| YouTube Channel

कोशाम्र (kozAmra)

 
Monier Williams Cologne
English
कोशाम्र
m.
 Mangifera sylvatica,
Bhpr.
कोशाम्र
n.
 the fruit of that plant,
Suśr.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कोशाम्रः,
पुं,
 (कोशे + आम्र इव फलमस्य ।) फल-वृक्षविशेषः । कोशाम इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।कृमिवृक्षः २ सुकेशकः ३ । इति भावप्रकाशः ॥
घनस्कन्धः ४ वनाम्रः ५ जन्तुपादपः ६ क्षुद्राम्रः ७रक्ताम्रः ८ लाक्षावृक्षः ९ सुरक्तकः १० । अस्यगुणः । कुष्ठशोथास्रपित्तव्रणकफापहत्वम् । तत्-फलगुणाः । ग्राहित्वम् । वातघ्नत्वम् । अम्लत्वम् ।उष्णत्वम् । गुरुत्वम् । पित्तदत्वञ्च । इति भाव-प्रकाशः ॥
कफार्त्तिप्रदत्वम् । विदाहित्वम् विशोफ-कारित्वञ्च ॥
पक्वस्य तस्य गुणः । मधुरत्वम् ।अम्लत्त्वञ्च ॥
पट्वादियुक्तस्य तस्य गुणः । दीपनत्वम् ।रुचिपुष्टिबलकारित्वञ्च । तत्तैलस्य गुणाः । सार-कत्वम् । कृमिकुष्ठव्रणापहत्वम् । अम्लमधुरत्वम् ।बल्यत्वम् । पथ्यत्वम् । रोचनत्वम् । पाचनत्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः ॥
(रोगविशेषेऽस्य व्यवहारोयथा, सुश्रुते चिकित्सितस्थाने ९ अध्याये ॥
“कारञ्जं वा सार्षपं वा क्षतेषुक्षेप्यं तैलं शिग्रुकोशाम्रयोर्वा” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कोशा(षा)म्र
पु०
 को(शे)षे आम्र इव । १ फलप्रधानवृक्षमेदे(कोशाम) “कोशाम्रः कुष्ठशोथास्रपित्तव्रणकफापहः ।तत्फलं ग्राहि वातघ्नमम्लोष्णं गुरु पित्तलम् । पक्वं तुदीपनं रुच्य लघूष्णं कफवातहृत्” भावप्र० । (केओड)२ फलवृक्षे राजवल्लभः