क्रीड् (krID)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 क्रीड् क्री॑डति (क्री॑ळति) & क्रीडते,  pp.
   क्रीडित
(q.v. ) play,  sport,  amuse one's self with (instr.   of th. & instr.
  
±सह,  सार्धम्,  or समम् of pers.
  ). C.
  क्रीडयति cause to play. आ
& समा = S.
  परि play about प्र begin to play,  also = S.
  वि &
मम् = S.
 

Yates

English

 क्रीड् (डः-डा) 1.
m.
  f.
  Sport
 play-
ing as at ball
 disrespect.

Apte

English

क्रीड् [krīḍ],  1. P.
  (क्रीडति,  क्रीडित)

To play,  amuse oneself
 वानराः क्रीडितुमारब्धाः Pt.*
  1
 एष क्रीडति कूपयन्त्रघटिकान्यायप्रसक्तो विधिः Mk.*
  1.59
 जक्षन् क्रीडन् रममाणः Ch. Up.*
   8.12.3.

To gamble,  play at dice
 बहुविधं द्यूतं क्रीडतः Mk.*
  2
 नाक्षैः क्रीडेत्कदाचिद्धि Ms.*
  4.74
 Y.*
  1.138.

To jest,  joke or trifle with
 सद्वृत्तस्तनमण्डलस्तव कथं प्राणैर्मम क्रीडति Gīt.*
  3
 क्रीडिष्यामि तावदेनया V.*
  3
 एवमाशाग्रहग्रस्तैः क्रीडन्ति धनिनो$र्थिभिः H.*
  2.23
 Pt.*
  1.187
 Mk.*
  3. With अनु (Ātm. ) to play,  sport,  amuse oneself
 साध्वनुक्रीडमानानि पश्य वृन्दानि पक्षिणाम् Bk.*
  8.1. -आ,  -परि,  -सम् [Ā. क्रीडो$नुसंपरिभ्यश्च P.
 I.3.21] to play &c.
 
 संक्रीडन्ते मणिभिर्यत्र कन्याः Me.*
  69
 but क्रीड् with सं is Paras. in the sense of 'making a noise'
 त्वन्नामवर्णा इव कर्णपीता मयास्य संक्रीडति चक्रचक्रे N.*
  3.5
 संक्रीडन्ति शकटानि Mbh. 'the carts creak'.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte 1890

English

 क्रीड् {c1c} P. (क्रीडति,  क्रीडित) 1 To play,  amuse oneself
 वानराः क्रीडितुमारब्धाः Pt. 1
 एष क्रीडति कूपयंत्रघटिकान्यायप्रसक्तो विधिः Mk. 10. 59. 
2 To gamble,  play at dice
 बहुविधं द्यूतं क्रीडतः Mk. 2
 नाक्षैः क्रीडेत्कदाचिद्धि Ms. 4. 74
 Y. 1. 138. 
3 To jest,  joke or trifle with
 सद्वृत्तस्तनमंडलस्तव कथं प्राणैर्मम क्रीडति Gīt. 3
 क्रीडिष्यामि तावदेनया V. 3
 एवमाशाग्रहग्रस्तैः क्रीडंति धनिनोर्थिभिः H. 2. 23
 Pt. 1. 187
 Mk. 3. 
WITH अनु (Atm.) to play,  sport,  amuse oneself
 साध्वनुक्रीडमानानि पश्य वृंदानि पक्षिणां Bk. 8. 10. 
आ,  
परि,  
सं (Atm.) to play &c.
 संक्रीडंते मणिभिर्यत्र कन्याः Me. 67
 but क्रीड् with सं is Paras. in the sense of ‘making a noise’
 त्वन्नामवर्णा इव कर्णपीता मयास्य संक्रीडति चक्रचक्रे N. 3. 50
 संक्रीडंति शकटानि Mbh. ‘the carts creak.’ 

Monier Williams Cologne

English

 क्रीड् cl.
  1. P.
  क्री॑डति (or क्री॑ळति,  RV.
  
 ep.
   also Ā.
 perf.  चिक्रीड,  MBh.
  
 fut. p.
  क्रीडिष्यत्,  BhP.
   iii,  17,  24 
 aor.
  अक्रीडीत्,  Bhaṭṭ.
 ), 
to play,  sport,  amuse one's self,  frolic,  gambol,  dally (used of men,  animals,  the wind and waves,  &c.
  ),  RV.
  
 VS.
 
 AV.
   &c.
  
to jest,  joke with (instr. or instr. with सह or सार्धम्
 once acc.
   Mṛcch.),  Mn.
  
 Yājñ.
 
 MBh.
   &c.
  :
Caus.
  क्रीडयति,  to cause to play,  allow to play,  MBh.
   i,  6440
 iv,  329
 BhP.
  

Monier Williams 1872

English

 क्रीड् क्रीड्,  cl. 1. P. (ep. also A.) क्रीडति, 
चिक्रीड,  क्रीडिष्यति,  अक्रीडीत्,  क्रीडितुम्, 
to play,  sport,  amuse one's self,  frolic,  gambol,  dally, 
(used of men,  animals,  the wind and waves,  &c.)
to jest,  joke with (with inst. or with सह and inst., 
e. g. द्रोणेन or द्रोणेन सह क्रीडति,  he sports
with Droṇa): Caus. क्रीडयति,  -यितुम्,  to cause to
play,  to allow to play: Desid. चिक्रीडिषति: Intens.
चेक्रीड्यते,  चेक्रीट्टि।

Macdonell

English

 क्रीड् KRĪḌ,  Ⅰ. krī́ḍa,  V. krī́ḷa,  play,  jest,  🞄dally (with,  in.  ± saha,  samam,  or sārdham)
 🞄gamble
 dance about (dice). pari,  🞄play,  jest (Ā.). pra,  begin to play,  enjoy 🞄oneself.  vi,  play,  jest.

Benfey

English

 क्रीड् क्रीड्,  i. 1,  Par. (in epic poetry
also Ātm. ),  To play,  Rām.  4,  24,  39
with acc. द्यूतं क्रीड्,  To play (with
dice),  Mṛcch. 30,  18
 with instr.
Man.  4,  74
 Pañc. i. d. 201
 Ātm. 
Rām.  3,  67,  6. क्रीडित,  n.
  Play,  Rām. 
5,  13,  23. क्रीदनीय,  n.
  A plaything, 
MBh. 13,  4206. -- Caus. क्रीडय,  To
cause to play,  MBh. 1,  6440. -- With the
prepositions समा सम्-आ,  To play, 
MBh. 13,  659. -- With उप उप,  To sur-
round playing (with acc.),  MBh. 13, 
3832. -- With प्र प्र,  Ātm.  To play, 
MBh. 3,  14882. -- With वि वि, 
 1. To
play,  MBh. 3,  11099.
 2. To act as if
jesting,  Rām.  3,  569.
 3. To treat like
a plaything,  Bhāg. P. 6,  2,  37. -- With
सम् सम्,  Ātm.  To play. Rām.  1,  9. 14
Par.,  MBh. 1,  7651. -- With परिसम्
परि-सम्,  To jest,  to indulge in amuse-
ments,  Rām.  4,  30,  16.

Apte Hindi

Hindi

क्रीड्
"भ्वा* पर* " - -
"खेलना,  मनोरंजन करना"

क्रीड्
"भ्वा* पर* " - -
"जूआ खेलना,  पासों से खेलना"

क्रीड्
"भ्वा* पर* " - -
"हँसी दिल्ल्गी करना,  मजाक करना,  खिल्ली उड़ाना"

L R Vaidya

English

 krIq {% vi. 1P (pp. क्रीडित) %} 1. To play,  to amuse oneself,  वानराः क्रीडितुमारब्धाः Panch.i.
to gamble,  बहुविधं द्यूतं क्रीडतः Mrich.ii.,  नाक्षैः क्रीडेत्कदाचिद्धि M.iv.74
trifle with,  एवमाशाग्रहग्रस्तैः क्रीडंति धनिनोऽर्थिभिः K.Pr.vii.,  अतिप्रसक्तैः पुरुषैर्यतस्ताः क्रीडंति काकैरिव लूनपक्षैः Panch.i.With सम्-,  1. (Atm.) to play,  to amuse oneself,  साधु संक्रीडमानानि पश्य वृंदानि पक्षिणाम् Bt.xii.10
(Par.) to make noise,  संक्रीडंति चक्रम् S.K. (The root is in the Atm. with the prepositions अनु,  सम्,  परि and आ prefixed to it).

Bopp

Latin

 क्रीड् 1. P. delectari,  jocari,  ludere. H. 4. 47.: मा क्रीड
जहि रक्षो विभीषणम्
 HIT.: मृतस्य क्रीडन्ति
दारैर् अपि धनैर् अपि.
c. सम् P. A. id. SU. 1. 34.: तैस् तैर् विहरैः…सङ्क्रीड-
तान् तेषाम्
 RAM. I. 9. 55.: चित्रं सङ्क्रीडमानास्
ताः क्रीडनैर् विविधैस् तदा.

Lanman

English

 √krīḍ (krī́ḍati,  -te
 cikrī́ḍa,  cikrīḍé
krīḍiṣyáti
 krīḍitá
 krī́ḍitum
 -krī́ḍya).
play,  sport.

Kridanta Forms

Sanskrit

क्रीड् (क्री꣡डृँ꣡ विहारे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् =  क्रीडनम्
अनीयर् =  क्रीडनीयः - क्रीडनीया
ण्वुल् =  क्रीडकः - क्रीडिका
तुमुँन् =  क्रीडितुम्
तव्य =  क्रीडितव्यः - क्रीडितव्या
तृच् =  क्रीडिता - क्रीडित्री
क्त्वा =  क्रीडित्वा
ल्यप् =  प्रक्रीड्य
क्तवतुँ =  क्रीडितवान् - क्रीडितवती
क्त =  क्रीडितः - क्रीडिता
शतृँ =  क्रीडन् - क्रीडन्ती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  क्रीड्
मूलधातुः:
   क्रीडृ
धात्वर्थः:
  विहारे
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  क्रीडति
अनुबन्धादिविशेषः:
  ऋदित्

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 क्रीड् ,  चिक्रीडस्व 2. Sing. Imperat.,  Gopāl. 135,  34. — क्रीडित ° = संभुक्त,  S I,  181,  3. — Mit परि Med. spielen,  scherzen,  Daśak. (1925) 2,  104,  16. — Mit सम् 2. vgl. संक्रीडित. — = *कूजत् (of a wheel),  creak,  Harṣac. 257,  2.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  क्रीड्,  खेल्,  रम्
verb
 
मनोविनोदनार्थे शरीरस्य कूर्दनादिक्रीडानुकूलव्यापारः।
 "बालाः प्राङ्गणे क्रीडन्ति।"

Capeller

German

 क्रीड् क्री॑डति (क्रीळति) u. क्रीडते spielen, 
scherzen,  tändeln (bes. vom Liebesspeil).
प्र dass

Grassman

German

 √krīḍ,  hüpfen,  munter springen,  tanzen,  scherzen,  spielen,  vom Rosse oder dessen Füllen,  vom Soma,  der durch die Seihe in die Kufe tropft,  von der Wasserwelle,  den auf und ab sich bewegenden Presssteinen,  den Würfeln,  den Marutʼs,  den tanzenden oder spielenden Kindern. — Mit prá,  sich vorwärtsschwingen oder hervorhüpfen,  von den Pfeilen in der Schlacht. — [Verwandt ist kūrd,  hüpfen,  springen,  vgl. Cu. 〔71〕
 vielleicht ist vorn s weggefallen,  und dann auch das deutsche scherzen zu vergleichen].
Stamm krī́ḍa:
-atha marutas ā́pas iva {414, 3}.
-anti krīḍā́s (marútas) {166, 2}
 sūnṛ́tās ā́pas ná {633, 8}.
-ān pra: didyávas pṛ́tanāsu {337, 11}. [Page360]
krīḍa:
-ati sómas ádhi tvací {778, 29}
 vrā́tas eṣām (akṣā́ṇām) {860, 8}.
Part. krī́ḍat:
-an (raśmís) {373, 5}
 von Agni: háris {905, 6}
 vom Soma: {808, 21} (camúos ā́ viśa)
 háris átyas {792, 3}
 átyas ná {798, 26}. _{798, 44}
 śíśus ná {822, 10}
 ūrmís apā́m iva {820, 5}.
-antam v. Soma: átyam iva {718, 5}
 váne 〰 átyavim {757, 5}
 {718, 5}
 {818, 11} (vājínam)
 vṛ́thā {809, 9}.
-antau [d.] śíśū {911, 18}
 (die Gatten) putraís náptṛbhis {911, 42}.
-antas sumánasas (vayám) {300, 9}
 índavas sadhástham abhí {733, 3}.

Burnouf

French

 *क्रीड् क्रीड्। क्रीडामि 1
 p. चिक्रीड
a1. अक्रीडिषम्। Jouer: अक्षैस् aux dés
 दारैर् अपि धनैर्
अपि क्रीडन्ति ils jouent leurs femmes et leurs richesses.

Stchoupak

French

 क्रीड्-
 {%krīḍati -te 
 cikrīḍa -ḍe 
 krīḍiṣyati %}{% 
 krīḍayati %}
{%(krīḍāpayati) 
 krīḍita- krīḍitum %} °क्रीड्य -- jouer,  s'amuser, 
folâtrer 
 caus. forcer à jouer.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.