| YouTube Channel

क्रुध् (krudh)

 
Capeller Eng
English
1 क्रुध् क्र॑ध्यति (क्रुध्यते),
pp.
क्रुद्ध॑ be angry
with (dat. ,
gen.
, or
loc.
pp.
also
w.
उपरि or प्रति).
C.
क्रोध॑यति make angry, irritate. —अभि be angry with (acc. ).
प्रति be angry with (acc. ) in return. सम् & अभिसम् be angry.
2 क्रुध्
f.
anger, wrath.
Yates
English
क्रुध् (य, औ) क्रुध्यति 4.
a. To be
wrathful, or passionate.
क्रुध् (त्) 5.
f.
Anger, wrath, passion.
Wilson
English
क्रुध्
f.
(क्रुत् or (-क्रुद्) Anger, passion.
E.
क्रुध to be angry, affix क्विप्
also with अङ् and टाप्
affixes, क्रुधा.
Apte
English
क्रुध् [krudh], 4
P.
(क्रुध्यति, क्रुद्ध) To be angry (with the
dat.
of the person who is the object of anger)
हरये क्रुध्यति
but sometimes with words like उपरि, प्रति
&c.
also
ते ब्राह्मणाश्चुक्रुधुः Bṛi.
Up.*
3.1.2
ममोपरि क्रुद्धः, मां प्रति क्रुद्धो गुरुः
&c.
क्रुध् [krudh],
f.
Anger
क्रुधा संधिं भीमो विघटयति यूयं घटयत
Ve.*
1.1
Ks.*
76.18.
Apte 1890
English
क्रुध् {c4c} P. (क्रुध्यति, क्रुद्ध) To be angry (with the dat. of the person who is the object of anger)
हरये क्रुध्यति
but sometimes with words like उपरि, प्रति &c. also
ममोपरि क्रुद्धः, मां प्रति क्रुद्धो गुरुः &c.
क्रुध् f. Anger.
Monier Williams Cologne
English
1. क्रुध्
cl.
4.
P.
क्रु॑ध्यति (ep. rarely Ā. °ते,
MBh.
i, 59, 21
(See also क्रुध्यमान)
perf. चुक्रोध,
ŚBr.
MBh.
&c.
fut. 2nd क्रोत्स्यति,
Pāṇ.
viii, 2, 37,
Kāś.
fut. 1st क्रोद्धा,
Pāṇ.
vii, 2, 10
Siddh.
aor.
Subj. 2. sg. क्रुधस्,
AV.
MBh.
inf.
क्रोद्धुम्,
Nal.
),
to become angry, be wrathful or angry with (dat. [Pāṇ. i, 4, 37] or
gen.
), on account of (loc. ) :
Caus.
क्रोध॑यति (aor. अ॑चुक्रुधत्,
RV.
v, 34, 7
Subj. 1. sg. चुक्रुधम्, 1.
pl.
°धाम),
to make angry, provoke, irritate,
RV.
AV.
R.
(inf. क्रोधयितुम्)
क्रुध् [cf.
Lith.
rus-tus, ‘angry’
rus-tybê ‘anger’
Gk. κότος
Germ.
groll
Hib.
corruidhe, ‘anger, wrath, motion’
corruigh, ‘fury, resentment’.]
2. क्रुध् त्,
f.
anger, wrath,
Kathās.
lxxvi, 18 (instr. °धा ‘in a passion’)
(धस्),
f.
pl.
anger,
Rājat.
iii, 514 (516
ed.
Calc. )
Monier Williams 1872
English
क्रुध् 1. क्रुध्, cl. 4. P. (rarely A.) क्रुध्-
यति, -ते, चुक्रोध, क्रोत्स्यति, अक्रुधत्,
क्रोद्धुम्, to become angry, to be wrathful or
angry with (with dat. or gen. or acc. or with उपरि and
gen., e. g. पुत्राय or पुत्रस्य or पुत्रम् or पुत्र-
स्योपरि चुक्रोध, he was angry with his son: Caus.
क्रोधयति, -यितुम्, to make angry, provoke, irritate
Desid. चुक्रुत्सति: Intens. चोक्रुध्यते, चोक्रोद्धि
[cf. Lith. rus-tus, ‘angry
rus-tybê, ‘anger
Lat.
crudelis (?)
Gr. κότος
Germ. groll
Hib. cor-
ruidhe, ‘anger, wrath, motion
corruigh, ‘fury,
resentment.’]
2. क्रुध्, त्, f. or क्रुधा, f. anger, wrath, passion.
Macdonell
English
क्रुध् KRUDH, Ⅳ. P. (Ā.) krúdhya, be 🞄or grow angry (with d., g.
at, lc.): pp. 🞄krud-dhá, angry, enraged, with (d., g., lc., 🞄upari, or prati)
cs. krodháya, enrage. abhi, 🞄be angry with (ac.): pp. enraged. prati, 🞄return any oneʼs (ac.) anger. sam, be angry: 🞄pp. angry.
क्रुध् krudh,
f.
anger: in. in anger: -a, the 🞄root krudh (gr.)
-mín,
a.
irritable.
Benfey
English
क्रुध् क्रुध्, i. 4, Par. To be
wrathful, Man. 6, 48. क्रुद्ध, En-
raged, Pañc. iii. d. 75. अति-क्रुद्ध,
adj.
Much enraged, Rām. 3, 53, 55.
परम-,
adj.
Very much enraged,
Rām. 1, 51, 19.
सु-,
adj.
Much enraged,
Rām. 3, 51, 19. क्रोधनीय, What
may provoke to anger, Rām. 2, 41, 3.
-- Caus., क्रोधय, To make angry,
Rām. 2, 9, 21. -- With the prep. अभि
अभि, To be enraged at (with acc.),
Vikr. 36, 2. -- With समभि सम्-अभि,
To be angry, MBh. 3, 8738. -- With प्रति
प्रति, To be angry in turn against
(with acc.), Man. 6, 48. -- With सम्
सम्, To be angry, MBh. 3, 14828. सं-
क्रुद्ध, Wrathful, Rām. 1, 55, 6. --
With अभिसम् अभि-सम्, To be en-
raged at (with acc.), MBh. 4, 1572. --
With प्रतिसम् प्रति-सम्, To be en-
raged against, MBh. 1. 5983. -- Cf. Lat.
crudus, crudelis
see also क्रूर।
क्रुध् क्रुध्,
f.
Wrath, Kathās. 18, 282.
Apte Hindi
Hindi
क्रुध्
"दिवा* पर* , " - -
गुस्से होना
क्रुध्
स्त्री*
- क्रुध् + क्विप्
"क्रोध, कोप"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
क्रुध्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೋಪ /ಸಿಟ್ಟು
निष्पत्तिः - > क्रुध (क्रोधे) - "क्विप्" (३-२-७६)
प्रयोगाः - > "विसृजन्त्यविकत्थिनः परे विषमाशीविषवन्नराः क्रुधम्"
उल्लेखाः - > माघ० १६-३२
L R Vaidya
English
kruD {% vi. (but with a preposition vt., e.g. कृध्यंतं प्रतिकृध्येत् M.iv.48) 4P (pp. कृद्ध) %} To be angry, (with the dat. of the person who is the object of anger, e.g. हरये क्रुध्यति)
but sometimes with certain prepositions also, e.g. पुत्रस्योपैर् क्रुद्धः or मां प्रति क्रुद्धो गुरुः).With प्रति-, to be angry in return, M.iv.48.With सम्-, to get angry with, संक्रुध्यति मृषा किं त्वं दिदृक्षुं माम् Bt.viii.76.
kruD {% f. %} Anger.
Bopp
Latin
क्रुध् 4. P. irasci. N. 18. 9.: क्रुध्यन्ति वरस्त्रियः
H. 3.
15.: पुंस्कामां शङ्कमानश्च चुक्रोध पुरुषादकः
c.
gen. N. 22. 28.: आधिभिर् दह्यमानस्य श्यामा क्रो-
द्धुम् अर्हति
c. उपरि. HIT. 66. 17.: पुत्रस्योऽपरि
क्रुद्धः. (Lith. rus-tus iratus, rus-tybế ira, quorum s ante
t e generali euphoniae lege explicari potest e d, cf. gr.
comp. 102.
slav. СϱЬДЪ srjd ira, furor, mutatâ gutturali
in sibilantem, sicut e. c. in СϱЪДЬЦЕ cor
fortasse etiam
huc pertinet lat. crûdelis - v. क्रूर - nisi cohaeret cum
crûdus, de quo v. क्रव्य
gr. ϰότος corruptum esse pos-
set e ϰϱό-τος et hoc e ϰϱόσ-τος
nostrum Groll, mutato
d in l? hib. corruidhe «anger, wrath, motion»
corruigh
«fury, resentment».)
c. अभि i. q. simpl. c. acc. UR. 36. 1.: ताम् अभिक्रुद्धो
मुनिः.
c. परि id. RAM. III. 76. 45.
c. प्रति iram rependere. MAN. 6. 4.: क्रुध्यन्तन् प्रति-
क्रुध्येत्.
c. सम् i. q. simpl. सङ्क्रुध iratus. H. 3. 4.
क्रुध् f. (r. क्रुध्) ira.
Lanman
English
√krudh (krúdhyati, -te [761]
cukródha
ákrudhat
kruddhá
króddhum
kruddhvā́
). be angry.
krudh, f. anger.
Kridanta Forms
Sanskrit
क्रुध् (क्रु॒धँ꣡ क्रोधे कोपे - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = क्रोधनम्
अनीयर् = क्रोधनीयः - क्रोधनीया
ण्वुल् = क्रोधकः - क्रोधिका
तुमुँन् = क्रोद्धुम्
तव्य = क्रोद्धव्यः - क्रोद्धव्या
तृच् = क्रोद्धा - क्रोद्ध्री
क्त्वा = क्रुद्ध्वा
ल्यप् = प्रक्रुध्य
क्तवतुँ = क्रुद्धवान् - क्रुद्धवती
क्त = क्रुद्धः - क्रुद्धा
शतृँ = क्रुध्यन् - क्रुध्यन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
क्रुध्
मूलधातुः:
क्रुध
धात्वर्थः:
कोपे
गणः:
दिवादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
क्रुध्यति
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
कुप्, क्रुध्, प्रकुप्, परिकुप्, संकुप्, संक्रुध्, परिमृष्, रुष्, प्रदुष्
verb
क्रोधानुकूलः व्यापारः।
"स्वनिन्दां श्रुत्वा सः कुप्यति।"
Synonyms:
क्रोधः, कोपः, अमर्षः, रोषः, चेतोविकारः, क्रुध्, प्रतिघः, रोषः, रुट्, मन्युः, उत्सवः, आस्तु, नामन्
noun
प्रतिकूले सति तैक्ष्ण्यस्य प्रबोधः।
"मम क्रोधः शाम्यति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khong khro
१) क्रुध् २) प्रतिघ ३) प्रतिघात
khro ba
१) कोप २) क्रुद्ध ३) क्रुध् ४) कोर्ध ५) क्रोधन ६) मन्यु ७) रोष ८)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शोकः शुक्शोचनं खेदः क्रोधो मन्युः क्रुधा रुषा
क्रुत्कोपः प्रतिघो रोषो रुट् चोत्साहः प्रगल्भता २९९
अभियोगोद्यमौ प्रौढिरुद्योगः कियदेतिका
अध्यवसाय ऊर्जोथ वीर्यं सोऽतिशयान्वितः ३००
-wordlist-
शोक (पुं), शुच् (स्त्री), शोचन (क्ली), खेद (पुं), क्रोध (पुं), मन्यु (पुं), क्रुधा (स्त्री), रुषा (स्त्री), क्रुध् (स्त्री), कोप (पुं), प्रतिघ (पुं), रोष (पुं), रुष् (स्त्री), उत्साह (पुं), प्रगल्भता (स्त्री), अभियोग (पुं), उद्यम (पुं), प्रौढि (स्त्री), उद्योग (पुं), कियदेतिका (स्त्री), अध्यवसाय (पुं), ऊर्ज (पुं), वीर्य (क्ली)
एकाक्षरनाममाला
Sanskrit
आः, सन्ताप, अव्यय, क्रुध्
आः सन्तापेऽव्यये क्रुध्यामव्ययोऽधृतौ स्मृतौ
verse 1.1.1.3
page 0119
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
क्रुध् स्त्री क्रुध--सम्प० भावे क्विप् कोपे कामव्याघातहेतुके चित्तवृत्तिभेदे अमरः “इतिक्रुधाऽऽक्रुश्यत तेनकेतकम्” नैष० हलन्तत्वात् वा टाप् क्रुधा
Capeller
German
1. क्रुध् क्र॑ध्यति (क्रुध्यते) zürnen, zornig
sein (Dat. o. Gen. )
p. p. क्रुद्ध॑ Caus.
क्रोध॑यति erzürnen. अभि zürnen auf
(Acc.). सम् = Simpl.
Grassman
German
√krudh, zürnen
Caus. 1〉 jemanden [A.] erzürnen
2〉 jemandes Macht oder Waffe zur Rache u. s. w. reizen [ursprünglich „rauh, scharf sein“, s. meine „Deutsche Pflanzennamen 〔S. 237〕“].
Stamm krúdhya:
(-ati) máhyam AV. 4, 36, 10.
Conj. Aor. krudha:
(-as) mā́ nas AV. 11, 2, 19.
Stamm des Caus. krodháya:
(-anti) 1〉 AV. 4, 36, 9.
Aor. des Caus. ácukrudha:
-at 2〉 asya táviṣīm {388, 7}.
Conj. Aor. Caus. cukrudha:
-am 1〉 mā́ tvā {621, 20}.
-āma 1〉 mā́ tvā {224, 4}. 2〉 mā́ te hetím {968, 3}.
Part. kruddhá, zornig, erzürnt:
-ás vṛ́ṣā {869, 8}.
-ám siṃhám {369, 3}.
Burnouf
French
*क्रुध् क्रुध्। क्रुध्यामि 4
qqf. क्रुध्ये
p.
चुक्रोध
f2. क्रोत्स्यामि
a2. अक्रुधम्
pp.
क्रुद्ध। S'irriter contre, d. ou g.
Abst. se mettre en colère.
क्रुध् क्रुध्
f.
irritation, colère
toutes les passions
la colère entre pour qqc.
Stchoupak
French
क्रुध्-
{%krudhyati -te
cukrodha
krodhayati
kruddha- kroddhum %}
क्रुद्ध्वा -- s'irriter, être irrité (contre qq'un, dat. gén.
au sujet de
qqch., loc.)
caus., irriter, mettre en colère
a. v. irrité, en colère.
क्रुध्-
f.
colère.