| YouTube Channel

खर्ब (kharba)

 
शब्दसागरः
English
खर्ब्ब r. 10th cl. (खर्ब्बति) To go or move.
खर्ब r. 1st cl. (खर्वति) To go, to move to or towards.
खर्ब्ब
mfn.
(-र्ब्बः-र्ब्बा-र्ब्बं) A dwarf, short, low, of little size or stature.
m.
(-र्ब्बः) One of KUVERAS nine Nidhis or treasures.
n.
(-र्ब्बं) A large
number, ten million-millions.
E.
खर्ब्ब or खर्ब्ब to be small, to go, to
move, affix अच
also खर्व्व.
खर्ब्ब r. 1st. cl. (खर्व्वति) To be proud, or haughty.
Yates
English
खर्ब खर्बति 1.
a. To go, to move.
खर्ब्ब (र्ब्बः) 1.
n.
A billion.
m.
One of
Kuverā's nine treasures.
a. Short,
dwarfish, of little stature.
Wilson
English
खर्ब r. 10th cl. (खर्ब्वति) To go or move.
खर्ब r. 1st cl. (खर्बंति) To go, to move to or towards.
खर्ब्ब
mfn.
(-र्ब्बः-र्ब्बा-र्ब्बं) A dwarf, short, low, of little size
or stature.
m.
(-र्ब्बः) One of KUVERA'S nine Nidhis or treasures.
n.
(-र्ब्बं) A large number, ten million-millions.
E.
खर्ब्ब or खर्व्व to be small, to go, to move, affix अच्
also
खर्व्व.
Apte 1890
English
खर्व(र्ब) a. [खर्व्-अच्] 1 Mutilated, crippled, imperfect.
2 Dwarfish, low, short in stature.
र्वः,
र्वं A large number (10, 000, 000, 000).
3 N. of one of the treasures of Kubera.
Comp.
शाख a. dwarfish, small, short.
Benfey
English
खर्ब खर्ब, see खर्व।
Apte Hindi
Hindi
खर्ब
"भ्वा* पर* , " - -
"जाना, फिरना, चलना"
खर्ब
"भ्वा* पर* , " - -
घमण्ड करना
खर्ब
वि* - खर्ब - अच्
"विकलांग, अपाहज, अपूर्ण"
खर्ब
वि* - खर्ब - अच्
"ठिगना, ओछा, कद में छोटा"
खर्बः
पुं*
- खर्ब - अच्
दस अरब की संख्या
Shabdartha Kaustubha
Kannada
खर्ब - गतौ (भ्वा० पर० सक० से०) खर्बति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಮುಂದೆ ನಡೆ /ಚಲಿಸು
L R Vaidya
English
Karva(rba) {% (I) a. (f. र्वा) %} 1. Mutilated, crippled, imperfect
2. dwarfish, low, sharp.
Karva(rba) {% (II) n. %} a large number (viz., 10, 00, 00, 00, 000).
Bopp
Latin
खर्ब n. billio. MAH. 2. 1749.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
खर्ब्ब, गतौ इति कविकल्पद्रुमः
(भ्वां-परं-सकं-सेट् ।) खर्ब्बति इति दुर्गादासः
खर्ब्ब,
क्ली,
(खर्ब्ब + अच् ।) संख्याविशेषः इतिमेदिनी
तत्तु दशाब्जसंख्या इति लीलावती
दशवृन्दसंख्या १०, ०००, ०००, ००० इतिस्मृतिः
(सहस्रमहापद्मसंख्या इति गोःरामायणम् यथा, तत्रैव ५६-५९ ।“शतं शतसहस्राणां कोटिमाहुर्मनीषिणः ।शतं कीटिसहस्राणां शङ्ख इत्यभिधीयते
शतं शङ्खसहस्राणां वृन्दमाहुर्मनीषिणः ।शतं वृन्दसहस्राणां महावृन्दमिति स्मृतम्
महावृन्दसहस्राणां शतं पद्मं परिश्रुतम् ।शतं पद्मसहस्राणां महापद्मं विभाव्यते
महापद्मसहस्राणां तथा खर्ब्बमिहोच्यते
”)
खर्ब्बः,
पुं,
(खर्ब्ब + अच् ।) कुवेरस्य निधि-विशेषः इति शब्दरत्नावली
दशवृन्दसंख्या ।इति स्मृतिः
कुब्जकवृक्षः इति राजनिर्घण्टः ।(वामनः इत्यमरः ४६
स्त्री ।गायत्त्रीस्वरूपा भगवती यथा, देवीभाग-वते १२ ३८ ।“खड् गखेटकरा खर्ब्बा खेचरी खगवाहना
”)
ख(र्व्व)र्ब्बः, त्रि, (खर्ब्ब + अच् ।) क्षुद्रः खाटोछोट इत्यादि भाषा तत्पर्य्यायः न्यङ् २नीचः वामनः ह्रस्वः इत्यमरः ।१ ७०
निखर्व्वः खदृतः खर्व्वशाखः ।इति हेमचन्द्रः
अनुच्चः अनायतः १० ।इति जटाधरः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
खर्ब(र्व) गतौ
भ्वा०
पर०
सक०
सेट् ख(र्ब)र्वति अख-र्बी(र्वी)त् चख(र्ब)र्व गतिरत्र नीचतगतिः खर्ब-शब्ददर्शनात् अन्त्यस्थान्त्यस्तु गर्वे इति भेदः
खर्व(र्ब)
पु०
खर्व--गर्वे अच् कुवेरनिविशेषि शब्दरत्ना० ।२ कुब्जक वृक्षे अन्त्यस्थमध्यः राजनि० तस्य गन्धस्योत-कटतया गर्वहेतुत्वात् तथात्वम् खर्ब--गतौ अच् वर्ग्य-मध्यः ह्रस्वे वामने
त्रि०
अमरः “खर्बे! गर्वसमूह-पूरिततनो!” तारास्तोत्रम् संख्याभेदे (सहस्रकोटौ)“अर्बुदमब्जं खर्बनिखर्ब” मिति लीलावती तत्संख्याते
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“खर्ब गतौ”@} 2 खर्बकः-र्बिका, खर्बकः-र्बिका, चिखर्बिषकः-षिका, चाखर्बकः-र्विका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककर्बतिवत् 3 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(३४२)
02
=>
(१-भ्वादिः-४२१। सक। सेट्। पर।)
03
=>
(१७३)
Burnouf
French
खर्ब खर्ब a. petit, court, de petite taille, nain. -- S.
n.
un billion.
Un des trésors de Kuvera.
खर्बशाख a. (शाखा) qui a les branches courtes.
Au fig. de petite taille, nain.
Stchoupak
French
खर्ब-
खर्व-
m.
nt. nombre très élevé (1 suivi de 37 zéros).