क्रकचः (krakacaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte
Englishक्रकचः [krakacḥ], 1 A saw
4.3
5.19.
A kind of instrument of war music (जयमङ्गल)
* 6.43.8
क्रकचानां काहलानां पणवानां च सर्वशः Śiva B.24.54. -चा The Ketaka tree. -च्छदः the Ketaka tree.-पत्रः the teak tree. -पाद -पादः , a lizard. -पृष्ठी The कवयी fish. -व्यवहारः a particular method of computing or rating a heap of wood
Līla.
Apte 1890
EnglishHindi
Hindi(पु) एक देखा
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte Hindi
Hindiक्रकचः
- क्र इति कचति शब्दायते - क्र + कच् + अच्
आरा
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritक्रकचः, पुं ग्रन्थिलवृक्षः । इति मेदिनी ॥
(ज्योतिषोक्तयोगभेदः । तस्य लक्षणं यथा, --“षष्ठ्यादितिथयो मन्दाद् विलोमं क्रकचः स्मृतः” ॥
अस्य विवृतिर्यथा ।“शनौ षष्ठी, शुक्रे सप्तमी, गुरौ अष्टमी, बुधेनवमी, भौमे दशमी, सोमे एकादशी, रवौद्वादशी, एते योगाः क्रकचाख्या विज्ञेयाः” । यथा, नारदोक्तिः ।“त्रयोदशस्युर्मिलने सख्ययोस्तिथिवारयोः ।क्रकचो नाम योगोऽयं मङ्गलेष्वतिगर्हितः” ॥
* ॥
क्र इति कृत्वा कचति शब्दायते । कच शब्दे +पचाद्यच् ।) करपत्रम् । काष्ठविदारणास्त्रविशेषः ।करात् इति भाषा । इत्यमरः । १ । १० । ३५ ॥
(यथा, महाभारते ३ । २२ । ३४ ।“मध्येन पाटयामास क्रकचो दार्व्विवोच्छ्रितम्” ॥
)“अथ क्रकचव्यवहारे करणसूत्रं वृत्तम् । पि-ण्डयोगदलमग्रमूलयोर्द्दैर्घसंगुणितमङ्गुलात्मकम् ।दारुदारणपथैः समाहतं षट्स्वरेषु विहृतं करा-त्मकम् ॥
उदाहरणम् ।मूले नखाङ्गुलमितोऽथ नृपाङ्गुलोऽग्रेपिण्डः शताङ्गुलमितं किल यस्य दैर्घ्यम् ।तद्दारुदारणपथेषु चतुर्षु किं स्या-द्धस्तात्मकं वद सखे गणितं द्रुतं मे ॥
न्यासः२० क्राकच्यं दारुविषमं १६१००पिण्डयोगदलम् । १८ । दैर्घ्येण । १०० । संगुणितम् ।१८०० । दारुदारणपथैः । ४ । गुणितम् । ७२०० ।षट्स्वरेषु । ५७६ । विहृतं जातं करात्मकं गणि-तम् । २५/२ ॥
क्रकचान्तरे करणसूत्रं सार्द्धवृत्तम् ।छिद्यते तु यदि तिर्य्यगुक्तवत् पिण्डविस्तृतिहतेफलं तदा । इष्टिकाचितिदृषच्चितिखातक्राकच-व्यवहृतौ खलु मूल्यम् । कर्म्मकारजनसम्प्रति-पत्त्या तन्मृदुत्वकठिनत्ववशेन ॥
उदाहरणम् ।यद्विस्ततिर्द्दन्तमिताङ्गुलानिपिण्डस्तथा षोडश यत्र कोष्ठे ।छेदेषु तिर्य्यङ्नवसु प्रचक्ष्वकिं स्यात् फलं तत्र करात्मकं मे ॥
विस्तृतिहतिः । ५१२ । दारुदारणमार्ग । ९ ।घ्ना । ४६०८ । षट्स्वरेषु । ५७६ । विहृतं जातंफलं हस्ताः । ८ । इति लीलावत्यां क्रकचव्यव-हारः ॥
* ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.