| YouTube Channel

क्षीबृ (kSIbR)

 
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 क्षीब्
मूलधातुः:
 क्षीबृ
धात्वर्थः:
 मदे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 क्षीबते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
क्षीबृँ क्षीबृ मदे
क्षीबते । क्तप्रत्यये निपातनात् क्षीबः ।।383 ।।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
क्षीबृँ क्षीबृ मदे
- क्षीबते अचिक्षीबत् अनुपसर्गात् फुल्लक्षीब (8255) इति निष्ठायां क्षीबः साधुः, उपसर्गात् प्रक्षीबितः दिवादौ क्षीबु निरसने क्षीब्यति 374
धातुवृत्तिः
Sanskrit
क्षीबृँ क्षीबृ (अर्थः) मदे
( क्षीबते चिक्षीबे क्षीबिता क्षीबयति चिक्षीबत् क्षीबः ) "अनुपसर्गात्फुल्लक्षीब'' इति निष्ठायामिडभावस्तलोपञ्च, इच्छब्दलोपो वा निपात्यते 379
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“क्षीबृ मदे”@} 2 क्षीबकः-बिका, क्षीबकः-बिका, चिक्षीबिषकः-षिका, चेक्षीबकः-बिका
इत्यादीनि रूपाणि भौवादिकक्षीजतिवत् 3 ऊह्यानि।
4 क्षीबमाणः, क्षीबिष्यमाणः, 5 क्षीबः 6 - 7 क्षीबितवान्- 8 प्रक्षीबितः
इत्यादीनि रूपाण्यस्य धातोः भवन्तीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (३१०)
02
=>
 (१-भ्वादिः ३८२। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (३०९)
04
=>
 [[१। धातोरात्मनेपदित्वात् शानच्। ‘अट्कुपु--’ (८-४-२) इति णत्वम्।]]
05
=>
 [[२। ‘अनुपसर्गात् फुल्लक्षीबकृशोल्लाघाः’ (८-२-५५) इति सूत्रेण निष्ठातकारस्य लोपः, इडभावश्च निपात्यते।]]
06
=>
 [[आ। ‘सकम्पहेरम्बसमानलम्बनाः समाव्रजन् अम्बितघण्टिकास्तदा। प्रलम्बसास्नाः कबरत्विषो वृषा अक्लीबिताः क्षीबतयाऽतिशीभराः।।’ धा। का। १। ४९।]]
07
=>
 [[३। ‘अनुपसर्गात्--’ इति सूत्रे, ‘फुल्लशब्देन क्तवत्वन्तस्यापि निपातनमिष्यते’ इति भाष्यात् अन्येषु शब्देषु क्तप्रत्ययान्तस्यैव ग्रहणमिति ज्ञायते। तेन क्तवत्वन्तेन निपातनम्।]]
08
=>
 [[४। सूत्रे ‘अनुपसर्गात्--’ (८-२-५५) इत्युक्तत्वात्, सोपसर्गान्न।]]