| YouTube Channel

कौतुकं (kautukaM)

 
Apte 1890
English
कौतुकं [कुतुकस्य भावः अण्] 1 Desire, curiosity, wish.
2 Eagerness, vehemence, impatience.
3 Anything creating curiosity or wonder.
4 The marriage thread (worn on the wrist)
करोयमामुक्तविवाहकौतुकः Ku. 5. 66
R. 8. 1.
5 The ceremony with the marriage thread preceding a marriage.
6 Festivity, gaiety.
7 Particularly, auspicious festivity, solemn occasion (such as marriage)
प्रस्थान° Ś. 4
Ku. 7. 25.
8 Delight, joy, pleasure, happiness
Bh. 3. 140
°रसाः U. 6. 33
Māl. 10. 3
U. 3. 37.
9 Sport, pastime.
10 A song, dance, show or spectacle.
11 Joke, mirth.
12 Friendly greeting, salutation.
Comp.
अगारः,
रं,
गृहं a pleasure-house
कौतुकागारमागात् Ku. 7. 94.
क्रिया,
मंगलं {1} a solemn ceremony. {2} particularly, marriage ceremony
R. 11. 53
तोरणः,
णं a triumphal arch erected on festive occasions.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कौतुकं,
क्ली,
 (कुतुक + प्रज्ञादित्वात् स्वार्थे अण् ।कुतुकस्य भावः इति युवादित्वात् अण् वा ।)कुतूहलम् इत्यमरः । १ । ७ । ३१ ॥
(यथा, राजतरङ्गिणी । ५ । ३६४ ।“चक्रतुः कौतुकोद्ग्रीवां सभां चित्रार्पितामिव ॥
)अभिलाषः । (यथा, कथासरित्सागरे ।“पश्यन्त्यास्तं नृपं तस्या लज्जाकौतुकयोर्दृशि ।अभूदन्योन्यसंमर्द्दो रचयन्त्यां गतागतम्” ॥
)उत्सवः । (यथा, भागवते । ४ । ३ । १३ ।“कथं सुतायाः पितृगेहकौतुकंनिशम्य देहः सुरवर्य्य ! नेङ्गते” ॥
)नर्म्म । हर्षः । (यथा, भागवते । १ । १७ । २५ ।“इयञ्च भूर्भगवता न्यासितोरुभरा सती ।श्रीमद्भिस्तत्पदन्यासैः सर्व्वतः कृतकौतुका” ॥
)परस्परायातपङ्गलम् । विवाहसूत्रम् । (यथा, कुमारे । ७ । २ ।“वैवाहिकैः कौतुकसंविधानै-र्गृहे गृहे व्यग्रपुरन्ध्रीवर्गम्” ॥
)गीतादिभोगः । इति मेदिनी ॥
गीतादिः । भोग-कालः । इति हेमचन्द्रः ॥