| YouTube Channel

खल् (khal)

 
Yates
English
खल् खलति 1.
a. To gather.
Apte
English
खल् [khal], 1
P.
 (खलति, खलित)
To move, shake.
To gather, collect.
Apte 1890
English
खल् {c1c} P. (खलति, खलित) 1 To move, shake.
2 To gather, collect.
Monier Williams Cologne
English
खल्
cl.
 1.
P.
 °लति (Nir. iii, 10), to move or shake,
Dhātup.
 xv, 38
to gather, ib. (cf. √ खल्ल्.)
Monier Williams 1872
English
खल् खल्, cl. 1. P. खलति, चखाल, &c.,
to move, shake
to gather.
Macdonell
English
[खल् KHAL, besmooth
stumble or waver.].
Benfey
English
† खल् खल्, i. 1, Par.
1. To
totter.
2. To gather. -- Cf. स्खल्।
Apte Hindi
Hindi
खल्
"भ्वा* पर* , " - -
"चलना-फिरना, हिलना-जुलना"
खल्
"भ्वा* पर* , " - -
"एकत्र करना, संग्रह करना"
L R Vaidya
English
Kal {% vi. 1P (pp. खलित) %} 1. To move, to shake
2. to gather.
Bopp
Latin
खल् 1. P. (चलने K. चाले चये V.) se movere
colligere
cf. चल्.
Kridanta Forms
Sanskrit
खल् (ख꣡लँ꣡ सञ्चलने सञ्चये च - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = खलनम्
अनीयर् = खलनीयः - खलनीया
ण्वुल् = खालकः - खालिका
तुमुँन् = खलितुम्
तव्य = खलितव्यः - खलितव्या
तृच् = खलिता - खलित्री
क्त्वा = खलित्वा
ल्यप् = प्रखल्य
क्तवतुँ = खलितवान् - खलितवती
क्त = खलितः - खलिता
शतृँ = खलन् - खलन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 खल्
मूलधातुः:
 खल
धात्वर्थः:
 सञ्चये
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 खलति
Abhyankara Grammar
English
खल् kṛt afix अ added to any root preceded by the word ईषद्, दुस् or सु, and to the roots भू and कृ pre- ceded by an upapada word form- ing either the subject or the object of the roots, e. g. ईषत्करः कटो भवता, ईषदाढ्यंभवं भवता
cf. P. III. 3.126, 127.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“अक कुटिलायां गतौ”@} 2 घटादिः मित्।
‘इदितस्त्वङ्कते तत्र कुटिलायां गतावकेत्।’ 3 इति देवः।
णिच्- सन्- ण्वुल् आककः--किका, 4 अककः--किका, अचिकिष 5 कः--षिका
तृच् 6 अकिता-त्री, अकयिता-त्री, अचिकिषिता-त्री
शता अकन्-न्ती, अकयन्-न्ती, अचिकिषन्-न्ती
अकिष्यन्-न्ती-ती, अकयिष्यन्-ती-न्ती, अचिकिषिष्यन्-न्ती-ती
शानच् अकयमानः, अकयिष्यमाणः
क्विप् अक्-अकौ अकः
निष्ठा अकितम्- 7 तः, अकितः, अचिकिषितः-तम्-तवान्
अन्ये प्रत्ययाः अकः, अकः, 8 अचिकिषुः, अचिकयिषुः
तव्यः अकितव्यम्, अकयितव्यम्, अचिकिषितव्यम्
अनीयर् अकनीयम्, अकनीयम्, अचिकिषणीयम्
ण्यत् अथवा यत् आक्यम्, अक्यम्, अचिकिष्यम्
खल् ईषदकः-दुरकः-स्वकः
यक् अक्यमानः, अक्यमानः, अचिकिष्यमाणः
घञ् आकः, अकः, अचिकिषः
तुमुन् अकितुम्, अकयितुम्, अचिकिषितुम्
क्तिन् 9 अक्तिः, अकना, अचिकिषा 10, अचिकयिषा
11 ल्युट् अकनम्, अकनम्, अचिकिषणम्
क्त्वा अकित्वा, अकयित्वा, अचिकिषित्वा
ल्यप् समक्य, समकय्य 12, समचिकिष्य
क्त्वाणमुलौ अकित्वा २, आकमाकम्, 13 आकम् २, अकम् २, अकयित्वा २, अचिकिषम् २
अचिकिषित्वा २
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१)
02
=>
 (ई-भ्वादिः-७९२ सकर्मकः-सेट्-परस्मैपदी)
03
=>
 (श्लो ४१)
04
=>
 [[१। ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति णौ उपधाया ह्रस्वः।]]
05
=>
 [[१आ ‘अजादेर्द्वितीयस्य’ (६-१-२) इति द्वितीय- स्यैकाचः द्वित्वम्। ‘कुहोश्चुः’ (७-४-६२) इत्यभ्यासस्य चुत्वम्।]]
06
=>
 (तृन्)
07
=>
 [[आ। ‘असाग्यमास्रं स्थगये कथं वा कगामि किं वा हरयेऽकिताय’ धातु- काव्ये २-८। श्लोकः।]]
08
=>
 [[२। ‘सनाशंसभिक्ष उः’ (३-२-१६८) इति उः प्रत्ययः।]]
09
=>
 [[२आ ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इतीण्णिषेधः।]]
10
=>
 [[३। ‘अ प्रत्ययात्’ (३-३-१०२) इति स्त्रियामकारः प्रत्ययः। टाप्।]]
11
=>
 [पृष्ठम्०००४+ ३५]
12
=>
 [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
13
=>
 [[२। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इत्युपधाया दीर्घविकल्पः।]]
Burnouf
French
*खल् खल्। खलामि 1
p. चखाल
etc.
Vaciller, chanceler
cf. चल्।
Réunir, rassembler
cf. क्षल्।