क्रोड (kroDa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 क्रोड nf.  (-डं-डा)
	 1. The breast,  the chest.
	 2. The haunch,  the flank,  the
hollow above the hip.
	 m.
  (-डः)
	 1. A name of Sani or Saturn. 
	 2. A
hog.
 E.
  क्रुड्. to be thick,  घञ् aff.
  

Capeller Eng

English

 क्रोड॑ m.
  breast,  chest,  lap
 cavity,  hollow
 a hog. 

Yates

English

 क्रोड (डः-डा-डं) 1.
n.
  f.
  The haunch
the breast.
m.
  Saturn
 a hog.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

क्रोड 	-	  kroDa 	-	 m.
  	-	 flank
उपपार्श्व 	-	  upapArzva 	-	 m.
  	-	 flank
पर्यन्त 	-	  paryanta 	-	 m.
  	-	 flank
पार्श्व 	-	  pArzva 	-	 n.
  	-	 flank
रोधस् 	-	  rodhas 	-	 n.
  	-	 flank
वक्षण 	-	  vakSaNa 	-	 n.
  	-	 flank
पाजस्य 	-	  pAjasya 	-	 n.
  	-	 flanks
वरारोहा 	-	  varArohA 	-	 f.
  	-	  hip or flank
कोल 	-	  kola 	-	 m.
  	-	  hip or flank
कृत्स्न 	-	  kRtsna 	-	 n.
  	-	 flank or hip
पृथुपक्षस् 	-	  pRthupakSas 	-	 adj.
  	-	  broad-flanked
पार्श्वभाग 	-	  pArzvabhAga 	-	 m.
  	-	  side or flank  [ of an elephant ]
कक्ष 	-	  kakSa 	-	 m.
  	-	  side or flank
पक्षभाग 	-	  pakSabhAga 	-	 m.
  	-	  side or flank
कश्य 	-	  kazya 	-	 n.
  	-	  horse's flank
त्रिपाजस्य 	-	  tripAjasya 	-	 adj.
  	-	  having 3 flanks
पक्षभाग 	-	  pakSabhAga 	-	 m.
  	-	 flank of an elephant
पक्षवत् 	-	  pakSavat 	-	 adj.
  	-	  having wings or flanks
पक्ष 	-	  pakSa 	-	 m.
  	-	  wing or flank of an army
पार्श्वोपपार्श्व 	-	  pArzvopapArzva 	-	 m.
  	-	 flank and shoulder-blade
कक्षस्थ 	-	  kakSastha 	-	 adj.
  	-	  seated on the heap or flank
अङ्कस 	-	  aGkasa 	-	 n.
  	-	 flanks or the trappings of a horse
पक्ष 	-	  pakSa 	-	 m.
  	-	 flank or side or the half of anything
सेनाकक्ष 	-	  senAkakSa 	-	 m.
  	-	 flank of an army and an army compared to dry wood
क्रौञ्चपक्ष 	-	  krauJcapakSa 	-	 adj.
  	-	  the flanks of which are similar to the wings of a curlew

 
   क्रोड  kroDa  m.
   additional verse or note  
   क्रोड  kroDa  m.
   hog   
   क्रोड  kroDa  m.
   cavity  [ hollow ]  
   क्रोड  kroDa  m.
   anything left in the bosom   
   क्रोड  kroDa  m.
   hollow  
   क्रोड  kroDa  m.
   flank   
   क्रोड  kroDa  m.
   bosom  
   क्रोड  kroDa  m.
   hollow above the hip   
   क्रोड  kroDa  m.
    hollow above the hip  
   क्रोड  kroDa  m.
   breast   
   क्रोड  kroDa  m.
   lap  
   क्रोड  kroDa  m.
   interior of anything   
   क्रोड  kroDa  m.
   chest  
   क्रोड  kroDa  m.
   hollow of a tree     
            

Wilson

English

 क्रोड
nf.  (-डं-डा)
1 The breast,  the chest.
2 The haunch,  the flank,  the hollow above the hip.
m.
  (-डः)
1 A name of Śani or Saturn. 
2 A hog.
E.
  क्रुड to be thick,  घञ् aff.
  

Apte

English

क्रोडः [krōḍḥ],  [क्रुङ् घनीभावे संज्ञायां घञ्]

A hog
 भ्रातर्येवं विनि- हते हरिणा क्रोडमूर्तिना Bhāg.*
  7.2.1.

The hollow of a tree,  cavity
 हा हा हन्त तथापि जन्मविटपिक्रोडे मनो धावति Udb.

The chest,  bosom,  breast
 क्रोडीकृ to clasp to the bosom
 क्रोडीकरोति प्रथमं यथा जातमनित्यता । धात्रीव जननी पश्चा- त्तथा शोकस्य कः क्रमः ॥ Nāg.4
 Bh.*
  2.35.

The middle part of anything
 Vikr.11.75
 see क्रोड (n. )

An epithet of the planet Saturn. 

डम्,  डा The breast,  chest,  the part between the shoulders
 Rām.*
  5.24.4.

The interior of anything,  a cavity,  hollow
 उदया- स्ताचलावेतौ यत्क्रोडे बाल्यवार्धके Mv.*
  7.23.

The breast of a horse.

The lap
 U.*
  4. -डी A sow
 हा वत्स्यामि कथं क्रोडीगर्भे Ks.*
  53.12. Comp.
   -अङ्कः,  -अङ्घ्रिः,  -पादः a tortoise. -कान्ता the earth.

पत्रम् marginal writing.

a post script to a letter.

a supplement.

a co-icil to a will.

Apte 1890

English

 क्रोडः [क्रुड् घनीभावे संज्ञायां घञ्] 1 A hog. 
2 The hollow of a tree,  cavity
 हा हा हंत तथापि जन्मविटपिक्रोडे मनो धावति Udb. 
3 The chest,  bosom,  breast
 क्रोडीकृ to clasp to the bosom
 क्रोडीकरोति प्रथमं यथा जातमनित्यता । धात्रीव जननी पश्चात्तथा शोकस्य कः क्रमः ॥ Nāg. 4
 Bh. 2. 35. 
4 The middle part of anything
 Vikr. 11. 75
 see क्रोड n. 
5 An epithet of the planet Saturn. 
डं,  
डा 1 The breast,  chest,  the part between the shoulders. 
2 The interior of anything,  a cavity,  hollow. 
3 The breast of a horse. 
4 The lap
 U. 4. 
Comp. 
अंकः,  
अंघ्रिः,  
पादः a tortoise. 
पत्रं {1} marginal writing. {2} a postscript to a letter. {3} a supplement. {4} a codicil to a will. 

Monier Williams Cologne

English

 क्रोड॑ अस्,  m.
  (n.  in later language,  L.
 ) the breast,  chest,  bosom (of men and animals),  AV.
  
 VS.
 
 KātyŚr.
   &c.
  

 (of a bird),  R.
  vii,  18,  32

 (pl. ),  MBh.
   xiii,  2660

 (named as a place where money is kept),  Mṛcch. ii

 ifc.  f(आ). ,  Pāṇ.
  iv,  1,  56 (e.g. कल्याण-क्रोडा,  a woman with a well-formed breast,  Kāś.
 )

 the flank,  hollow above the hip,  W.
 

 the lap (=  अङ्क),  L.
 

 the interior of anything,  cavity,  hollow,  Bālar.
  vi,  65
 Hit.
 

 क्रोड॑ m.
  a hog,  Pañcat.
 
 BhP.
  
 VārP.
  
 Kathās.

 N.
  of the planet Saturn,  L.
 

 ‘anything left in the bosom’,  an additional verse or note,  Kām.
  ,  Sch.

 N.
  of a teacher,  Kaiy.
  on Pāṇ.
  iv,  2,  66,  Vārtt.
  6,  Pat.
  (cf.   क्रौड)

 क्रोड॑ (अम्),  n.
  id.,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 क्रोड क्रोड,  अस्,  अम्,  आ,  m. n. f. (m. in the
earlier language
 n. in later works
 also f. according
to the lexicographers),  the breast,  the chest,  the
bosom,  (at the end of compounds the fem. can only
end in आ,  e. g. कल्याण-क्रोडा,  a woman with a
well-formed breast),  the flank,  the hollow above the
hip
 the lap
 the interior of anything,  the inner
part,  a cavity,  a hollow [cf. उदर and गर्भ]
(अस्),  m. a hog
 the esculent bulb of a kind of plant, 
= वाराही-कन्द,  [cf. क्रोड-कन्या]
 N. of Śani or
the planet Saturn
 (आ),  f. a plant,  = क्रोड-चूडा।
—क्रोड-कन्या,  f. the esculent bulb of a kind of
plant
 [cf. क्रोड।]
—क्रोड-चूडा,  f.,  N. of a plant, 
= महा-श्रावणिका.
—क्रोड-पत्त्र,  अम्,  n. a
marginal writing omitted in its proper place,  a post-
script to a letter,  a supplement,  a codicil to a will.
—क्रोड-पर्णी,  f. a prickly nightshade,  Solanum
Jacquini,  = कण्टकारिका.
—क्रोड-पाद,  अस्,  m. a
turtle,  a tortoise.
—क्रोडाङ्क (°ड-अङ्°),  अस्,  m. a
tortoise.
—क्रोडाङ्घ्रि (°ड-अङ्°),  इस्,  m. a turtle or
tortoise.
—क्रोडी-मुख,  अस्,  m. (?) a rhinoceros.
—क्रोडेष्टा (°ड-इष्°),  f. a kind of grass,  = मुस्ता।

Macdonell

English

 क्रोड kroḍ-á,  m.
  breast
 cavity,  interior
 🞄boar: (a) -vāla,  m.
  hogʼs bristle.

Benfey

English

 क्रोड क्रोड, 
 I. m.
  and f.
  डा।
 1.
The breast,  Rām.  6,  82,  10
 Mṛcch.
34,  14 (the bosom used to keep money
in).
 2. The interior,  Hit. 80,  14.
 II.
m.
  A hog,  Pañc. 120,  9.

Apte Hindi

Hindi

क्रोडः
पुं*
  - क्रुड् + घञ्
"सूअर,  वृक्ष की खोडर,  गढ़ा"

क्रोडः
पुं*
  - क्रुड् + घञ्
"सीना,  वक्षस्थल,  छाती"

क्रोडः
पुं*
  - क्रुड् + घञ्
किसी वस्तु मध्य भाग

क्रोडः
पुं*
  - क्रुड् + घञ्
शनिग्रह का विशेषण

क्रोडम्
नपुं*
   - क्रुड् + घञ्
"छाती,  सीना,  कन्धों के बीच का भाग"

क्रोडम्
नपुं*
   - क्रुड् + घञ्
"किसी वस्तु का मध्यवर्ती भाग,  गढ़ा,  कोटर"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

क्रोड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವರಾಹ /ಸೂಕರ /ಹಂದಿ
निष्पत्तिः - > क्रुड (निमज्जने) - "घञ्" (३-३-१९) । "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > क्रोडोऽस्यास्ति
प्रयोगाः - > "क्रोडकुलदृश्यमानभद्रमुस्तारसामोदः"
उल्लेखाः - > कादं०
क्रोड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶನಿಗ್ರಹ
क्रोड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾರಾಹೀ ಕಂದ /ಹಂದಿಗೆಡ್ಡೆ
क्रोड
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎದೆ /ಭುಜಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗ
क्रोड
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೊಡೆ /ಮಡಿಲು
प्रयोगाः - > "क्रोडक्रीडद्द्विजालीगरुदितमरुत्स्फालवाचालवीचिः"
उल्लेखाः - > नैष० १२-१०१
विस्तारः - > "क्रोडः शनौ सूकरे ना न पुमानङ्कवक्षसोः" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 kroqa {% m. %} 1. A hog
the hollow of a tree,  हा हा हंत तथापि जन्मविटपिक्रोडे मनो धावति Ud.
the middle of the chest,  the middle part,  क्रोडे दंतकरंडपांडुरतनोर्मग्ना विधोश्चांद्रिका Vikr.Ch.xi.75
an epithet of the planet Saturn.

 kroqa {% n. %} 1. The breast,  the chest,  the part between the shoulders
 2. the interior of anything,  a cavity,  a hollow.

Bopp

Latin

 क्रोड n. क्रोडा f.
1) pectus. AM.
2) gremium. HIT. 80. 14.:
नीडक्रोडे पक्षिणः सुखम् वर्षासु निवसन्ति.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

क्रोड
पु
क्रोड,  उत्सङ्ग,  सूकर
उत्सङ्गसूकरौ क्रोडौ वत्सौ तर्णकपुत्रकौ ।
verse 3.1.1.21
page 0014

Indian Epigraphical Glossary

English

 kroḍa,  same as suvarṇa (q. v.).

 kroḍa,  same as suvarṇa (q. v.).

Lanman

English

 kroḍá,  m.
	—1. breast,  bosom
	—2. interior.
 [for mg 2,  cf. garbha 2.]

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
शुक्रो मघाभवः काव्य उशना भार्गवः कविः ॥ ११९ ॥
षोडशार्चिर्दैत्यगुरुर्धिष्ण्यः शनैश्चरः शनिः ।
छायासुतोऽसितः सौरिः सप्तार्ची रेवतीभवः ॥ १२० ॥
मन्दः क्रोडो नीलवासाः स्वर्भाणुस्तु विधुंतुदः ।
तमो राहुः सैंहिकेयो भरणीभूरथाहिकः ॥ १२१ ॥
-wordlist-
 
शुक्र (पुं),  मघाभव (पुं),  काव्य (पुं),  उशनस् (पुं),  भार्गव (पुं),  कवि (पुं),  षोडशार्चिस् (पुं),  दैत्यगुरु (पुं),  धिष्ण्य (पुं),  शनैश्चर (पुं),  शनि (पुं),  छायासुत (पुं),  असित (पुं),  सौरि (पुं),  सप्तार्चिस् (पुं),  रेवतीभव (पुं),  मन्द (पुं),  क्रोड (पुं),  नीलवासस् (पुं),  स्वर्भाणु (पुं),  विधुन्तुद (पुं),  तमस् (पुंक्ली),  राहु (पुं),  सैंहिकेय (पुं),  भरणीभू (पुं)

--source--
 
पूर्वभाग उपस्थोऽङ्कः क्रोड उत्सङ्ग इत्यपि ।
-wordlist-
 
उपस्थ (पुं),  अङ्क (पुं),  क्रोड (पुं),  उत्सङ्ग (पुं)

--source--
 
खड्गी वाध्रीणसः खड्गो गण्डकोऽथ किरः किरिः ।
भूदारः सूकरः कोलो वराहः क्रोडपोत्रिणौ ॥ १२८७ ॥
घोणी घृष्टिः स्तब्धरोमा दंष्ट्री किट्यास्यलाङ्गलौ ।
आखनिकः शिरोमर्मा स्थूलनासो बहुप्रजः ॥ १२८८ ॥
-wordlist-
 
खड्गिन् (पुं),  वाध्रीणस (पुं),  खड्ग (पुं),  गण्डक (पुं),  किर (पुं),  किरि (पुं),  भूदार (पुं),  सूकर (पुं),  कोल (पुं),  वराह (पुं),  क्रोड (पुं),  पोत्रिन् (पुं),  घोणिन् (पुं),  घृष्टि (पुं),  स्तब्धरोमन् (पुं),  दंष्ट्रिन् (पुं),  किटि (पुं),  आस्यलाङ्गल (पुं),  आखनिक (पुं),  शिरोमर्मन् (पुं),  स्थूलनास (पुं),  बहुप्रज (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

असित
असित,  क्रोड,  पङ्गु,  छायातनय,  शनैश्चर,  शौरि
असितः क्रोडः पङ्गुश्छायातनयः शनैश्चरः शौरिः ॥ ४८ ॥
verse 1.1.1.48
page 0007

कोल
कोल,  क्रोड,  शूकर,  वराह,  पोत्रिन्,  दंष्ट्रिन्,  घृष्टि,  किरि
कोलः क्रोडः शूकरः स्याद्वराहः, 
पोत्री दंष्ट्री घृष्टिरुक्तः किरिश्च ।
verse 2.1.1.226
page 0028

क्रोड
क्रोड,  अङ्क,  उत्सङ्ग,  प्राग्भाग
क्रोडमङ्कस्तथोत्सङ्गः प्राग्भागो वपुषः स्मृतः ।
verse 2.1.1.528
page 0060

नाममाला

Sanskrit

क्रोड,  वराह,  दंष्ट्रिन्,  घृष्टि,  पोत्रिन्,  शूकर
क्रोडो वराहो दंष्ट्री च घृष्टिः पोत्री च शूकरः ।
verse 0.1.1.91
page 0046

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

त,  तस्कर,  युद्ध,  क्रोड,  पुच्छ
तकारस्तस्करे युद्धे क्रोडे पुच्छे च ता श्रियाम् ।
verse 1.1.1.23
page 0120

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 क्रोडं,  क्ली,
   स्त्री,
   (क्रूड + घञ् ।) बाह्वोर्मध्यम् । कोलइति भाषा । तत्पर्य्यायः । भूजान्तरम् २ उरः ३वत्सम् ४ वक्षः ५ । इत्यमरः । २ । ६ । ७७ ॥
 उत्सङ्गः ६भोगः ७ वपुषःप्राक् ८ । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा,  यजुर्व्वेदे । २५ । ८ । “इन्द्रस्य क्रोडोऽदित्यै-पाजस्यम्” । कात्यायनश्रौतसूत्रे च । ६ । ८ । १३ ।“शेषमिडा पात्र्यामासिच्य क्रोडमनस्थीनि चपास्यति” ॥
 हितोपदेशे च ।“तत्र तरोर्निर्म्मितनीडक्रोडे पक्षिणः सुखं वर्षासुनिवसन्ति” ॥
)

 क्रोडः,  पुं,
   (कूड + घञ् । क्रोडोऽस्यास्तीति अर्शआदिभ्यः अच् वा ।) शूकरः । इत्यमरः । २ । ५ । २ ॥
शनिः । इति मेदिनी ॥
 वाराहीकन्दः । इति राज-निर्घण्टः ॥
 (यथा,  महाभारते । १३ । ५० । २० ।“नदी शैवालदिग्धाङ्गं हरिश्मश्रुजटाधरम् ।नग्नैः शङ्खनखैर्गात्रैः क्रोडैश्चित्रैरिवार्पितम्” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 क्रोड पुंस्त्री० क्रुड--घनीभावे संज्ञायां घञ् । १ शूकरे “क्रोड-कुलदश्यमानभद्रमुस्तारसामोदः” काद० “नदी सैबालदिग्-धाङ्गं हरिश्मश्रुजटाधरम् । लग्नौ शङ्खनखैर्गात्रैः क्रोडै-श्चित्रैरिवार्पि तम्” भा० अनु० ५० अ० । २ भुजयोरन्तरे (कोल)न०  स्त्री० अमरः “कुपितकपिकपोलक्रोडताम्रस्तमांसि” उद्भटः३ वृक्षकोटरे “हा हा हन्त तथापि जन्मविटपिक्रोडेमनोधावति” उद्भटः । घनीभूते ४ वक्षोमध्यभागे पु०
 “इन्द्रस्य क्रोडोऽदित्यै पाजस्यम्” यजु० २५,  ८ “क्रोडस्यघनीभूतवक्षोमध्यभागपरता वेददीपे उक्ता । क्रोडंतु वक्षोभुजान्तरे देहाशभेदः । “हृदयं जिह्वांक्रोडं सव्यसकिथ पूर्वनडकं पार्श्वे यकृत् वृक्कौ-गुदमध्यं दक्षिणा श्रोणिरिति जौहवानि” कात्या०श्रौतसू० ६,  ७,  ६ “क्रोडं बक्षोभुजान्तरम्” कर्क “शेष-मिडापात्र्यामासिच्य क्रोडमनस्थीनि च प्रास्यति श्रोणिवर्ज्जम्” कात्या० श्रौतसू० ६,  ८,  १३,  । ५ अश्वानामुरसि६ उत्तरस्थग्रामभेदै शब्दचि० ७ वाराहीकन्दे पु०
  राजनि०८ शनिग्रहे पु०
  मेदिनिः

Capeller

German

 क्रोड॑ m.
  Brust,  Höhlung
 Eber.

Burnouf

French

 क्रोड क्रोड n.
  et क्रोडा f.
  hanche ou flanc
sein,  poitrine. -- S. m.
  porc.
		 La planète Saturne.
क्रोडपर्णी f.
  solanum jacquini,  esp. de belladone.
क्रोडपाद m.
  tortue [qui marche sur la poitrine].
क्रोडाङ्घ्री m.
  (अङ्घ्रि) mms.
क्रोडीकरण n.
  (कृ) action de presser contre sa
poitrine,  embrassement.
क्रोडीकृति f.
  mms.

Stchoupak

French

 क्रोड-
 m.
  poitrine,  thorax (de l'homme et des animaux) 
 intérieur d'un
objet,  cavité 
 verrat,  sanglier 
 -ई- f.
  truie 
 -ई-कृ- embrasser, 
devenir maître de.
°वाल- m.
  soie (de porc).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.