क्रुश् (kruz)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 क्रुश् क्रो॑शति क्रो॑श°ते pp.
   क्रुष्ट (w.  act.  & pass. 
mg) cry out,  shout,  croak,  lament
 call to (acc). — अनु shout at
(acc. )
 C.
  show sympathy (lit.   follow in lamenting). अभि call or cry
at (acc. ),  lament,  mourn.  आ call aloud,  scold at,  revile,  defame
challenge,  emulate. उद् cry out,  call to (acc. ). उप show anger or
defiance. प्र raise a cry,  call at (acc. ). वि the same. सम् cry
out together,  shout angrily at (acc. ). — Cf.  अपक्रुष्ट,  आक्रुष्ट, 
उपक्रुष्ट.

Yates

English

 क्रुश् (क्रोशति) 1.
a. To call,  to cry.
With अनु to sympathise with
with आ to revile
 with उप to
reproach
 with प्र to cry out.

Apte

English

क्रुश् [kruś],  1 P.
  (क्रोशति,  क्रुष्ट)

To cry,  weep,  lament,  mourn (for)
 क्रोशन्त्यस्तं कपिस्त्रियः Bk.*
  6.124.

To cry out,  yell,  scream,  bawl,  call out
 अतीव चुक्रोश जीवनाशं ननाश च Bk.*
  14.31.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte 1890

English

 क्रुश् {c1c} P. (क्रोशति,  क्रुष्ट) 1 To cry,  weep,  lament,  mourn (for)
 क्रोशंत्यस्तं कपिस्त्रियः Bk. 6. 124. 
2 To cry out,  yell,  scream,  bawl,  call out
 अतीव चुक्रोश जीवनाशं ननाश च Bk. 14. 31. 

Monier Williams Cologne

English

 क्रुश् cl.
  1. P.
  क्रो॑शति (rarely Ā. See क्रोशमान
 aor.
  अ॑क्रुक्षत्,  RV.
   x,  146,  4
 perf.  चुक्रोश,  R.
 
 fut. 2nd क्रोक्ष्यति and 1st क्रोष्टा,  Pāṇ.
  vii,  2,  10
 Siddh.
 ), 
to cry out,  shriek,  yell,  bawl,  call out,  halloo,  RV.
  
 AV.
  
 MBh.
   &c.
  
to exclaim,  R.
  i,  9,  59
to lament,  weep,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  
to make a singing noise (as the ear),  Kauś.
  58 :
Intens.
  चोक्रुशीति,  Pāṇ.
  vii,  4,  82,  Sch.

 क्रुश् [cf.   Lith.
  klykiu,  ‘to cry’
 kryksztauju
 Hib.
  cruisigh,  ‘music,  song’
 Lat.
  crocis,  crocito
 Gk. κρώζω,  κράζω,  κραγγή
 Goth.
  krukja.]

Monier Williams 1872

English

 क्रुश् क्रुश्,  cl. 1. P. (rarely A.) क्रोशति, 
-ते,  चुक्रोश,  क्रोक्ष्यति,  अक्रुक्षत्, 
क्रोष्टुम्,  to cry out,  shriek,  yell,  bawl,  call out,  halloo
to exclaim
 to cry,  lament
 to weep
 to sound,  make
a singing noise (as the ear): Caus. क्रोशयति,  -यि-
तुम्: Desid. चुक्रुक्षति: Intens. चोक्रुश्यते, 
चोक्रुशीति
 [cf. Lith. klykiu,  ‘to cry
’ kryksztauju
Hib. cruisigh,  ‘music,  song
’ Lat. crocis,  crocito
Gr. κρώζω,  κράζω,  κραγγή
 Goth. krukya.]

Macdonell

English

 क्रुश् KRUŚ,  Ⅰ. P. (Ā.) króśa,  cry
 lament
 🞄invoke (ac.): pp. kruṣṭa,  reviled. 🞄anu,  cry at
 cs. pity. ā,  cry aloud
 revile
 🞄challenge,  vie with,  upa,  display indignation.  🞄pra,  cry out: pp. publicly offered (food). 🞄vi,  call aloud. sam,  raise a clamour.

Benfey

English

 क्रुश् क्रुश्,  i. 1. Par. (in epic
poetry also Ātm. ,  Rām.  1,  60,  19),  To
cry,  Rām.  1,  54,  7
 2,  56,  9. क्रुष्ट, 
One who reviles(?),  MBh. 13,  2135. --
With अनु अनु,  Caus. क्रोशय,  To pity, 
MBh. 13,  285. -- With अभि अभि, 
 1. To
cry at,  MBh. 4,  359.
 2. To bewail, 
Rām.  4,  24,  22. -- With आ आ, 
 1. To
cry,  Bhartṛ. 3,  87.
 2. To revile,  Man. 
6,  48. आक्रुष्ट,  n.
  Scream,  Suśr. 1, 
108,  17. -- With प्रत्या प्रति-आ,  To re-
vile in turn,  MBh. 3,  1091. -- With व्या
वि-आ,  To lament,  Rām.  3,  68,  22. -- With
उद् उद्, 
 1. To cry out,  Rām.  6,  36, 
60.
 2. To cry to (with acc.),  MBh. 1, 
7748. -- With समुद् सम्-उद्,  To cry out, 
Rām.  6,  111,  29. -- With परि परि,  To
lament,  Rām.  2,  65,  22. -- With प्र प्र, 
 1. To cry out,  MBh. 2,  2695.
 2. To
call,  MBh. 3,  2363. -- With वि वि,  To
call aloud,  MBh. 1,  7633.
 2. To call, 
MBh. 2,  2229.
 3. To resound,  Rām. 
6,  92,  69. विक्रुष्ट,  Offensive,  Man.  4, 
176
 n.
 
 1. Scream,  Rām.  3,  30,  29.
 2.
A cry for help,  Yājñ. 2,  234. -- With
सम् सम्,  To cry all together,  MBh.
2,  1553. -- With अभिसम् अभि-सम्, 
To call to,  Rām.  2,  100,  36. -- Akin to
क्रुश्,  but not its true reflex,  are κραυγή,  κρωγμὸς, 
etc.,  Goth. hrukjan
 Lat.
lugeo.

Apte Hindi

Hindi

क्रुश्
"भ्वा* पर* ,  " - -
"चिल्लाना,  रोना,  विलाप करना,  शोक मनाना"

क्रुश्
"भ्वा* पर* ,  " - -
"चीखना,  किलकिलाना,  कूका देना,  चीत्कार करना,  पुकारना"

L R Vaidya

English

 kruS {% vt. or vi. 1P (pp. क्रुष्ट) %} 1. To cry,  to weep,  to lament,  क्रोशंत्यस्तं कपिस्त्रियः Bt.vi.124
to cry out,  to yell,  to call out,  अतीव चक्रोश जीवनाशं ननाश च Bt.xiv.31.With अनु-,  to pity,  to take compassion on.With अभि-,  to bewail.With आ-,  1. to cry,  to cry aloud,  e.g. अये गौरीनाथ त्रिपुरहर शंभो त्रिनयन प्रसीदेत्याक्रोशन्
to revile,  to abuse,  शतं ब्राह्मणमाक्रुश्य क्षत्रियो दंडमर्हति M.viii.267.With परि-,  to lament.With प्रत्या-,  to revile in turn.With वि-,  1. to call aloud,  to cry out,  Bt.xvi.32,  xiv.42
to utter,  (with an acc.)
to call out to,  (with an acc.)
to resound.With व्या-,  to lament.

Bopp

Latin

 क्रुश् 1. P. clamare. RAM. I. 9. 61.: चुक्रोश ऋष्यशृङ्गेऽति.
(Lith. klykiù clamo,  de infantibus,  kryksztauju voci-
feror
 hib. cruisigh «music,  song»
 fortasse lat. crocio, 
crocito
 gr. ϰϱώζω,  ϰϱώξω
 goth. hrukja crocito.)
c. आ coviciari,  maledicere. R. Schl. II. 12. 77.: तन् तु
माञ् जीवलोको ऽयन् नूनम् आक्रोष्ठुम् अर्हति
 MAN.
6. 48. 8. 267.
c. उत् conclamare,  exclamare. A. 7. 2.: निवातकवचाः
सर्वे…अभ्यद्रवन् माम्…उत्क्रोशन्तो महारथाः.
उत्क्रुष्ट sonans. SU. 1. 33.: महानादैर् उत्क्रुष्टतलना-
दितैः.
c. प्र
1) i. q. simpl. SU. 1. 15.: त्राही ऽति प्रचुक्रुशुः
 N. 11.
2. 23. 23. 24. 43. A. 19. 21.
2) acclamare,  inclamare,  c.
acc. DR. 5. 23.: भीता धौम्यम् प्रचुक्रोश पुरोहितं साः
6. 29.
c. वि id. RAM. III. 44. 11.: हा रामेऽति विचुक्रुशुः
 c.
acc. pers. DR. 6. 26.
c. सम् praef. अभि id. III. 72. 39.: आर्ये ऽत्य् एवा ऽभि
सङ्क्रुश्य.

Lanman

English

 √kruś (króśati
 cukróśa
 ákrukṣat
kruṣṭá
 króṣṭum
 -krúśya). cry out
call
 howl. [cf. κραυγή,  ‘cry, ’ for *κραυκ-η:
for γ in place of κ,  cf. τήγανον,  ‘crucible, ’
w. τήκω,  ‘melt.’]

Kridanta Forms

Sanskrit

क्रुश् (क्रु॒शँ꣡ आह्वाने रोदने च - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  क्रोशनम्
अनीयर् =  क्रोशनीयः - क्रोशनीया
ण्वुल् =  क्रोशकः - क्रोशिका
तुमुँन् =  क्रोष्टुम्
तव्य =  क्रोष्टव्यः - क्रोष्टव्या
तृच् =  क्रोष्टा - क्रोष्ट्री
क्त्वा =  क्रुष्ट्वा
ल्यप् =  प्रक्रुश्य
क्तवतुँ =  क्रुष्टवान् - क्रुष्टवती
क्त =  क्रुष्टः - क्रुष्टा
शतृँ =  क्रोशन् - क्रोशन्ती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  क्रुश्
मूलधातुः:
   क्रुश
धात्वर्थः:
  आह्वाने रोदने च
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  (आह्वाने अक. रोदने सक
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  क्रोशति

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 क्रुश् mit प्रा aufschreien,  R. ed. Bomb. 3,  61,  2. — Mit परि,  °क्रुष्ट öffentlich angeboten (Speise),  Āpast. 1,  18,  17. — Mit प्रति in अप्रतिक्रोशन्त्. S. auch प्रतिक्रुष्ट.

 क्रुश् mit °प्रति ein Angebot machen,  Kauṭ. 168,  10.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  क्रन्द्,  आक्रन्द्,  रुद्,  प्ररुद्,  परिदेव्,  विलप्,  क्रुश्,  विक्रुश्,  परिक्रुश्
verb
 
शोकेन दुःखेन वा अश्रुपतनपूर्वकशब्दनानुकूलः व्यापारः।
 "रामे वनं गच्छति अयोध्यावासिनः चक्रन्दुः।"

Synonyms:
  क्रुश्
verb
 
उष्ट्रस्य शब्दनानुकूलः व्यापारः।
 "उपविष्टः उष्ट्रः क्रोशति।"

Synonyms:
  विरु,  क्रुश्,  आह्वे,  आक्रुश्
verb
 
विपदादिजन्यः उच्चैः आलपनरुपः व्यापारः।
 "शृगालं दृष्ट्वा मेषपालः भोः त्राहि माम् त्राहि माम् शृगालः आगतः इति व्यरौत्।/ ऊर्ध्वबाहुः विरौमि एषः न च कश्चित् श्रुणोति माम्।"

Synonyms:
  रुद्,  प्ररुद्,  क्रन्द्,  क्रुश्,  आक्रुश्,  अभिक्रुश्,  आक्रन्द्,  परिदेव्,  लप्,  विलप्,  अश्रूणि पात्,  अश्रूणि मुच्,  अश्रूणि सृज्,  रट्
verb
 
सुख-दुःखयोः भावनावेगात् नेत्राभ्याम् अश्रुपतन-रूपः व्यापारः।
 सुख-दुःखयोः भावनावेगात् नेत्राभ्याम् अश्रुपतन-रूपः व्यापारः।
 "मातृवियोगात् श्यामः अरोदीत्।"

Capeller

German

 क्रुश् क्रो॑शति (क्रोशते) schreien,  wehklagen, 
anrufen.  अनु anschreien,  Caus. Mitleid
zeigen.  आ anschreien,  herausfordern, 
wetteifern.  उप unmutig sein,  sich verantworten, 
trotzen.  प्र außchreien,  anschreien. 
सम् zusammen schreien. 

Grassman

German

 √kruś,  schreien,  jemanden [A.] anschreien [vgl. krakṣ].
Mit ánu,  jemanden [A.] anschreien.
pári,  schmähen,  in parikrośá.
sám,  zusammen ein Geschrei erheben. [Page361]
Stamm krośa:
-anti ánu: enam (dadhikrā́m) vastramáthim ná tāyúm {334, 5}.
Aor. ákrukṣa:
-at sāyám {972, 4}.
Part. króśat:
-antas índram {920, 4} (grā́vāṇas).
Part. króśamāna:
-ās [N. p. f.] sam: ṛtā́varīs iva (ā́pas) {314, 6}.

Burnouf

French

 *क्रुश् क्रुश्। क्रोशामि 1
 p. चुक्रोश
 f2.
क्रोक्ष्यामि
 a1. अक्रुक्षम्। Crier,  pousser des cris
		 crier de
douleur,  se lamenter.
		 Actt. appeler à grands cris
 pleurer avec
cris,  ac.
		 Gr.
ϰρώζω,  ϰράζω,  ϰραυγή
 lat. crocio.

Stchoupak

French

 क्रुश्-
 {%krośati -te 
 cukrośa 
 kruśyate 
 kruṣṭa- kroṣṭum °kruśya %}
-- crier,  gémir,  appeler en criant 
 s'écrier 
 pleurer 
 a. v. qui crie,  qui
appelle en criant.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.