| YouTube Channel

क्रीडा (krIDA)

 
Spoken Sanskrit
English
क्रीडा - krIDA -
f.
- sport
लीला - lIlA -
f.
- sport
नर्म - narma -
m.
- sport
निर्णेता - nirNetA -
m.
- judge [ in a competition, sporting event, etc ]
क्रीद - krIda -
n.
- sports
उत्कूर्दन - utkUrdana -
n.
- leaping [ sports ]
दल - dala -
m.
- team(sport)
क्षेप - kSepa -
m.
- throw(sport)
क्रीडावस्तु - krIDAvastu -
m.
- toy [ sports equipment ]
देला - delA -
f.
- sport
अवलीला - avalIlA -
f.
- sport
एला - elA -
f.
- sport
केलिकिला - kelikilA -
f.
- sport
खेला - khelA -
f.
- sport
देवना - devanA -
f.
- sport
रडि - raDi -
f.
- sport
विक्रीडा - vikrIDA -
f.
- sport
विपञ्ची - vipaJcI -
f.
- sport
विहृति - vihRti -
f.
- sport
हेला - helA -
f.
- sport
क्रीडा - krIDA -
f.
- game
खेला - khelA -
f.
- game
यथा भवान् इच्छति - yathAbhavAnicchati -
sent.
- Iamgameforwhateveryousay.
लट्वा - laTvA -
f.
- game
सकायिका - sakAyikA -
f.
- game
सन्धावेणिका - sandhAveNikA -
f.
- game
दाय - dAya -
n.
- game
क्रीडाः - krIDAH - pl. - games
कितव - kitava -
m.
- gamester
कृष्णकोहल - kRSNakohala -
m.
- gamester
दुरोदर - durodara -
m.
- gamester
धूर्तकितव - dhUrtakitava -
m.
- gamester
श्वघ्निन् - zvaghnin -
m.
- gamester
चित्रक्रीडा - citrakrIDA -
f.
- video game
युद्धद्यूत - yuddhadyUta -
n.
- game of war
सुरतकेलि - suratakeli -
f.
- amorous game
अकायिका - akAyikA -
f.
- kind of game
अक्षवती - akSavatI -
f.
- game of dice
अघरिका - agharikA -
f.
- kind of game
अन्धिका - andhikA -
f.
- kind of game
क्रीडा krIDA
f.
game
खेला khelA
f.
game
यथा भवान् इच्छति yathA bhavAn icchati
sent.
I am game for whatever you say.
लट्वा laTvA
f.
game
सकायिका sakAyikA
f.
game
सन्धावेणिका sandhAveNikA
f.
game
दाय dAya
n.
game
क्रीडाः krIDAH pl. games
कितव kitava
m.
gamester
कृष्णकोहल kRSNakohala
m.
gamester
दुरोदर durodara
m.
gamester
धूर्तकितव dhUrtakitava
m.
gamester
श्वघ्निन् zvaghnin
m.
gamester
चित्रक्रीडा citrakrIDA
f.
video game
युद्धद्यूत yuddhadyUta
n.
game of war
सुरतकेलि suratakeli
f.
amorous game
अकायिका akAyikA
f.
kind of game
अक्षवती akSavatI
f.
game of dice
अघरिका agharikA
f.
kind of game
अन्धिका andhikA
f.
kind of game
Apte
English
क्रीडा [krīḍā], [क्रीड्-भावे अ]
Sport, pastime, play, pleasure
तोयक्रीडानिरतयुवतिस्नानतिक्तैर्मरुद्भिः
Me.*
35, 63
क्रीडामुदो यातनाः
Gīt.*
9.9.
Jest, joke.
(in music) A kind of measure.
A play-ground
Mb.
* 3.
Comp.
-आकूतम् a sportive purpose. -उद्देशः play-ground. -काननम्, -वनम् a pleasure grove, park
क्रीडाकाननकेलिकौतुकजुषामायुः परिक्षीयते
Bh.*
3.13. -कोपः false or feigned anger
कथ- मपि सखि क्रीडाकोपाद्व्रजेति मयोदिते
Amaru.*
12.
कौतुकम् wanton curiosity
Ks.*
18.153.
sport, play.
sexual intercourse. -गृहम्, -मन्दिरम् a pleasure-house.-नारी a prostitute, harlot. -परिच्छदः a play-thing, toy ते तु तद्गौरवात्सर्वे त्यक्तक्रीडापरिच्छदाः
Bhāg.*
7.5.56. -मयूरः a peacock kept for pleasure
क्रीडामयूरा वनबर्हिणत्वम् (प्राप्ताः)
R.*
16.14. -मृगः a toy-deer
विक्रीडितो यथैवाहं क्रीडामृग इवाधमः
Bhāg.*
6.2.37. -रत्नम् 'the gem of sports', copulation. -वेश्मन्
n.
a pleasure-house
क्रीडावेश्मनि चैष पञ्जरशुकः क्लान्तो जलं याचते
V.*
2.23. -शैलः, -पर्वतः an artificial hill serving as a pleasure abode, a pleasure mountain
क्रीडाशैलः कनककदलीवेष्टनप्रेक्षणीयः
Me.*
79.
Apte 1890
English
क्रीडा [क्रीड्-भावे अ] 1 Sport, pastime, play, pleasure, तोयक्रीडानिरतयुवतिस्नानतिक्तैर्मरुद्भिः Me. 33, 61.
2 Jest, joke.
Comp.
आकूतं a sportive purpose.
उद्देशः play ground.
काननं,
वनं a pleasure grove, park.
कोप false or feigned anger
Amaru. 12.
कौतूकं {1} wanton curiosity. {2} sport, play. {3} sexual intercourse.
गृहं,
मंदिरं a pleasure-house.
नारी a prostitute, harlot.
मयूरः a peacock kept for pleasure
R. 16. 14.
मृगः a toy-deer.
रत्नं ‘the gem of sports’, copulation.
वेश्मन् n. a pleasure-house.
शैलः,
पर्वतः an artificial hill serving as a pleasure abode, a pleasure mountain
क्रीडाशैलः कनककदलीवेष्टनप्रेक्षणीयः Me. 77.
Monier Williams Cologne
English
क्रीडा॑ a (आ॑),
f.
sport, play, pastime, amusement, amorous sport (often in comp. , e.g. क्रीडा-मुदः
f.
pl.
the pleasures of playing or of amorous sport,
Gīt.
ix, 9
कृष्ण-क्°, sport with Kṛṣṇa,
BhP.
ii, 3, 15
जल-क्°, playing about in water,
MBh.
Pañcat.
BhP.
तोय-क्° id.,
Megh.
),
VS.
xviii, 5
R.
Suśr.
&c.
working miracles for one's amusement,
Lalit.
disrespect shown by jest or joke,
L.
a play-ground,
MBh.
iii, 12318
(in music) a kind of measure.
क्रीडा b (f. of °ड॑, q.v.)
Macdonell
English
क्रीडा krīḍ-ā́,
f.
play, sport, jest, dalliance: 🞄-kapi-tva,
n.
jesting imitation of a monkey
🞄-kānana,
n.
pleasure-grove
-kāsāra,
m.
pleasure-pond
🞄-kopa,
n.
simulated anger
-kautuka,
n.
wanton curiosity
-kauśala,
n.
art of 🞄jesting
-gṛha,
m.
n.
pleasure-house
-parvata,
m.
(artificial) pleasure-hill: -ka,
m.
🞄id.
-mayūra,
m.
pet peacock
-markaṭapota,
m.
pet young monkey
-mahīdhra,
m.
🞄pleasure-hill
-rasa,
m.
enjoyment of sport 🞄or fun: -maya,
a.
consisting in the water of 🞄play
-veśman,
n.
pleasure-house
-śakunta,
m.
pet bird
-śaila,
m.
pleasure-hill
🞄-saras,
n.
pleasure-lake.
Benfey
English
क्रीडा क्रीड् + आ,
f.
1. Play, Rām. 3,
39, 17
jest, Gīt. 9, 10.
2. Amusement,
Rājat. 5, 338.
--
Comp.
जल-,
f.
playing
in the water, Pañc. 53, 1.
तोय-,
f.
playing in the water, Megh. 34. वप्र
f.
butting at a bank or hillock as or
an elephant or bull.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
16,
पादेऽक्षराणि-
4
मात्राः - 7
मात्रा-विन्यासः
दा दा दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Hindi
Hindi
खेल
Apte Hindi
Hindi
क्रीडा
स्त्री*
- क्रीड् + + टाप्
"किलोल, जी बहलाना, खेलना, आमोद"
क्रीडा
स्त्री*
- क्रीड् + + टाप्
"हंसी, दिल्लगी"
क्रीडा
स्त्री*
- क्रीड्+अ+टाप्
संगीत में एक प्रकार की माप
क्रीडा
स्त्री*
- क्रीड्+अ+टाप्
खेल का मैदान
Shabdartha Kaustubha
Kannada
क्रीडा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಟ /ಲೀಲೆ
निष्पत्तिः - > क्रीडृ (विहारे) - "अः" (३-३-१०३)
प्रयोगाः - > "ताभ्यो मोक्षस्तव यदि सखे धर्मलब्धस्य स्यात् क्रीडालोलाः श्रवणपरुषैर्गर्जितैः भाययेस्ताः"
उल्लेखाः - > मेघ० १-६१
क्रीडा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಿಹಾಸ್ಯ
L R Vaidya
English
krIqA {% f. %} 1. Sport, pastime, pleasure, तोयक्रीडानिरतयुवतिस्नानतिक्तैर्मरुद्भिः Megh.i.33, 61
2. jest, joke.
Bopp
Latin
क्रीडा f. (r. क्रीड् s. आ) id. AM.
Lanman
English
krīḍā́, f. play, sport. [√krīḍ.]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
क्रीडा
noun
रञ्जनार्थे प्रयुक्तानि वस्तुकार्यादीनि यानि क्रीडार्थे उपयुज्यन्ते।
"मम सङ्गणके नैकाः क्रीडाः उपारोपिताः सन्ति।"
Synonyms:
क्रीडा
noun
एकं सक्रीयं विनोदनं यस्य कृते शारीरिकस्य श्रमस्य प्रतिस्पर्धिनः आवश्यकता भवति।
"सः नैकासु क्रीडासु भागं गृह्णाति।"
Synonyms:
क्रीडा
noun
क्रीडायाः प्रदर्शनम्।
"उपक्रीडायाः मण्डपे क्रीडायाः समयः परिवर्तितः इति लिखितम् अस्ति।"
Synonyms:
क्रीडा, खेला, केलिः
noun
मनोविनोदनार्थं कृता क्रिया।
"वालाः जले क्रीडां कुर्वन्ति।"
Synonyms:
क्रीडा, खेला, केलिः, लीला, नर्म, कूर्दनम्
noun
मनोरञ्जनात्मिका शरीरव्यापारादिक्रिया।
"क्रीडायां जयपराजयौ स्तः एव।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ku re
१) केलि २) क्रीडा ३) क्षेपक ४) खेला ५) धमली ६) लीला ७) हास्य
kyal ka
१) केलि २) क्रीडा ३) प्रलाप
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
केलिर्द्रवः परीहासः क्रीडा लीला नर्म ५५५
देवनं कूर्दनं खेला ललनं वर्करोऽपि
-wordlist-
केलि (पुंस्त्री), द्रव (पुं), परीहास (पुं), क्रीडा (स्त्री), लीला (स्त्री), नर्मन् (क्ली), देवन (क्ली), कूर्दन (क्ली), खेला (स्त्री), ललन (क्ली), वर्कर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
परिहास
परिहास, द्रव, नर्मन्, केलि, क्रीडा, खेलन
परिहासो द्रवो नर्म केलिः क्रीडा खेलनम् ४३२
verse 2.1.1.432
page 0050
Tamil
Tamil
க்ரீடா3 : விளையாட்டுப் போட்டி, பொழுதுபோக்கு, களிப்பு, கேலி.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: क्रीडा
Root: क्रीडा
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
game
play
sport
pastime
amusement
amorous sport
Shloka(s):
1|7|32|2 द्रवकेलिपरीहासाः क्रीडा लीला नर्म च॥ (नाट्यवर्गः)
3|3|117|2 अवकाशे स्थितौ स्थानं क्रीडादावपि देवनम्॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
1|7|32|2 द्रवः (द्रव) (पुं) wet, play, fused, sport, going, fluid, juice, orgasm, flight, liquid, melted, flowing, essence, running, dripping, fluidity, dropping, decoction, trickling, liquefied, distilling, quick motion, stream or gush of, trickling or overflowing with, flying out against one's superior
1|7|32|2 केलिः (केलि) (स्त्री)
1|7|32|2 केलिः (केलि) (पुं)
1|7|32|2 परीहासः (परीहास) (पुं)
1|7|32|2 क्रीडा (क्रीडा) (स्त्री) game, play, sport, pastime, amusement, amorous sport
1|7|32|2 लीला (लीला) (स्त्री) sham, play, grace, sport, charm, beauty, pastime, disguise, pretence, elegance, amusement, semblance, diversion, loveliness, comeliness, child's play, kind of metre, mere appearance, mere sport or play, ease or facility in doing anything, maiden's playful imitation of her lover
1|7|32|2 नर्म (नर्मन्) (नपुं) wit, jest, joke, play, sport, humour, pastime, pleasure, dallying, amusement, pleasantry
3|3|117|2 देवनम् (देवन) (नपुं) play, sport, grief, going, lotus, gaming, desire, affair, praise, sorrow, motion, garden, wailing, pastime, shining, business, splendour, emulation, profession, lamentation, game at dice, pleasure-ground
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः द्यूतक्रीडनम्
जातिः क्रिया
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
क्रीडा,
स्त्री,
(क्रीड + भावे अप् ततष्टाप् ।) परी-हासः खेला इत्यमरः ३३
(यथा, भागवते १५ ।“स वै भागवतो राजा पाण्डवेयो महारथः ।बालक्रीडनकैः क्रीडन् कृष्णक्रीडां आददे”
)अवज्ञानम् इति मेदिनी
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
क्रीडा स्त्री क्रीड--भावे परीहासे खेलने “क्रीडारसंनिर्विशतीव बाल्ये” कुमा० “आत्मरतिरात्मक्रीडआत्म-मिथुन आत्मानन्द छा० उप० “तोयक्रीडानिरतयुवतिस्नानतिक्तैर्मरुद्भिः” मेघ० “क्रीडायासश्रमशम-पटवः” माघः क्रीडागृह, क्रीडाशैल, क्रीडोद्यानादयःक्रीडार्थ गृहादौ क्रीडासचिव नर्म्मसचिवे
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“क्रीडृ विहारे”@} 2 क्रीडकः-डिका, क्रीडकः-डिका, चिक्रीडिषकः-षिका, चेक्रीडकः-डिका
क्रीडिता-त्री, क्रीडयिता-त्री, चिक्रीडिषिता-त्री, चेक्रीडिता-त्री
क्रीडन्-न्ती, 3 अनुक्रीडन्, सङ्क्रीडन्-न्ती, क्रीडयन्-न्ती, चिक्रीडिषन्-न्ती
-- क्रीडिष्यन्-न्ती-ती, क्रीडयिष्यन्-न्ती-ती, चिक्रीडिषन्-न्ती-ती
4 अनुक्रीडमानः 5 -सङ्क्रीडमानः-परिक्रीडमानः, 6 आक्रीडमानः, 7 क्रीडयमानः, 8 अनुचिक्रीडिषमाणः, चेक्रीड्यमानः
अनुक्रीडिष्यमाणः, क्रीडयिष्यमाणः, परिचिक्रीडिषिष्यमाणः, चेक्रीडिष्यमाणः
सङ्क्रीट् 9 -सङ्क्रीड्-सङ्क्रीडौ-सङ्क्रीडः
-- -- -- क्रीडितः 10 -तम्, क्रीडितः, चिक्रीडिषितः, चेक्रीडितः-तवान्
11 क्रीडः, 12 आक्रीडी, 13 क्रीडः, चिक्रीडिषुः, चेक्रीडः
क्रीडितव्यम्, क्रीडयितव्यम्, चिक्रीडिषितव्यम्, चेक्रीडितव्यम्
क्रीडनीयम्, क्रीडनीयम्, चिक्रीडिषणीयम्, चेक्रीडनीयम्
क्रीड्यम्, क्रीड्यम्, चिक्रीडिष्यम्, चेक्रीड्यम्
ईषत्क्रीडः-दुष्क्रीडः-सुक्रीडः
-- -- -- क्रीड्यमानः, क्रीड्यमानः, चिक्रीडिष्यमाणः, चेक्रीड्यमानः
क्रीडः- 14 आक्रीडः, 15 चिक्रीडः, क्रीडः, चिक्रीडिषः, चेक्रीडः
क्रीडितुम्, क्रीडयितुम्, चिक्रीडिषितुम्, चेक्रीडितुम्
16 क्रीडा, क्रीडना, चिक्रीडिषा, चेक्रीडा
17 क्रीडनम्, क्रीडनम्, चिक्रीडिषणम्, चेक्रीडनम्
क्रीडित्वा, क्रीडयित्वा, चिक्रीडिषित्वा, चेक्रीडित्वा
सङ्क्रीड्य, सङ्क्रीड्य, सञ्चिक्रीडिष्य, सञ्चेक्रीड्य
क्रीडम् २, क्रीडम् २, क्रीडम् २, क्रीडयित्वा २, चिक्रीडिषम् २, चिक्रीडिषित्वा २, चेक्रीडम्
चेक्रीडित्वा २। 18
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२७५)
02
=>
(१-भ्वादिः-३५०। अक। सेट्। पर।)
03
=>
[[५। ‘तृतीयार्थे’ (१-४-८५) इति यदाऽनुः कर्मप्रवचनीयसंज्ञकः, तदा शता।]]
04
=>
[[६। ‘क्रीडोऽनुसंपरिभ्यश्च’ (१-३-२१) इति शानच्। ‘समोऽकूजने इति वक्तव्यम्’ (वा १-३-२१) इत्युक्तत्वात् ‘सङ्क्रीडन्ति शकटानि’ इत्यपि भवति। शत्रन्तमेतत्।]]
05
=>
[[B। ‘फलन्यादत्स्व चित्राणि परिक्रीडस्व सानुषु। साध्वनुक्रीडमानानि पश्य बृन्दानि पक्षिणाम्।।’ भ। का। ८-१०।]]
06
=>
[[७। ‘क्रीडोऽनुसंपरिभ्यश्च’ (१-३-२१) इत्यत्र चकारादाङ अनुवृत्तेः शानच्।]]
07
=>
[पृष्ठम्०२८६+ २८]
08
=>
[[१। ‘पूर्ववत् सनः’ (१-३-६२) इति शानच्।]]
09
=>
[[२। ‘वाऽवसाने’ (८-४-५६) इति चर्त्वविकल्पः।]]
10
=>
[[३। ‘प्रभुक्तो गोरसं कृष्णः प्रभुक्तोऽनेन गोरसः। प्रक्रीडितो वने शौरिः प्रक्रीडितमिहामुना।।’ इति ‘आदिकर्मणि क्तः कर्तरि च’ (३-४-७१) इति सूत्रोदाहरणम्--प्रक्रियासर्वस्वे कृतम्।]]
11
=>
[[४। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः।]]
12
=>
[[५। ‘सम्पृचानुरुधाङ्यम्--’ (३-२-१४२) इत्यादिना अनुपसृष्टात् घिनुण् ताच्छीलिकः।]]
13
=>
[[आ। ‘सोढुमाक्रीडिनोऽशक्याः शिखिनः परिवादिनः।।’ भ-का। ७-८।]]
14
=>
[[६। आक्रीडन्त्यस्मिन् इत्यधिकरणे ‘अकर्तरि कारके संज्ञायाम्’ (३-३-१९) इति घञ्। ‘आक्रीडा विविधा राजन् पद्मिन्यश्चामलोदकाः’ इति श्रीविष्णुपुराणे।]]
15
=>
[[७। ‘घञर्थे कविधानम्’ (वा (३-३-५८) इति कः। ‘द्वित्वप्रकरणे के कृञादीनामिति वक्तव्यम्’ (वा ६-१-१२) इति द्वित्वम्।]]
16
=>
[[८। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१३) इत्यप्रत्ययः।]]
17
=>
[[B। ‘अकद्धरिक्रीडनधूततोडकान् प्रहूडितान् होडदरोड्यभिक्षुकैः।’ धा। का। १-४६।]]
18
=>
[पृष्ठम्०२८७+ २७]
Stchoupak
French
क्रीडा-
f.
jeu, amusement, passe-temps
endroit l'on joue
-मय- -ई- a. qui consiste dans le jeu ou dans l'amusement.
°कपित्व- nt. fait d'imiter un singe en manière de jeu.
°कानन- nt. parc (de plaisance).
°कासार-
m.
étang d'agrément.
°केतन- nt. maison d'agrément.
°कोप-
m.
colère par jeu, fictive.
°कौतुक- nt. curiosité pétulante.
°कौशल- nt. art de jouer.
°गृह- nt. maison de plaisir.
°परिच्छद-
m.
jouet.
°पर्वत- -क-
m.
colline se trouvent des terrains de jeu.
°प्रदेश-
m.
terrain de jeu.
°मयूर-
m.
paon que l'on entretient pour l'agrément.
°मर्कट-पोत-
m.
petit singe que l'on entretient pour l'agrément.
°मृग-
m.
bête que l'on entretient pour l'agrément.
°योग-
m.
arrangement de jeux ou d'amusements.
°रथ-
m.
voiture servant aux parties de plaisir.
°रस-
m.
plaisir que l'on trouve à jouer
-मय- -ई- a.
consistant en le plaisir du jeu.
°वेश्मन्- nt. maison de plaisir.
°शकुन्त-
m.
oiseau que l'on entretient pour son plaisir.
°शैल-
m.
= °पर्वत-।
°सरस्- nt. étang d'agrément.
°स्थान- nt. क्रीडोद्देश-
m.
terrain de jeu.
क्रीडायोग-
m.
fait de faire jouer ou offrande de jouets.