क्षिप् (kSip)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 1 क्षिप् क्षिप॑ति क्षिप॑°ते pp.
   क्षिप्त॑ (q.v. ) throw, 
cast,  send
 put,  place,  direct,  turn (esp.    the eye or mind)
 hit,  hurt
abuse,  scold
 throw down,  cast off,  reject
 destroy,  annihilate
 pass, 
spend (time). C.
  क्षेपयति cause to (be) cast,  make to descend through
(instr.  ) into (loc. ). — अधि bespatter,  insult,  abuse. अप cast
off,  take away,  remove. अभि strike at (acc. ). अव throw down,  throw
into (loc. ) hurl at (dat.  )
 take off.  आ throw at (loc.  or dat.
  ),  put
in (loc. )
 strike,  hit
 draw near,  attract
 take away,  withdraw,  cast
off
 insult,  revile. व्या stretch out (the hand),  open (the mouth)
strike,  attract (the mind). समा throw together,  pile up
 shake,  hurl
take away,  tear off,  expel,  destroy
 insult,  revile. उद् throw,  set or
take up,  life,  raise
 extract from (abl. )
 cast off,  get rid of (acc. ).
समुद् throw up,  lift
 loosen,  deliver of (abl. )
 annihilate,  destroy.
उप throw at,  hurl against (loc. )
 strike,  hit,  esp.
    w.
  words,  i.e.
 
either insult,  mock,  revile,  or intimate,  insinuate,  allege,  allude to
(acc. ). नि throw down,  place,  put,  apply
 deposit,  grant,  deliver, 
entrust,  appoint (2 acc.
  or acc.
  of pers.
   & loc.
  of th.)
 leave, 
abandon,  give up.  उपनि put down.  विनि throw or put down,  commit, 
entrust.  परि throw beyond,  put or lay round,  surround,  encircle, 
place or put in (loc. ). प्र throw far,  set before
 fling at,  put in
(loc. )
 let down.  प्रति hurt,  harm,  reject,  despise. वि throw
asunder,  scatter,  dispel,  distribute
 extend,  stretch out
 let loose
(the bow-string),  shoot off (the bow)
 *handle,  manage. प्रवि toss, 
harass.  सम् throw together,  heap up
 compress,  contract,  abbreviate, 
diminish. — Cf.  आक्षिप्त,  विक्षिप्त,  संक्षिप्त.

 2 क्षि॑प् f.
  (only nom.
   pl.
 ) finger.  

Yates

English

 क्षिप् (य,  औ) क्षिप्यति 4.
a. To throw, 
to cast. (श,  ञ,  औ) क्षिपति,  ते 6.
c.
To throw,  &c.,  to send. (क,  इ)
क्षेम्पयति 10.
a. To forbear. With
अधि to abuse or censure
 with
अव to throw down
 with आ to
attract
 with उत् to raise up
with नि to place,  cast in
 with
प्र to throw violently
 with वि to
scatter
 with सं to abridge or
contract
 with वि and नि to de-
liver up
 with सं and आ to
remove,  to send away.

Apte

English

क्षिप् [kṣip],  6 U.
  (but only P.
  when preceded by अधि,  प्रति and अति),  4. P.
  (क्षिपति-ते,  क्षिप्यति,  क्षिप्त)

To throw,  cast,  send,  dispatch,  discharge,  let go (with loc.
  or sometimes dat.
 )
 मरुद्भ्य इति तु द्वारि क्षिपेदप्स्वद्भ्य इत्यपि Ms.*
  3.88
 शिलां वा क्षेप्स्यते मयि Mb.
 
 R.*
  12.95
 with प्रति also
 Bh.*
  3.67
 Śi.*
  15.86.

To place,  put on or upon,  throw into
 स्रजमपि शिरस्यन्धः क्षिप्तां धुनोत्यहिशङ्कया Ś.*
  7.24
 Y.*
  1.23
 Bg.*
  16.19.

To fix on,  attach to (as a blame)
 भृत्ये दोषान् क्षिपति H.*
  2.

To cast or throw off,  cast away,  rid oneself of
 किं कूर्मस्य भरव्यथा न वपुषि क्ष्मां न क्षिपत्येष यत् Mu.*
  2.18.

(a) To take away,  destroy
 ललितमधुरास्ते ते भावाः क्षिपन्ति च धीरताम् Māl.
 4.8. (b) To kill or slay
 केसरी निष्ठुरक्षिप्तमृगयूथो मृगाधिपः Śi.*
  2.53.

To reject,  disdain. 

To Insult,  revile,  abuse,  scold
 Ms.*
  8.312, 27
 Śānti.3.1. ननु क्षिपसि माम् Dūtavākyam 1.

To pour on,  scatter,  strew.

To strike,  hit.

To distract,  afflict
 तन्मे मनः क्षिपति Māl.
 4.8.

To move hastily (arms or legs)
 क्षिपंश्च पादान् Bhāg.*
  1.36.14.

To pass away (time)
 राजा हृष्टो$क्षिपत्क्षपाम् Ks.*
  55.154.

(in math.) To add
 Golādh. -With-पर्या to bind or tie up,  collect (as hair)
 (केशान्तं) पर्याक्षिपत् काचिदुदारबन्धम् Ku.*
  7.14.

क्षिप् [kṣip],  f.
  Ved.
  A finger
 दश क्षिपः पूर्व्यं सीमजीजनन् Rv.*
  3. 23.3, 9.97.57.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte 1890

English

 क्षिप् {c6c} U. (but only P. when preceded by अधि,  प्रति and अति),  {4} P. (क्षिपति-ते,  क्षिप्यति,  क्षिप्त) 1 To throw,  cast,  send,  dispatch,  discharge,  let go (with loc. or sometimes dat.)
 मरुद्भ्य इति तु द्वारि क्षिपेदप्स्वद्भ्य इत्यपि Ms. 3. 88
 शिलां वा क्षेप्स्यते मयि Mb.
 R. 12. 95
 with प्रति also
 Bh. 3. 67,  Śi. 15. 86. 
2 To place,  put on or upon,  throw into,  स्रजमपि शिरस्यंधः क्षिप्तां धुनोत्यहिशंकया Ś. 7. 24
 Y. 1. 230
 Bg. 16. 19. 
3 To fix on,  attach to (as a blame)
 भृत्ये दोषान् क्षिपति H. 2. 
4 To cast or throw off,  cast away,  rid oneself of
 किं कूर्मस्य भरव्यथा न वपुषि क्ष्मां न क्षिपत्येष यत् Mu. 2. 18. 
5 (a) To take away,  destroy
 Māl. 1. 17. (b) To kill or slay
 केसरी निष्ठुरक्षिप्तमृगयूथो मृगाधिपः Śi. 2. 53. 
6 To reject,  disdain. 
7 To insult,  revile,  abuse,  scold
 Ms. 8. 312,  270
 Śānti. 3. 10. 
8 To pour on,  scatter,  strew. 
9 To strike,  hit. 
10 To distract,  afflict
 Māl. 4. 8. 
WITH पर्या to bind or tie up,  collect (as hair)
 (केशांतं) पर्याक्षिपत् काचिदुदारबंधं Ku. 7. 14. 

 क्षिप् f. Ved. A finger
 Rv. 3. 23. 3,  9. 97. 57. 

Monier Williams Cologne

English

 1. क्षिप् cl.
  6. P.
  क्षिप॑ति Ā. क्षिपते (MBh.   &c.
  
 cl.
  4. P.
  क्षिप्यति,  only,  Bhaṭṭ.
 
 Subj. क्षिप॑त्
 perf.  चिक्षेप,  MBh.
   &c.
  
 ep.
   also चिक्षिपे
 fut. 2nd क्षेप्स्यति,  MBh.
   &c.
  
 ep.
   also °ते
 inf.
   क्षेप्तुम्
 cf.
   Pāṇ.
  vii,  2,  10
 Siddh.
 ), 
to throw,  cast,  send,  despatch,  AV.
   ix,  1,  10 and 20
 Mn.
  
 MBh.
   (Pass.  pr.
  p.
  क्षिप्यत्,  i,  1126) &c.
  
to move hastily (the arms or legs),  Mṛcch.
 BhP.
   x,  36,  14
to throw a glance (as the eye),  Bhartṛ.
  i,  94
to strike or hit (with a weapon),  RV.
   i,  182,  1-3
to put or place anything on or in (loc.  ),  pour on,  scatter,  fix or attach to (loc.  ),  Yājñ.
  i,  230
 Bhag.
 
 Mṛcch. &c.
  
to direct (the thoughts) upon (loc.  ),  Sarvad.
 
to throw away,  cast away,  get rid of Bhartṛ.
  ii,  69
 Kathās.
 
to lay (the blame) on (loc.  ),  Hit.
 
to utter abusive words,  insult,  revile,  abuse,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  
 ‘to disdain’ i.e. to excel,  beat,  outvie,  BhP.
   iv,  8,  24 and 15,  17
to strike down,  ruin,  destroy,  BhP.
   vi,  1,  14
 BrahmaP.
  
 (Ā. ‘to destroy one another,  go to ruin’ Pot.
  3. pl.
  क्षिपेरन्,  MBh.
   iii,  1094)
to pass or while away (the time or night,  कालम्,  क्षपाम्),  Kathās.
  lv,  154
 xcii,  84
to lose (time,  कालम्
 cf.
   कालक्षेप),  R.
  vii,  80,  14
to skip or pass over (a day,  दिनम्.),  Car.
  vi,  3
 (in math.) to add,  Gol.
  :
Caus.
  P.
  क्षेपयति,  to cause to cast or throw into (अन्तर्),  Kathās.
  xiii,  160
to throw into,  R.
  ii,  76,  16
to cause to descend into (loc.  ),  Kathās.
  lxxv,  121
to pass or while away (the night,  क्षपाम्),  ib. lvi,  75
 (aor.  Subj. 2. sg. चिक्षिपस्) to hurt,  injure,  RV.
   x,  16,  1 (cf.   Subj. क्षेपयत् s.v.
  √ 2. क्षि)

 क्षिप् [cf.   Lat.
  sipo,  dissipo,  for xipo.]

 2. क्षि॑प् पस्,  f.
  pl.
  (only used in nom.
  
 the instr. is formed fr.
  क्षि॑पा,  RV.
   ix,  59,  57) ‘the movable ones’,  the fingers,  RV.
   iii,  v,  ix (Naigh.  ii,  5).

Monier Williams 1872

English

 क्षिप् 1. क्षिप्,  cl. 6. P. A.,  4. P. क्षि-
पति,  -ते,  क्षिप्यति,  चिक्षेप,  चिक्षिपे, 
क्षेप्स्यति,  -ते,  अक्षैप्सीत्,  अक्षिप्त,  क्षेप्तुम्, 
to throw,  cast,  send,  despatch
 to put or place any-
thing on or in (with loc.),  pour on,  scatter,  strew
to fix or attach to
 to throw away,  cast away,  get
rid of
 to reject,  disdain
 to lay (the blame) on
 to
strike,  hit
 to strike down,  ruin,  destroy
 to utter
abusive words,  insult,  revile,  abuse,  scold
 A. to
throw at each other,  destroy one another: Caus. P.
क्षेपयति,  -यितुम्,  to cause to cast &c.
 to hurt, 
injure: Desid. चिक्षिप्सति,  -ते: Intens. चेक्षिप्-
यते,  चेक्षेप्ति
 [cf. Lat. sipo,  dissipo,  for xipo
Gr. ῥίπτω for κρίπτω Cambro-Brit. hipiaw,  ‘to
cast or dash suddenly
’ Goth. vairpa
 Germ.
werfe ?].

 2. क्षिप्,  प्,  f. (only used in nom. and inst. pl.
क्षिपस् and क्षिपाभिस्),  Ved. the fingers.

Macdonell

English

 क्षिप् KṢIP,  Ⅵ. kṣipá,  throw,  cast,  🞄discharge (at,  upon,  d.,  g.,  lc.,  or upar)
 🞄move rapidly
 utter (words)
 direct (thoughts 🞄or gaze)
 hit
 strew,  pour,  put (into,  lc.)
 set 🞄down
 throw off
 let go
 cast blame on (lc.)
 🞄inveigh against,  abuse,  mock
 destroy,  lose
 🞄pass,  bide (time)
 cs. kṣepaya,  cause to be 🞄thrown into (antar),  cause to descend into 🞄(lc.)
 crack. adhi,  throw dirt on,  revile,  insult,  🞄offend,  mock at. abhi,  hit sharply (with 🞄a whip). ava,  cast down,  let fly
 throw into 🞄(lc.). ā,  throw upon (lc.),  at (d.)
 cast 🞄ashore
 touch (ac.) with (in. )
 pull or carry 🞄away
 take away from (ab.)
 withdraw
 🞄rob
 attract (fig.). absorb
 expel from (ab.)
 🞄put into (lc.)
 refer to
 raise an objection to 🞄(ac.)
 reproach with
 insult
 produce,  effect. 🞄pari‿ā,  entwine with (in. ). vi‿ā,  stretch out
 🞄carry away,  captivate: pp. —°,  full of.  sam-ā,  🞄accumulate
 insult
 indicate. ud,  throw up,  🞄raise
 place upon.  sam-ud,  throw,  up,  raise
 🞄free from (ab.). upa,  hint at,  allude to. ni,  🞄throw down
 throw upon (lc. or upari),  put 🞄down,  place upon or in (lc.)
 direct the gaze 🞄towards (lc. or ad. -tas)
 abandon,  give 🞄up
 hand over,  deliver,  entrust,  to (lc.)
 🞄bestow
 appoint to (lc.)
 cs. cause to be 🞄drawn up. upa-ni,  put down.  vi-ni,  throw 🞄or put down
 entrust: pp. placed in (—°). pari,  🞄throw along (a distance)
 wind round
 surround
 🞄embrace. pra,  cast,  throw at or in,  🞄place in (lc.)
 put before
 let down.  vi,  🞄throw about,  cast hither and thither,  scatter
 🞄*handle
 distract: pp. distraught. pra-vi,  🞄pp. agitated. sam,  heap up
 compress,  curtail,  🞄diminish
 destroy: pp. contracted,  condensed
 🞄narrow
 short,  concise.

 क्षिप् kṣíp,  f.
  (only nm.  pl.
 ) finger: -ā,  f.
  (only 🞄in.  pl.
 ) id..

Benfey

English

 क्षिप् क्षिप्,  i. 6,  Par.,  Ātm.  (i. 4, 
Ātm.  only in a grammatical poem).
 1. To throw,  Pañc. 210,  17
 MBh.
1,  1126 (क्षिप्यतस्,  pass.,  instead of
क्षिप्यमाणस्य)
 (of arrows),  MBh.
3,  1018.
 2. To move quickly,  Mṛcch.
9,  19.
 3. To impel,  Rām.  3,  58,  21.
 4.
To pour,  Yājñ. 1,  230.
 5. To disdain, 
Bhāg. P. 3,  15,  17.
 6. To slander, 
Man.  8,  312.
 7. To destroy,  Bhāg. P.
6,  1,  14. -- Comp.
  partcple. of the pf. 
pass.,  तिर्यक्क्षिप्त,  i. e.
तिर्यञ्च्-,  adj.
 
(One part of the bones of a joint) being
turned outward,  Suśr. 1,  300,  8. Caus.
To cause to be thrown,  Kathās. 13,  160.
 -- With the prep. अति अति,  अति-क्षिप्त, 
Dislocated,  Suśr. 1,  300,  8. -- With अधि
अधि, 
 1. To offend,  Man.  4,  185.
 2. To
humble,  to surpass,  Bhāg. P. 3,  28,  30.
 3. To prevent (a disease),  Suśr. 2,  337, 
8. -- With अप अप,  To remove,  Rām. 
3,  1,  24. -- With अव अव, 
 1. To cast
down,  MBh. 1,  1126.
 2. To cast off, 
Rām.  2,  37,  7.
 3. To slander,  MBh.
2,  1337.
 4. To tender,  to grant,  MBh.
13,  3030. -- With समव सम्-अव,  To
repel,  MBh. 3,  15662. -- With आ आ, 
 1.
To cast on,  Pañc. 263,  20.
 2. To hit, 
Rām.  6,  78,  5.
 3. To pull,  MBh. 4, 
750.
 4. To rob,  Vikr. d. 143.
 5. To
throw down,  Bhāg. P. 6,  12,  28.
 6. To
expel,  MBh. 3,  539.
 7. To set up, 
Kathās. 18,  121.
 8. To put in,  MBh.
3,  3094.
 9. To neglect,  MBh. 3,  16117.
 10. To insult,  Man.  4,  141. Caus. To
cause to be overthrown,  MBh. 3,  15733.
 -- With पर्या परि-आ,  To twine,  Ku-
māras. 7,  14. -- With व्या वि-आ, 
 1. To
put on,  MBh. 3,  566.
 2. To discharge, 
to shoot off. 
 3. To hit,  MBh. 1,  1402.
व्याक्षिप्त,  Agitated,  Rām.  6,  91,  3. --
With समा सम्-आ, 
 1. To accumulate, 
MBh. 1,  156.
 2. To repel,  MBh. 3, 
15662.
 3. To move violently,  MBh.
3,  117.
 4. To expel,  MBh. 2,  1019.
 5. To pull down,  Rām.  3,  56,  50.
 6.
To destroy,  MBh. 1,  1253.
 7. To in-
sult,  MBh. 1,  1677. -- With उद् उद्, 
 1.
To throw up,  Man.  3,  90.
 2. To raise, 
MBh. 3,  11187
 Pañc. 187,  21.
 3. To
cast off,  Bhāg. P. 4,  23,  17. -- With
समुद् सम्-उद्, 
 1. To throw up,  MBh.
3,  436.
 2. To lift up,  MBh. 3, 
11519.
 3. To expel,  MBh. 3,  13972.
 4. To loosen,  Rām.  5,  56,  140.
 5. To
destroy,  Rām.  5,  3,  69. -- With उप उप, 
 1. To cast on,  Sāh. D. 66,  5.
 2. To
set,  Bhāg. P. 5,  20,  34.
 3. To insult, 
Rām.  5,  11,  11.
 4. To hint,  Daśak. in
Chr. 192,  6. -- With नि नि, 
 1. To throw
down,  Rām.  3,  33,  20.
 2. To put
down,  Yājñ. 1,  103.
 3. To encamp, 
Rām.  2,  91,  5.
 4. To put,  Yājñ. 1,  327.
 5. To pour,  Pañc. 174,  14.
 6. To
dispense,  Man.  7,  101.
 7. To intrust, 
Man.  7,  59.
 8. To establish,  Rām. 
2,  51,  17.
 9. To cast off,  MBh. 3, 
14115.
 10. To repel,  Hit. 91,  11.
Caus. To cause to be drawn up,  Ragh.
7,  62. -- With उपनि उप-नि,  To put
down,  Man.  3,  224. -- With प्रतिनि प्रति
-नि,  To put down again,  MBh. 3,  15184. --
With विनि वि-नि, 
 1. To throw down, 
Rām.  5,  11,  12.
 2. To put down,  Yājñ.
1,  231.
 3. To intrust,  MBh. 1,  3545.
 4. To appoint,  MBh. 3,  10403. -- With
निस् निस्, 
 1. To put down,  Rām.  1, 
38,  21.
 2. To put in,  MBh. 3,  14314.
 -- With विनिस् वि-निस्, 
 1. To inlay
with,  MBh. 13,  1444.
 2. To direct, 
MBh. 3,  14293. -- With परा परा, 
पराक्षिप्त, 
 1. Robbed,  Bhāg. P.
5,  24,  18.
 2. Enraptured,  Bhāg. 5,  2, 
18. -- With परि परि, 
 1. To overlay, 
Rām.  2,  32,  35.
 2. To surround,  Rām. 
3,  61,  31.
 3. To embrace,  Rām.  2,  30, 
2.
 4. To fetter,  Rām.  2,  72,  38.
 5. To
put in,  MBh. 1,  4205. सूर्यातप
-परिक्षिप्त,  Darted upon by the rays
of the sun.  -- With प्र प्र, 
 1. To cast, 
MBh. 3,  707.
 2. To put,  Mṛcch.
50,  1. Caus. To order to be put, 
MBh. 1,  5008. -- With संप्र सम्-प्र, 
To cast,  MBh. 13,  4609. -- With प्रति
प्रति, 
 1. To cast in,  MBh. 1,  7068. --
With वि वि, 
 1. To cast in different
directions,  Chr. 34,  10.
 2. To dis-
perse,  MBh. 1,  7022.
 3. To extend, 
MBh. 14,  1161.
 4. To let go (the
string of a bow,  MBh. 3,  15690
 or the
bow,  Rām.  3,  70,  2,  i. e. to shoot). --
With सम् सम्, 
 1. To heap,  Ragh.
1,  52.
 2. To destroy,  Rām.  3,  43,  42.
 3. To constrain,  Rām.  2,  40,  39.
 4.
To diminish,  Man.  7,  34.
 5. To
abridge,  MBh. 1,  51. -- With अभिसम्
अभि-सम्,  To contract,  MBh. 5,  283
अभिसंक्षिप्त,  Thrown at,  MBh. 1, 
5368. -- With परिसम्,  To surround, 
Rām.  5,  29,  20.

Hindi

(रूट) फेंक करने के लिए

Apte Hindi

Hindi

क्षिप्
"तुदा* उभ* ,  " - -
"फेंकना,  डालना,  भेजना,  प्रेषित करना,  विसर्जन,  जाने देना"

क्षिप्
"तुदा* उभ* ,  " - -
"रखना,  पहनना,  लगाना"

क्षिप्
"तुदा* उभ* ,  " - -
"आरोपित करना,  लगाना"

क्षिप्
"तुदा* उभ* ,  " - -
"फेंक देना,  डाल देना,  उतार देना,  मुक्त होना"

क्षिप्
"तुदा* उभ* ,  " - -
"दूर करना,  नष्ट करना"

क्षिप्
"तुदा* उभ* ,  " - -
"अस्वीकार करना,  घृणा करना"

क्षिप्
"तुदा* उभ* ,  " - -
"अपमान करना,  भर्त्सना करना,  दुर्वचन कहना,  धमकाना"

क्षिप्
"दिवा* पर* ,  " - -
"फेंकना,  डालना,  भेजना,  प्रेषित करना,  विसर्जन,  जाने देना"

क्षिप्
"दिवा* पर* ,  " - -
"रखना,  पहनना,  लगाना"

क्षिप्
"दिवा* पर* ,  " - -
"आरोपित करना,  लगाना"

क्षिप्
"दिवा* पर* ,  " - -
"फेंक देना,  डाल देना,  उतार देना,  मुक्त होना"

क्षिप्
"दिवा* पर* ,  " - -
"दूर करना,  नष्ट करना"

क्षिप्
"दिवा* पर* ,  " - -
"अस्वीकार करना,  घृणा करना"

क्षिप्
"दिवा* पर* ,  " - -
"अपमान करना,  भर्त्सना करना,  दुर्वचन कहना,  धमकाना"

क्षिप्
तु*उभ* - -
शीघ्रता से चलना

क्षिप्
तु*उभ* - -
मर जाना

क्षिप्
तु*उभ* - -
 (गणित) जोड़ना

L R Vaidya

English

 kzip {% vt. 6U (but Par. when preceded by अभि,  प्रति and अति) 4P (pp. क्षिप्त
 pres. क्षिपति-ते,  क्षिप्यति) %} 1. To throw,  to cast,  to send,  to let go,  यथा महाह्रदं प्राप्य क्षिप्तं लोहं विनश्यति M.xi.263,  Sant.S.iii.16,  Bhartr.iii.67
to put on or into,  स्रजमपि शिरस्यंधः क्षिप्तां धुनोत्यहिशंकया Sak.vii.
to cast away,  to get rid of,  किं कूर्मस्य भरव्यथा न वपुषि क्ष्मां न क्षिपत्येष यत् Mud.ii.
to fix,  to attach to,  तदा भृत्ये दोषान् क्षिपति Hit.ii.
to reject,  to disdain
to insult,  to revile,  to abuse,  M.viii.270,  Sant.S.iii.10.With अधि-,  1. to offend,  to abuse
to surpass.With अव-,  1. to cast down,  to abandon
to slander.With आ-,  1. to hit,  to pull down
to pull off,  to throw off,  to take off,  to snatch,  प्रसाधिकालंबितमग्रपादमाक्षिप्य R.vii.7
to neglect
to insult
to object to (as an argument)
to infer from circumstances.With उद्-,  to throw up,  Rt.i.22.With उप-,  1. to cast on,  वपुषि वधाय तवं शस्त्रमुपक्षिपतः M.M.v.
to insult
to hint,  छत्रं कार्यमुपक्षिपंति Mrich.ix.With नि-,  1. to put down,  to throw down,  Yaj.i.103,  Am.S.80
to entrust,  to put in the hands of,  to consign to the care of,  M.viii.179,  180,  vi.3
to encamp
to cast off.With परि-,  1. to surround,  गंगास्रोतः परिक्षिप्तम् K.S.vi.38
to embrace.With पर्या-,  to bind up,  to collect,  (केशांतं) पर्याक्षिपन् काचिदुदारबंधं K.S.vii.14.With प्र-,  1. to throw at or in,  क्षेत्रपतिना लगुडः प्रक्षिप्तः Hit.i.,  नामेध्यं प्रक्षिपेदग्नौ M.iv.53
to interpolate,  e.g. इदं पद्यं प्रक्षिप्तम्.With वि-,  1. to throw,  to cast,  Am.S.54
to divert
to distract.With सम्-,  1. to heap,  to gather,  आतपात्ययसंक्षिप्तनीवारासु निषादिभिः R.i.52
to with-draw,  to destroy
to shorten,  to abridge,  संक्षिप्येत क्षणं इव कथं दीर्घयामा त्रियामा Megh.ii.45.

Bopp

Latin

 1. क्षिप् 6. P.
1) jacere,  conjicere,  mittere,  cum locat. loci, 
quo alqd. conjicitur. RAM. I. 28. 22. 23.: अस्त्रम्…
चिक्षेप परमक्रुद्धो मारीचोरसि राघवः
 BH. 16. 19.:
तान् क्षिपामि आसुरीषु योनिषु
 HIT. 79. 10.: भृत्ये
दोषान् क्षिपति
 BHAR. 1. 93.: अमी…दृष्टिपाताः किङ्
क्षिप्यन्ते. - दारुणया वाचा क्षेप्तुम् acriter increpare
alqm. MAN. 8. 270.
2) prosternere,  dejicere. Lass. 53. 5.:
क्षेप्तुन् तपस् तस्य महात्मनः.
3) dimittere. UP. 34.:
तेन क्षिप्ता. (Cf. क्षप्,  unde fortasse क्षिप्,  attenuato अ
in इ
 lat. sipo,  dissipo,  e xipo,  abjectâ gutturali
 graecum
ϱ̔ίπ-τω e ϰϱίπτω explicaverim,  abjectâ gutturali,  et mu-
tatâ sibilante in ϱ,  v. क्षपस्
 cambo-brit. hipiaw «to
cast or dash suddenly»,  cujus h,  ut saepius,  respondet san-
scritae sibilanti,  abjectâ gutturali,  sicut in gr. ϱ̔ίπτω
fortasse etiam nostrum werfe,  goth. vairpa pro virpa
gr. comp. 82. - huc pertinet,  transpositis litteris e vripa
pro hvripa,  cum hv pro क्,  sicut hvas quis = कस्,  gr.
comp. 388.).
c. अधि spernere,  contemnere. HIT. 83. 16.: एष दुष्टो
देवपादान् अधिक्षिपति
 v. क्षिप् praef. आ.
c. अव praef. सम् prosternere,  dejicere. DR. 5. 24.: तं
समवाक्षिपत् सा.
c. आ
1) id. Caus. आक्षेपयामि facere ut alqs prosternat.
DR. 8. 18.: रथम् आक्षेपयामास गजेन गजयानवित्.
2) spernere,  contemnere. DR. 4. 23.: अवमत्या ऽस्य तद्
वाक्यम् आक्षिप्यच
 N. 3. 13.: आक्षिपन्तीम् इव प्र-
भाम् अशिनः स्वेन तेजसा.
c. आ praef. सम् sicut praec.
1) prosternere,  projicere.
DR. 5. 24.: तया समाक्षिप्ततनुः स पापः पपात.
2) spernere. MAH. 1. 1253.: समाक्षिपन् भानुमतः प्रभाम्.
c. उत् extollere,  levare. H. 4. 49.: लुत्क्षिप्या ऽभ्रामयद्
देहम्
 RAGH. 15. 83.
c. नि
1) dejicere,  deponere. Lass. 12. 9.: लड्डूकाम्
एकां शुनोऽग्रे निक्षिप्तवती. - निक्षिप्ताक्ष dejectos
oculos habens,  c. loc. loci. GITA GOV. 12. 1.: शयने
निक्षिप्ताक्षीम् उवाच हरिः प्रियाम्
 - वर्णान् निक्षे-
प्तुम् litteras dejicere,  i. e. scribere (cf. UR. 24. 15.: भूर्ज-
पत्रगतो ऽयम् अक्षरविन्यासः)
 Caus. facere ut aliquis
scribat vel inscribat. RAGH. 7. 62.: सशोनितैस् तेन शि-
लीमुखाग्रैर् निक्षेपिताः केतुषु पर्थिवानाम्…वर्नाः
(Schol. Calc. निक्षेपिताः = अन्यैर् निवेशिताः)
 H. 1.
24.: तत्र निक्षिप्य तान् सर्वान्.
2) tradere,  c. loc. pers.
N. 8. 20.: मम ज्ञातिषु निक्षिप्य दारकौ
 MAN. 8. 179.:
आर्ये निक्षेपन् निक्षिपेद् बुधः.
c. परि circumjicere,  circumspergere,  circumfundere.
RAM. III. 60. 100.: अन्नास्तरणकं राज्ञः समन्तात् परि-
चिक्षिपुः
 MAH. 1. 1306.: काननञ्च मनोरमं सागराम्बु-
परिक्षिप्तम्.
c. प्र projicere. SU. 2. 14.: अग्निहोत्राणि प्रक्षिपन्त्य्
अप्सु
 M. 15.
c. वि e. c. बाहू brachia jactare,  dispergere. RAM. III. 56.
15.
c. सम् contrahere,  corripere. MAN. 7. 34.: सङ्घिप्यते य-
शो लोके (Schol. सङ्कोचम् एति)
 N. 4. 9.

 2. क्षिप् 4. P. id.

Lanman

English

 √kṣip (kṣipáti,  -te
 cikṣépa,  cikṣipé
kṣepsyáti,  -te
 kṣiptá
 kṣéptum
 kṣiptvā́
-kṣípya
 kṣepáyati). dart
 cast
throw,  caus. cause to fly or burst,  84^4.
+ ā, 
	—1. throw at
	—2. fig. (like Eng.
fling,  make flings at),  deride,  put to shame, 
8^10
	—3. draw towards one's self,  call out
(a person to vindicate himself),  55^6.
+ ni,  throw down (one's self,  one's body).
+ vi-ni,  lay down separately or orderly.
+ sam,  dash together in a heap
 destroy.

Kridanta Forms

Sanskrit

क्षिप् (क्षि॒पँ꣡ प्रेरने - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् =  क्षेपणम्
अनीयर् =  क्षेपणीयः - क्षेपणीया
ण्वुल् =  क्षेपकः - क्षेपिका
तुमुँन् =  क्षेप्तुम्
तव्य =  क्षेप्तव्यः - क्षेप्तव्या
तृच् =  क्षेप्ता - क्षेप्त्री
क्त्वा =  क्षिप्त्वा
ल्यप् =  प्रक्षिप्य
क्तवतुँ =  क्षिप्तवान् - क्षिप्तवती
क्त =  क्षिप्तः - क्षिप्ता
शतृँ =  क्षिप्यन् - क्षिप्यन्ती

क्षिप् (क्षि॒पँ॑ प्रेरणे - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् =  क्षेपणम्
अनीयर् =  क्षेपणीयः - क्षेपणीया
ण्वुल् =  क्षेपकः - क्षेपिका
तुमुँन् =  क्षेप्तुम्
तव्य =  क्षेप्तव्यः - क्षेप्तव्या
तृच् =  क्षेप्ता - क्षेप्त्री
क्त्वा =  क्षिप्त्वा
ल्यप् =  प्रक्षिप्य
क्तवतुँ =  क्षिप्तवान् - क्षिप्तवती
क्त =  क्षिप्तः - क्षिप्ता
शतृँ =  क्षिपन् - क्षिपन्ती / क्षिपती
शानच् =  क्षिपमाणः - क्षिपमाणा

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  क्षिप्
मूलधातुः:
   क्षिप
धात्वर्थः:
  प्रेरणे
गणः:
  दिवादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  क्षिप्यति

धातुः:
  क्षिप्
मूलधातुः:
   क्षिप
धात्वर्थः:
  प्रेरणे
गणः:
  तुदादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  क्षिपति-ते

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 1. [क्षिप्] ,  क्षिप्त = गत,  Caṇḍīś. 96. — Kaus. auch verbringen,  vertreiben (die Zeit). — Mit अव °aus dem Amte jagen,  Kauṭ. 16,  9. 14. — Mit आ 12. lies: verlassen statt entlassen. — Mit °प्रत्या verhöhnen,  S II,  268,  11. — Mit अतिवि überaus stark spannen (einen Bogen),  MBh. 7,  175,  18. — Mit अभिवि die Flügel schwingen über,  Āpast. Śr. 15,  18,  9
 Med. Āpast. Gṛhy. 23,  8. — Mit प्रवि,  °क्षिप्त hin und her geworfen,  so v.a. beunruhigt,  gequält (Herz),  Mālatīm. ed. Bomb. 306,  4
 v.l. प्रतिक्षिप्त.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  तिरस्कृ,  धिःकृ,  क्षिप्,  भर्त्स्,  भस्,  प्रदुष्,  कुत्स्,  विगर्ह्,  अतिब्रू,  अपवद्,  अभितर्जय्,  आतर्जय्,  उदाकृ,  उपवद्,  कत्थ्,  कुट्ट्,  जर्च्,  निर्वद्,  निपीय्,  निवच्,  परिगर्ह्,  परिभाष्,  प्रतिनिन्द्,  प्रतिपीय्,  विगै,  संतर्जय्,  संदुषय्,  समभितर्जय्
verb
 
विनिन्दादिभिः अधोदर्शनानुकूलः व्यापारः।
 "तव दुष्कृत्यैः एव अधुना जनाः त्वं तिरस्कुर्वन्ति।"

Synonyms:
  अवमन्,  अपमन्,  अवज्ञा,  तिरस्कृ,  अधिक्षिप्,  निकृ,  अतिब्रू,  परिभू,  निन्द्,  गर्ह्,  गर्हय,  कुत्सय,  लघूकृ,  आक्षिप्,  क्षिप्,  उपक्षिप्,  समाक्षिप्,  आधर्षय,  अवधर्षय,  सम्प्रधर्षय,  दुर्जनीकृ,  कात्कृ,  प्रस्तोभय,  लङ्घय,  विप्रलम्भय
verb
 
मानभङ्गानुकूलः व्यापारः।
 "सः श्यालम् अतीव अवामन्यत।"

Synonyms:
  क्षिप्,  हा,  त्यज्,  अपास्,  विसृज्
verb
 
प्राप्तस्य अवसरस्य विफलीभवनानुकूलः व्यापारः।
 "पत्रं विलम्बेन प्राप्तम् अतः साक्षात्कारस्य अवसरम् अहम् अक्षिपम्।"

Synonyms:
  क्षिप्,  प्रक्षिप्,  अस्,  प्रास्
verb
 
अवकाशे क्षेपणानुकूलः व्यापारः।
 "मोहनः कन्दुकं श्यामम् अभि क्षिपति।"

Synonyms:
  क्षिप्
verb
 
गत्या क्षेपणानुकूलव्यापारः।
 "अवकरम् अवकारिकायां क्षिप्यते।"

Synonyms:
  आवप्,  क्षिप्,  निर्वप्,  कॄ,  पर्यवकॄ,  प्रवप्,  प्रसृज्,  अन्वावप्,  अधिवप्,  अधिविधा,  अध्यावप्,  समावप्,  अनुवप्,  परिवप्,  संनिर्वप्,  विप्रु,  अपिवप्
verb
 
चूर्णादीनां अन्यवस्तुनि विकिरणानुकूलः व्यापारः।
 "चिकित्सकः रुजायाम् ओषधिम् आवपति।"

Synonyms:
  गर्ह्,  विगर्ह,  शप्,  अधिक्षिप्,  तर्जय,  निन्द्,  क्षिप्,  अभितर्जय,  आतर्जय,  अभिभर्त्सय,  अवगर्ह्,  उपालभ्,  परिभर्त्स्,  परिभर्त्सय,  समभितर्जय,  विनिन्द्,  तिरस्कृ,  संतर्जय,  सन्तर्जय,  अपध्वंस्,  उपक्रुश्,  उपकृ,  परिगर्ज्
verb
 
उच्चैः स्वरेण धिक्कारपूर्वकः सक्रोधं वाक्प्रबन्धानुकूलः व्यापारः।
 "सः सज्जनाय गर्हति।"

Synonyms:
  निन्द्,  क्षिप्,  गर्ह्,  अवकुत्स्,  अवगर्ह्
verb
 
कस्य अपि दोषप्रकटीकरणात्मकः व्यापारः।
 "सः सर्वथा एव अन्यान् निन्दयति।"

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 क्षिप् स्त्री क्षिप--क्विप् । अङ्गुलौ निरु० । “दश क्षिपः पूर्व्वंसीमजीजनन्” ऋ० ३,  २३,  ३,  हलन्तत्वात् वा टाप् ।“हिन्वन्ति धीराः दशभिः क्षिपाभिः ऋ० ९,  ९७,  ५७, 

Capeller

German

 1. क्षिप् क्षिप॑ति,  °ति werfen,  schleudern, 
richten (Blicke u. Gedanken)
 treffen, 
verletzen,  schmähen,  schelten
vernichten, 
verlieren,  zubringen (Zeit)
p. p. क्षिप्त॑ s. bes.— Caus. क्षेपयति werfen
lassen,  herabsteigen lassen,  befördern
durch (Instr.) in (Loc.) अधि bewerfen
beschimpfen,  verspotten.  अभि anhauen
(Pferde). अव herabschleudern,  hinunterwerfen, 
hineinwerfen in (Loc.). आ
schleudern,  werfen auf
 an sich ziehen, 
fesseln,  fortnehmen von (Abl.),  entziehen, 
rauben
 p. p. आक्षिप्र betroffen, 
angethan,  eingenommen.  samA zusammenwerfen, 
misshandeln,  verspotten. 
उद् hinaufwerfen,  aufheben.  समुद् dass.
उप hinwerfen,  aufwerfen,  auftragen. 
नि niederwerfen,  werfen in,  legen auf, 
einsetzen in (Loc.) niederlegen,  zurücklassen, 
verwahren
 übergeben,  anvertrauen. 
विनि niederwerfen,  niederlegen, 
nvertrauen.  परि über — hinwerfen, 
umgeben,  umwinden
 auch = Simpl. 
प्र hinschleudern,  hinab-o. hineinwerfen
(Loc.),  herablassen durch (Instr.) वि
hin und her werfen,  (handhaben*) zerstreuen, 
vertreiben,  verscheuchen.  p.p.
zerstreut,  unaufmerksam.  सम् zusammenwerfen, 
zusammendrängen,  abkürzen, 
verkleinern
 p.p. gedrängt, 
kurz,  schmal.

 2. क्षिप् f.
  (nur Nom.  Pl.) Finger.

Grassman

German

 √kṣip,  Grundbegriff „schnell bewegen,  schnellen“,  stets mit Acc.
 daher 1〉 schleudern,  werfen
 2〉 treffen mit dem Geschosse
 Caus. platzen machen. — Mit áva 1〉 die Sehne des Bogens abschnellen
 2〉 herabschleudern (den Schleuderstein,  das Feuergeschoss)
 abhi,  mit raschem Schlage (der Peitsche) treffen. — (Das Caus. kṣepayat gehört zu 1. kṣi).
Stamm kṣipá:
-át [C.] 2〉 áśastim {1008, 1}—_{1008, 3}. — áva 1〉 jyā́m {323, 3}.
kṣipa:
-a áva 2〉 divás áśmānam {221, 5}.
Aor. des Caus. cikṣipa:
-as [C.] mā́ tvácam,  śárīram {842, 1}.
Part. kṣipát:
-án abhi: áśvān káśayā {437, 3}. — ava: ulkā́m dyós {894, 4}.
kṣiptá:
-ā́ [f.] 1〉 jūrṇís {129, 8}.
Inf. kṣeptú:
-ós 1〉 {877, 6} [nach BR.],  bei Aufr. fehlerhaft kṣepnós.

 kṣíp,  m.,  f.,  pl. Finger [wol als die beweglichen von kṣip].
-ípas [N. p.] {726, 7}
 {791, 4}
 {798, 27}
 dáśa: {257, 3}
 {397, 4}
 {720, 4}
 {727, 8}
 {758, 6}
 {773, 7}
 {792, 4}. _{792, 5}
 {797, 7}
 {809, 12}.

Burnouf

French

 *क्षिप् क्षिप्। क्षिपामि,  क्षिपे 1,  et क्षिप्यामि 4
 p.
चिक्षेप,  चिक्षिपे
 f1. क्षेप्तास्मि
 f2. क्षेप्स्यामि
a1. अक्षैप्सम्
 pp. क्षिप्त। Jeter,  lancer: वाणम् une
flèche.
		 Précipiter: क्षितौ à terre,  नरके dans
l'enfer.
		 Envoyer,  congédier
 laisser partir.
		 Faire des reproches
à qqn. ,  ac.

Stchoupak

French

 क्षिप्-
 {%kṣipati -te 
 cikṣepa cikṣipe 
 kṣepsyati %}{% -te 
 kṣipyate %}
{%kṣepayati 
 kṣipta- kṣipitakṣeptum %} क्षिप्त्वा °क्षिप्य -- jeter,  lancer, 
envoyer 
 précipiter dans,  mettre,  verser,  repousser,  renvoyer 
 détruire, 
anéantir,  injurier,  insulter 
 passer (le temps),  perdre (le temps) 
 caus.
faire lancer (etc.),  envoyer,  lancer 
 faire descendre 
 passer (la nuit) 
 a.
v. jeté,  lancé,  etc.
क्षिप्त-चित्त- a. distrait,  absent d'esprit 
 -ता- f.
  absence
d'esprit.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.