| YouTube Channel

कौशिकः (kauzikaH)

 
Apte Hindi
Hindi
कौशिकः
पुं*
- कुशिक + अण्
विश्वामित्र का विशेषण
कौशिकः
पुं*
- कुशिक + अण्
उल्लू
कौशिकः
पुं*
- कुशिक + अण्
कोशकार
कौशिकः
पुं*
- कुशिक + अण्
गूदा
कौशिकः
पुं*
- कुशिक + अण्
गुग्गुल
कौशिकः
पुं*
- कुशिक + अण्
नेवला
कौशिकः
पुं*
- कुशिक + अण्
सपेरा
कौशिकः
पुं*
- कुशिक + अण्
शृङ्गाररस
कौशिकः
पुं*
- कुशिक + अण्
जो गुप्त धन को जानता है
कौशिकः
पुं*
- कुशिक + अण्
इन्द्र का विशेषण
कौशिकः
पुं*
- कुश्+ठञ्
"गोंद गुग्गुल, बैरोजा"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अश्वकर्णः, जरणद्रुमः, तार्क्ष्यप्रसवः, शस्यसंबरणः, धन्यः, दीर्घपर्णः, कुशकः, कौशिकः
noun
शालवृक्षस्य प्रकारः।
"मार्गे अश्वकर्णस्य आवतिः अस्ति।"
Synonyms:
सूर्यः, सूरः, अर्यमा, आदित्यः, द्वादशात्मा, दिवाकरः, भास्करः, अहस्करः, व्रध्रः, प्रभाकरः, विभाकरः, भास्वान्, विवस्वान्, सप्ताश्वः, हरिदश्वः, उष्णरश्मिः, विवर्त्तनः, अर्कः, मार्त्तण्डः, मिहिरः, अरुणः, वृषा, द्युमणिः, तरणिः, मित्रः, चित्रभानुः, विरोचन्, विभावसुः, ग्रहपतिः, त्विषाम्पतिः, अहःपतिः, भानुः, हंसः, सहस्त्रांशुः, तपनः, सविता, रविः, शूरः, भगः, वृध्नः, पद्मिनीवल्लभः, हरिः, दिनमणिः, चण्डांशुः, सप्तसप्तिः, अंशुमाली, काश्यपेयः, खगः, भानुमान्, लोकलोचनः, पद्मबन्धुः, ज्योतिष्मान्, अव्यथः, तापनः, चित्ररथः, खमणिः, दिवामणिः, गभस्तिहस्तः, हेलिः, पतंगः, अर्च्चिः, दिनप्रणीः, वेदोदयः, कालकृतः, ग्रहराजः, तमोनुदः, रसाधारः, प्रतिदिवा, ज्योतिःपीथः, इनः, कर्म्मसाक्षी, जगच्चक्षुः, त्रयीतपः, प्रद्योतनः, खद्योतः, लोकबान्धवः, पद्मिनीकान्तः, अंशुहस्तः, पद्मपाणिः, हिरण्यरेताः, पीतः, अद्रिः, अगः, हरिवाहनः, अम्बरीषः, धामनिधिः, हिमारातिः, गोपतिः, कुञ्जारः, प्लवगः, सूनुः, तमोपहः, गभस्तिः, सवित्रः, पूषा, विश्वपा, दिवसकरः, दिनकृत्, दिनपतिः, द्युपतिः, दिवामणिः, नभोमणिः, खमणिः, वियन्मणिः, तिमिररिपुः, ध्वान्तारातिः, तमोनुदः, तमोपहः, भाकोषः, तेजःपुञ्जः, भानेमिः, खखोल्कः, खद्योतनः, विरोचनः, नभश्चक्षूः, लोकचक्षूः, जगत्साक्षी, ग्रहराजः, तपताम्पतिः, सहस्त्रकिरणः, किरणमाली, मरीचिमाली, अंशुधरः, किरणः, अंशुभर्त्ता, अंशुवाणः, चण्डकिरणः, धर्मांशुः, तीक्ष्णांशुः, खरांशुः, चण्डरश्मिः, चण्डमरीचिः, चण्डदीधितिः, अशीतमरीचिः, अशीतकरः, शुभरश्मिः, प्रतिभावान्, विभावान्, विभावसुः, पचतः, पचेलिमः, शुष्णः, गगनाध्वगः, गणध्वजः, खचरः, गगनविहारी, पद्मगर्भः, पद्मासनः, सदागतिः, हरिदश्वः, मणिमान्, जीवितेशः, मुरोत्तमः, काश्यपी, मृताण्डः, द्वादशात्मकः, कामः, कालचक्रः, कौशिकः, चित्ररथः, शीघ्रगः, सप्तसप्तिः
noun
हिन्दूनां धर्मग्रन्थेषु वर्णिता एका देवता।
"वेदेषु सूर्यस्य पूजायाः वारंवारं विधानम् अस्ति"।"
Synonyms:
गाधिः, कौशिकः
noun
विश्वामित्रस्य पिता।
"गाधिः एकः राजा आसीत्।"
Synonyms:
विश्वामित्रः, गाधेयः, कौशिकः, गाधिजः, त्रिशङ्कुयाजी, गाधिभूः
noun
एकः ऋषिः यः दशरथात् रामं लक्ष्मणं स्वीकृत्य वनं गतः।
"विश्वामित्रः स्वतपोबलेन त्रिशङ्कुं सशरीरं स्वर्गं प्रेषितुम् इष्टवान्।"
Synonyms:
इन्द्रः, देवराजः, जयन्तः, ऋषभः, मीढ्वान्, मरुत्वान्, मघवा, विडोजा, पाकशासनः, वृद्धश्रवाः, सुनासीरः, पुरुहूतः, पुरन्दरः, जिष्णुः, लेखर्षभः, शक्रः, शतमन्युः, दिवस्पतिः, सुत्रामा, गोत्रभित्, वज्री, वासवः, वृत्रहा, वृषा, वास्तोस्पतिः, सुरपतिः, बलारातिः, शचीपतिः, जम्भभेदी, हरिहयः, स्वाराट्, नमुचिसूदनः, संक्रन्दनः, दुश्च्यवनः, तुराषाट्, मेघवाहनः, आखण्डलः, सहस्त्राक्षः, ऋभुक्षा, महेन्द्रः, कोशिकः, पूतक्रतुः, विश्वम्भरः, हरिः, पुरुदंशा, शतधृतिः, पृतनाषाड्, अहिद्विषः, वज्रपाणिः, देवराजः, पर्वतारिः, पर्यण्यः, देवताधिपः, नाकनाथः, पूर्वदिक्कपतिः, पुलोमारिः, अर्हः, प्रचीनवर्हिः, तपस्तक्षः, बिडौजाः, अर्कः, उलूकः, कविः, कौशिकः, जिष्णुः
noun
सा देवता या स्वर्गस्य अधिपतिः इति मन्यते।
"वेदेषु इन्द्रस्य सूक्तानि सन्ति।"
Synonyms:
उलूकः, ऊलूकः, पेचकः, कौशिकः, वायसारातिः, दिवान्धः, दिवाभीतः, निशाटः, नक्तञ्चरः, निशादर्शी, नक्तचारू, रजनीचरः, काकभीरुः, कावरुकः, घूकः, वक्रनासिका, रक्तनासिकः
noun
पक्षिविशेषः यः निशायाम् अटति।
"उलूकः निशाचरः अस्ति।"
Synonyms:
शिवः, शम्भुः, ईशः, पशुपतिः, पिनाकपाणिः, शूली, महेश्वरः, ईश्वरः, सर्वः, ईशानः, शङ्करः, चन्द्रशेखरः, फणधरधरः, कैलासनिकेतनः, हिमाद्रितनयापतिः, भूतेशः, खण्डपरशुः, गिरीशः, गिरिशः, मृडः, मृत्यञ्जयः, कृत्तिवासाः, पिनाकी, प्रथमाधिपः, उग्रः, कपर्दी, श्रीकण्ठः, शितिकण्ठः, कपालभृत्, वामदेवः, महादेवः, विरूपाक्षः, त्रिलोचनः, कृशानुरेताः, सर्वज्ञः, धूर्जटिः, नीललोहितः, हरः, स्मरहरः, भर्गः, त्र्यम्बकः, त्रिपुरान्तकः, गङ्गाधरः, अन्धकरिपुः, क्रतुध्वंसी, वृषध्वजः, व्योमकेशः, भवः, भौमः, स्थाणुः, रुद्रः, उमापतिः, वृषपर्वा, रेरिहाणः, भगाली, पाशुचन्दनः, दिगम्बरः, अट्टहासः, कालञ्जरः, पुरहिट्, वृषाकपिः, महाकालः, वराकः, नन्दिवर्धनः, हीरः, वीरः, खरुः, भूरिः, कटप्रूः, भैरवः, ध्रुवः, शिविपिष्टः, गुडाकेशः, देवदेवः, महानटः, तीव्रः, खण्डपर्शुः, पञ्चाननः, कण्ठेकालः, भरुः, भीरुः, भीषणः, कङ्कालमाली, जटाधरः, व्योमदेवः, सिद्धदेवः, धरणीश्वरः, विश्वेशः, जयन्तः, हररूपः, सन्ध्यानाटी, सुप्रसादः, चन्द्रापीडः, शूलधरः, वृषाङ्गः, वृषभध्वजः, भूतनाथः, शिपिविष्टः, वरेश्वरः, विश्वेश्वरः, विश्वनाथः, काशीनाथः, कुलेश्वरः, अस्थिमाली, विशालाक्षः, हिण्डी, प्रियतमः, विषमाक्षः, भद्रः, ऊर्द्धरेता, यमान्तकः, नन्दीश्वरः, अष्टमूर्तिः, अर्घीशः, खेचरः, भृङ्गीशः, अर्धनारीशः, रसनायकः, उः, हरिः, अभीरुः, अमृतः, अशनिः, आनन्दभैरवः, कलिः, पृषदश्वः, कालः, कालञ्जरः, कुशलः, कोलः, कौशिकः, क्षान्तः, गणेशः, गोपालः, घोषः, चण्डः, जगदीशः, जटाधरः, जटिलः, जयन्तः, रक्तः, वारः, विलोहितः, सुदर्शनः, वृषाणकः, शर्वः, सतीर्थः, सुब्रह्मण्यः
noun
देवताविशेषः- हिन्दूधर्मानुसारं सृष्टेः विनाशिका देवता।
"शिवस्य अर्चना लिङ्गरूपेण प्रचलिता अस्ति।"
Synonyms:
कौशिकः
noun
एकः रागः
"कौशिकस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
Synonyms:
कौशिकः
noun
एकः असुरः
"कौशिकस्य वर्णनं हरिवंशे वर्तते"
Synonyms:
कौशिकः
noun
वसुदेवस्य एकः पुत्रः
"कौशिकस्य वर्णनं वायुपुराणे वर्तते"
Synonyms:
कौशिकः
noun
जरासन्धसः एकः सेनाध्यक्षः
"कौशिकस्य उल्लेखः महाभारते वर्तते"
Synonyms:
कौशिकः
noun
एकः वैयाकरणः
"कौशिकस्य उल्लेखः हरिवंशे वर्तते"
Synonyms:
कौशिकः
noun
एकः आचार्यः
"कौशिकस्य कौशिकसूत्रम् इति ग्रन्थः ख्यातः"
Synonyms:
कौशिकः, भद्रशर्मा
noun
एकः ऋषिः
"कौशिकस्य उल्लेखः वंशब्राह्मणे वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कौशिकः,
पुं,
(कुशिकस्यापत्यम् ऋष्यण् कुशिकेतद्वंशे भवो वा इत्यण् ।) इन्द्रः (अयं हि तप-स्विनः कुशिकराज्ञस्तपःप्रभावं विचार्य्य त्रासात्तत्पुत्त्रतामङ्गीचकार ।यथा, हविवंशे २७ १३-१६ ।“कुशिकस्तु तपस्तेपे पुत्त्रमिन्द्रसमं विभुः ।लभेयमिति तं शक्रस्त्रासादभेत्य जज्ञिवान्
पूर्णे वर्षसहस्ने वै तन्तु शक्रो ह्यपश्यत ।अत्युग्रतपसं दृष्ट्वा सहस्राक्षः पुरन्दरः
समर्थं पुत्त्रजनने स्वमेवांशमवासयत् ।पुत्त्रत्वे कल्पयामास देवेन्द्रः सुरोत्तमः
गाधिरभवद्राजा मघवान् कौशिकः स्वयम्”
पक्षे तु देवेन्द्रस्य जन्मकाले कुशावृतत्वात् कौशि-कत्वमिति कुशेन वृत इति ठञ् ।यथा, हरिवंशे २१९ २--३
“स वज्री कवची जिष्णुरदित्यामभिजज्ञिवान् ।स्मृतेः सहायो द्युतिमान् यथा सोऽध्वर्युभिः स्तुतः ।जातमात्रस्तु भगवान् अदित्यां कुशैर्वृतः ।तदाप्रभृति देवेशः कौशिकत्वमुपागतः”
)गुग्गुलुः उलूकः व्यालग्राही इत्यमरः ।३४
नकुलः कोशज्ञः (मगधराजजरासन्धस्यसेनापतिर्हंसनामा नरपतिरपि कौशिकनाम्नाविश्रुत आसीत् यथा, महाभारते ।जरासन्धवधपर्व्वणि २२ ३१-३२ ।“स तु सेनापतिं राजा सस्मार भरतर्षभ ! ।कौशिकं चित्रसेनञ्च तस्मिन् युद्ध उपस्थिते
ययोस्तु नामनी राजन् ! हंसेति डिभकेति ।पूर्व्वं संकथिते पुंभिनृलोके लोकसत्कृते”
कुशिकस्य गोत्रापत्यं इति विदाद्यञ् कुशिकस्यपुत्त्रो गाधिस्तत्पुत्त्रो विश्वामित्रोऽपि कुशिकवंश-जातत्वात् कौशिकः (विश्वामित्रमुनिः इतिमेदिनी (यथा, रामायणे २१ ।“तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य स्नेहपर्य्याकुलाक्षरम् ।समन्युः कौशिको वाक्यं प्रत्युवाच महीपतिम्”
पुरुवंशीयनृपविशेषः यथा, हरिवंशे ।“प्रतिष्ठायाश्च द्वौ पुत्त्रौ पैप्पलादिश्च कौशिकः”
कोशं करोतीति कोश + ठक् ठञ् वा बाहुल-कात् ।) कोषकारः इति शब्दरत्नावली
शृङ्गार-रसः इति त्रिकाण्डशेषः
मज्जा इति हेम-चन्द्रः
अश्वकर्णवृक्षः इति राजनिर्घण्टः
(कोशात् कृमिकोशाज्जातम् कृमिकोषोद्भवे, त्रि यथा, महाभारते २७ १४ ।“या त्वाहं कौशिकैर्वस्त्रैः शुभैराच्छादितं पुरा ।दृष्टवत्यस्मि राजेन्द्र ! सात्वां पश्यामि चीरिणम्”
)