क्षवथु (kSavathu)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English क्षवथु kSavathu catarrh
क्षवथु kSavathu cough
क्षवथु kSavathu irritation of the throat
क्षवथु kSavathu sore throat
क्षवथु kSavathu sneezing
Wilson
EnglishApte
Englishक्षवथुः [kṣavathuḥ], [क्षु-अथुच्]
Sneezing.
Cough.
Irritation of the throat.
Sore throat. विषवैद्यो विजानाति सर्पस्य क्षवथुं ध्रुवम् Subha.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiक्षवथुः
- क्षु + अथुच्
छींक
क्षवथुः
- क्षु + अथुच्
खांसी
Shabdartha Kaustubha
Kannadaक्षवथु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಸ /ಕೆಮ್ಮಲು
क्षवथु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೀನು /ಮೂಗಿನ ಒಂದು ರೋಗ
निष्पत्तिः - > टुक्षु (शब्दे) - "अथुच्" (३-३-८९)
प्रयोगाः - > "घ्राणाश्रिते मर्मणि सम्प्रदुष्टे यस्यानिलो नासिकया निरेति । कफानुयातो बहुशः सशब्दः तं रोगमाहुः क्षव्थुं विधिज्ञाः ॥"
उल्लेखाः - > सुश्रुत० उत्तरतं० २२-११
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritकासस्तु क्षवथुः पामा खसः कच्छूर्विचर्चिका ।
कास (पुं), क्षवथु (पुं), पामा (स्त्री), पामन् (पुं), खस (पुं), कच्छू (स्त्री), विचर्चिका (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritक्षवथु
क्षवथु, कास
क्षवथुः कथ्यते कासो वेपथुः कम्प उच्यते ।
verse 2.1.1.601
page 0068
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritक्षवथुः, (क्षु + अथुच् ।) क्षुतम् । कासः । इतिमेदिनी । कण्ठकण्डूयनम् । इति शब्दरत्नावली ॥
(क्षवथुर्नाम रोगविशेषः । तस्य सकारणसम्प्रा-प्तिकलक्षणानि यथा, --“तीक्ष्णघ्राणोपयोगार्करश्मिसूत्रतृणादिभिः ।वातकोपिभिरन्यैर्वा नासिका तरुणास्यनि ॥
विघट्टितेऽनिलः क्रुद्धो रुद्धः शृङ्गाटकं व्रजेत् ।निवृत्तः कुरुतेऽत्यर्थं क्षवथुं स भृशं क्षवः” ॥
इति वाभटे उत्तरस्थाने १९ अध्याये ॥
“घ्राणाश्रिते मर्म्मणि संप्रदुष्टेयस्यानिलो नासिकया निरेति ।कफानुयातो बहुशः सशब्द-स्तं रोगमाहुः क्षरथुं विधिज्ञाः ॥
तीक्ष्णोपयोगादतिजिघ्रतो वाभावान् कटूनर्कनिरीक्षणाद्वा ।सूत्रादिभिर्वा तरुणास्थिमर्म्म-ण्युद्घाटिते यः क्षवथुर्निरेति” ॥
इत्युत्तरतन्त्रे द्वाविंशेऽध्याये सुश्रुतेनोक्तम् ॥
चिकित्सा यथा ।“क्षेप्यं नस्यं मूर्द्धवैरेचनीयै-र्नाड्याचूर्णं क्षवथौ भ्रंशथौ च” ॥
इति चात्रैव २३ अध्याये तेनोक्तम् ॥
अस्यविधारणाज्जातो यः स यथा, --“भवन्ति गाढं क्षवथोर्विघाता-च्छिरोऽक्षिनासाश्रवणेषु रोगाः ।कण्ठास्यपूर्णत्वमतीवतोदःकूजश्च वायोरथवा प्रवृत्तिः” ॥
इति चोत्तरतन्त्रे पञ्चपञ्चाशत्तमेऽध्याये चतेनोक्तम् ॥
)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.