| YouTube Channel

खट्वारूढ (khaTvArUDha)

 
शब्दसागरः
English
खट्वारूढ
mfn.
 (-ढः-ढा-ढं)
1. Low, vile, abandoned, iniquitous.
2. Erring,
going wrong.
3. Stupid, silly.
4. Laid or lying on a bed.
E.
 खट्वा a
bed, and आरूढ mounted.
Wilson
English
खट्वारूढ
mfn.
 (-ढः-ढा-ढं)
1 Low, vile, abandoned, iniquitous.
2 Erring, going wrong.
3 Stupid, silly.
4 Laid or lying on a bed.
E.
 खट्वा a bed, and आरूढ mounted.
Monier Williams Cologne
English
खट्वा°रूढ
mfn.
 (°वार्°)
=
 °ट्वाप्लुत,
Pāṇ.
 ii, 1, 26,
Kāś.
g. प्रवृद्धादि.
L R Vaidya
English
KawvA-ArUQa {% a. %} 1. low, abandoned
2. silly, stupid.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
खट्वारूढः, त्रि, (खट्वामारूढः । “खट्वा क्षेपे ।”२ । १ । २६ । इति निन्दायां द्वितीयान्तस्य क्तान्तेननित्यसमासः ।) अविनीतः । प्रमादवान् । इतित्रिकाण्डशेषभूरिप्रयोगौ ॥
(यथा, भट्टौ । ५ । १० ।“वृतस्त्वं पात्रेसमितैः खट्वारूढः प्रमादवान् ।पानशौण्डः श्रियं नेता नात्यन्तीनत्वमुन्मनाः ॥
”“खट्वारूढः उत्पथस्थितः । खट्वा क्षेपे इतिद्वितीया ।” इति जयमङ्गलटीका ॥
) खट्वारूढोनरो जाल्मः । इति कलापव्याकरणम् ॥
(वेदंव्रतानि च समाप्य समावृत्तेन हि खट्वा रोढव्याब्रह्मचर्य्य एव भूमिशयनार्होऽपि यः खट्वामारो-हति स जाल्मः । रूढश्चायं तेन खट्वामारोहतु मावा निषिद्धानुष्ठानपरः सर्व्वोऽपि खट्वारूढ उच्यतोइति शब्दार्थचिन्तामणिः ॥
) खट्वोपरिस्थितश्च ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
खट्वारूढ
त्रि०
 खट्वा + आरूढ अलौकिकविग्रहे द्वितीयान्तस्य-क्तान्तेन नित्यसमासः निन्दायाम् । जाल्मे सि० कौ० ।प्रवृद्धादि० अन्तोदात्तताऽस्य । “वृतस्त्वं पात्रेसमितैः खट्वा-रूढः प्रमादवान्” भट्टिः । “खट्वारूढः उत्पथप्रस्थितः”जयमङ्गला । तेन २ तत्रार्थे च ।