| YouTube Channel

कौशिकी (kauzikI)

 
Apte 1890
English
कौशिकी N. of a river (Kuśi) which flowed on the east of Durbhangā through northern Bhāgalpur and western Poornea. Near the banks of this river stood the hermitage of the sage ऋष्यशृंग.
Monier Williams Cologne
English
कौशिकी a
f.
N.
of a goddess sprung from the body of Pārvatī,
MārkP.
lxxxv, 40
KālP.
DevīP.
कौशिकी b (ई),
f.
(in music)
N.
of a Rāgiṇī
N.
of Durgā,
Hariv.
3260 and 3270
N.
of a Śikṣā
of a river in Bahar (commonly Kosi or Koosa, created by Viśvā-mitra, or identified with Satyavatī, the sister of Viśvā-mitra),
MBh.
Hariv.
R.
&c.
N.
of a Buddhist female beggar,
Mālav.
for कैशिकी, q.v.,
Sāh.
कौशिकी c (f. of °क, q.v.)
Apte Hindi
Hindi
कौशिकी
स्त्री*
- कुशिक + अण्+ङीप्
बिहार प्रदेश में बहने वाली एक नदी का नाम
कौशिकी
स्त्री*
- कुशिक + अण्+ङीप्
दुर्गा देवी का नाम
कौशिकी
स्त्री*
- कुशिक + अण्+ङीप्
चार प्रकार की नाट्यशैलियों में एक
कौशिकी
स्त्री*
- -
एक नदी (कुसी) का नाम जो उतरी भागलपुर तथा पश्चिमी पूर्णिया से होती हुई दरभंगा के पूर्व में बहती है। इस नदी के तटों के निकट ऋष्यशृंग ऋषि का आश्रम था।
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कौशिकी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾರ್ವತಿ /ದುರ್ಗಾದೇವಿ
कौशिकी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ನದಿ
विस्तारः - > "कौशिकी चण्डिकानद्योः" - हेम०
L R Vaidya
English
kOSika {% (I) a. (f. की) %} 1. Incased, sheathed
2. silken.
kOSikI {% f. %} 1. Name of a river in Bīhār
2. an epithet of Durgā
3. a style of composition thus defined- सुकुमारार्थसंदर्भां कौशिकी तासु कथ्यते.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
कौशिकी
noun
एका देवी।
"कौशिकी पार्वत्याः कोशात् उत्पन्ना इति कथ्यते।"
Synonyms:
कौशिकी
noun
एका रागिणी।
"कौशिकी-कान्हडारागः कौशिकी तथा कान्हडा इत्येतयोः योगेन भवति।"
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
गौतमी कौशिकी कृष्णा तामसी बाभ्रवी जया ४७
कालरात्रिर्महामाया भ्रामरी यादवी वरा
बर्हिध्वजा शूलधरा परमब्रह्मचारिणी ४८
अमोघा विन्ध्यनिलया षष्ठी कान्तारवासिनी
जाङ्गुली बदरीवासा वरदा कृष्णपिङ्गला ४९
p{0003}
दृषद्वतीन्द्रभगिनी प्रगल्भा रेवती तथा
महाविद्या सिनीवाली रक्तदन्त्येकपाटला ५०
एकपर्णा बहुभुजा नन्दपुत्री महाजया
भद्रकाली महाकाली योगिनी गणनायिका ५१
हासा भीमा प्रकूष्माण्डी गदिनी वारुणी हिमा
अनन्ता विजया क्षेमा मानस्तोका कुहावती ५२
चारणा पितृगणा स्कन्दमाता घनाञ्जनी
गान्धर्वी कर्वरी गार्गी सावित्री ब्रह्मचारिणी ५३
कोटिश्रीर्सन्दरावासा केशी मलयवासिनी
कालायनी विशालाक्षी किराती गोकुलोद्भवा ५४
एकानसी नारायणी शैला शाकंभरीश्वरी
प्रकीर्णकेशी कुण्डा नीलवस्त्रोग्रचारिणी ५५
अष्टादशभुजा पौत्री शिवदूती यमस्वसा
सुनन्दा विकचा लम्बा जयन्ती नकुलाकुला ५६
विलङ्का नन्दिनी नन्दा नन्दयन्ती निरञ्जना
कालंजरी शतमुखी विकराली करालिका ५७
विरजाः पुरला जीरी बहुपुत्री कुलेश्वरी
कैटभी कालदमनी दर्दुरा कुलदेवता ५८
रौद्री कुन्द्रा महारौद्री कालंगमा महानिशा
बलदेवस्वसा पुत्री हीरी क्षेमंकरी प्रभा ५९
मारी हैमवती चापि गोला शिखरवासिनी
-wordlist-
गौतमी (स्त्री), कौशिकी (स्त्री), कृष्णा (स्त्री), तामसी (स्त्री), बाभ्रवी (स्त्री), जया (स्त्री), कालरात्रि (स्त्री), महामाया (स्त्री), भ्रामरी (स्त्री), यादवी (स्त्री), वरा (स्त्री), बर्हिध्वजा (स्त्री), शूलधरा (स्त्री), परमब्रह्मचारिणी (स्त्री), अमोघा (स्त्री), विन्ध्यनिलया (स्त्री), षष्ठी (स्त्री), कान्तारवासिनी (स्त्री), जाङ्गुली (स्त्री), बदरीवासा (स्त्री), वरदा (स्त्री), कृष्णपिङ्गला (स्त्री), दृषद्वती (स्त्री), इन्द्रभगिनी (स्त्री), प्रगल्भा (स्त्री), रेवती (स्त्री), महाविद्या (स्त्री), सिनीवाली (स्त्री), रक्तदन्ती (स्त्री), एकपाटला (स्त्री), एकपर्णा (स्त्री), बजुभुजा (स्त्री), नन्दपुत्री (स्त्री), महाजया (स्त्री), भद्रकाली (स्त्री), महाकाली (स्त्री), योगिनी (स्त्री), गणनायिका (स्त्री), हासा (स्त्री), भीमा (स्त्री), प्रकूष्माण्डी (स्त्री), गदिनी (स्त्री), वारुणी (स्त्री), हिमा (स्त्री), अनन्ता (स्त्री), विजया (स्त्री), क्षेमा (स्त्री), मानस्तोका (स्त्री), कुहावती (स्त्री), चारणा (स्त्री), पितृगणा (स्त्री), स्कन्दमाता (स्त्री), घनाञ्जनी (स्त्री), गान्धर्वी (स्त्री), कर्बुरा (स्त्री), गार्गी (स्त्री), सावित्री (स्त्री), ब्रह्मचारिणी (स्त्री), कोटिश्री (स्त्री), मन्दरावासा (स्त्री), केशी (स्त्री), मलयवासिनी (स्त्री), कालायनी (स्त्री), विशालाक्षी (स्त्री), किराती (स्त्री), गोकुलोद्भवा (स्त्री), एकानसी (स्त्री), नारायणी (स्त्री), शैला (स्त्री), शाकम्भरी (स्त्री), ईश्वरी (स्त्री), प्रकीर्णकेशी (स्त्री), कुण्डा (स्त्री), नीलवस्त्रा (स्त्री), उग्रचारिणी (स्त्री), अष्टादशभुजा (स्त्री), पौत्री (स्त्री), शिवदूती (स्त्री), यमस्वसा (स्त्री), सुनन्दा (स्त्री), विकचा (स्त्री), लम्बा (स्त्री), जयन्ती (स्त्री), नकुला (स्त्री), कुला (स्त्री), विलङ्का (स्त्री), नन्दिनी (स्त्री), नन्दा (स्त्री), नन्दयन्ती (स्त्री), निरञ्जना (स्त्री), कालञ्जरी (स्त्री), शतमुखी (स्त्री), विकराला (स्त्री), करालिका (स्त्री), विरजस् (स्त्री), पुरला (स्त्री), जारी (स्त्री), बहुपुत्री (स्त्री), कुलेश्वरी (स्त्री), कैटभी (स्त्री), कालदमनी (स्त्री), दर्दुरा (स्त्री), कुलदेवता (स्त्री), रौद्री (स्त्री), कुन्द्रा (स्त्री), महारौद्री (स्त्री), कालङ्गमा (स्त्री), महानिशा (स्त्री), बलदेवस्वसृ (स्त्री), पुत्री (स्त्री), हीरी (स्त्री), क्षेमङ्करी (स्त्री), प्रभा (स्त्री), मारी (स्त्री), हैमवती (स्त्री), गोला (स्त्री), शिखरवासिनी (स्त्री)
Mahabharata
English
Kauśikī^1, a river. § 134 (Viśvāmitra): I, 71, 2924 (created by Viśvāmitra, who named it Pārā).--§ 249 (Arjunavanavāsap.): I, 215, 7818 (visited by Arjuna).--§ 280 (Bhīmasena): II, 30, 1096 (ºnilayaṃ rājānaṃ Mahaujasaṃ). § 364 (Tīrthayātrāp.): III, 83, 6065 (ºyāḥ…saṅgame …Dṛshadvatyāḥ).--§ 370 (do.): III, 84, 8110, 8121, 8134 (Kālikāsaṅgame…Kºy-Aruṇayor gataḥ, C. has Kauśikāruṇayoḥ).--§ 377 (Dhaumyatīrthak.): III, 87, 8309 (there Viśvāmitra attained to the state of a brahman).--§ 390 (Tīrthayātrāp.): III, 110, 9987 (c: on K. Viśvāmitra practised austerities), 9989.--§ 392 (Tīrthayātrāp.): III, 114, 10095.--§ 459 (Mārkaṇḍeyas.): III, 188, 12907 (seen by Mārkaṇḍeya in the stomach of Nārāyaṇa).--§ 494 (Āṅgirasa): III, 222, 14231 (among the rivers who are mothers of fires).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 326, 337.-§ 594 (Mṛtyu): VII, 54, 2094.--§ 680c (Mṛtyu-Prajāpatisaṃv.): XII, 259, 9207.--§ 721 (Ānuśāsanik.): XIII, 3, 190.--§ 733 (do.): XIII, 25, 1717 (a tīrtha).--§ 751b (Śapathavidhi): XIII, 94, †4552 (puṇyatīrthaṃ).--§ 757m (Goloka): XIII, 101, 4889.--§ 768b (Umā-Maheśvarasaṃv.): XIII, 146, 6764.--§ 775 (Ānuśāsanik.): XIII, 166, 7653 (enumeration). Cf. Pārā.
Kauśikī^2 = Durgā (Umā): VI, 800.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कौशिकी,
स्त्री,
(कौशिकस्य गोत्रापत्यम् कुशिक+ अण् + ङीप् सुरराजस्य इन्द्रस्य कुशिक-नृपतेः सकाशात् पुत्त्रत्वेनोत्पद्यमानत्वात् कौशि-काभिधानप्राप्तेस्तेनैवेन्द्रेणास्या योगमायाया भगि-नीतयाङ्गीकृतत्वात्तथात्वम् ।) चण्डिका (यथा, हरिवंशे ५७ ४८ ।“तत्रैव त्वां भगिन्यर्थे ग्रहीष्यति वासवः ।कुशिकस्य तु गोत्रेण कौशिकी त्वं भविष्यसि”
तत्रैवास्याः स्तुतौ ५८ ।“आर्य्या कात्यायनी देवी कौशिकी ब्रह्मचारिणी ।जननी सिद्धसेनस्य उग्रचारी महातपाः”
कुशिकस्य गोत्रापत्यं इति विदाद्यञ् कुशि-काख्यनरपतेः पौत्त्री गाधिराजस्य कन्या विश्वा-मित्रस्य भगिनी ऋचीकमुनिपत्नी कुशिकवंश-जातत्वात् तस्यास्तथात्वम्
) नदीविशेषः इतिमेदिनी
(यथा, रामायणे ३४ ६--११ ।“स पिता मम काकुत्स्थ ! गाधिः परमधार्म्मिकः ।कुशवंशप्रसूतोऽस्मि कौशिको रघुनन्दन !
पूर्व्वजा भगिनी चापि मम राघव ! सुव्रता ।नाम्ना सत्यवती नाम ऋचीके प्रतिपादिता
सशरीरागता स्वर्गं भर्त्तारमनुवर्त्तिनी ।कौशिकी परमोदारा प्रवृत्ता महा नदी
दिव्या पुष्पोदका रम्या हिमवन्तमुपाश्रिता ।लोकस्य हितकार्य्यार्थं प्रवृत्ता भगिनी मम
ततोऽहं हिमवत्पार्श्वे वसामि नियतः सुखम् ।भगिन्यां स्नेहसंयुक्तः कौशिक्यां रघुनन्दन !
सा तु सत्यवती पुण्या सत्ये धर्म्मे प्रतिष्ठिता ।पतिव्रता महाभागा कौशिकी सरितां वरा”
“कौशिकी सरितां श्रेष्ठा कुलोद्द्योतकरी तव”
२१असावेवेदानीं कुशी नदीति ख्याता इयन्तु नेपाल-राज्यान्तर्गताया हिमवच्छाखाया निःसृता सती१६६ क्रोशान्तं गता गङ्गया सङ्गता
)
Burnouf
French
कौशिकी कौशिकी
f.
surn. de Durgā.
Np. d'une rivière
dans le Bihar.