समफलम् । ७० । वेध । ७ ।हतं जातं खातफलं घनहस्ताः । ४९० ।द्वितीयोदाहरणम् । खातेऽथ तिग्मकरतुल्यचतु-र्भुजे च किं स्यात् फलं नवमितः किल यत्र वेधः । वृत्तेतथैव दशविस्तृतिपञ्चवेधे सूचीफलं वद तयोश्च पृथक्पृखङ्मे ॥
न्यासःभुजः । १२ । वेधः । ९जातं यथोक्त करणेनखातफलं घनहस्ताः। १२९६ ।सूचीफलम् । ४३२ ।वृत्तखातदर्शनाय ।न्यासःव्यासः । १० ।वेधः । ५ । अत्रसूक्ष्मपरिधिः३९२७/१२५सूक्ष्मक्षेत्रफलम्३९२७/५वेधगुणं जातं सूक्ष्मखातफलं ३९/१०/२७ सूक्ष्मसूची-फलं १३०९/१० यद्वा स्थूलखातफलं २७५०/७ सूचीफलं स्थूलं वा २७५/२१ ।”कुण्डशब्दे उदा० । ३ कूपे निघ० । ४ खननकर्ममात्रे “खातखुरैर्मुद्गभुजां विपप्रथे” माघः ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.