| YouTube Channel

कोमल (komala)

 
शब्दसागरः
English
कोमल
mfn.
(-लः-ला-लं)
1. Soft, bland.
2. Soft, low, sweet.
3. Beautiful,
pleasing, agreeable.
f.
(-ला) A plant: see क्षीरिका.
n.
(-लं) Water.
E.
कुट् to be curved, कल Unadi affix
and मुट् inserted, formative
irr
egular
or कम् to desire, कलच् affix, and inserted with con-
version.
Capeller Eng
English
कोमल
a.
tender, soft.
Yates
English
कोमल (ल--ला-लं)
a. Soft, pleasing.
f.
A plant.
n.
Water.
Spoken Sanskrit
English
कोमल - komala -
adj.
- tender [ soft ]
पेशल - pezala -
adj.
- tender
मराल - marAla -
adj.
- tender
हृदयालु - hRdayAlu -
adj.
- tender-hearted
अभिनव - abhinava -
adj.
- tender
करुणापर - karuNApara -
adj.
- tender
मृदुल - mRdula -
adj.
- tender
प्रमनस् - pramanas -
adj.
- tender
सुकुमार - sukumAra -
adj.
- tender
सुरत - surata -
adj.
- tender
अकर्कश - akarkaza -
adj.
- tender
अप्तु - aptu -
adj.
- tender
अरूक्ष्ण - arUkSNa -
adj.
- tender
आर्द्र - Ardra -
adj.
- tender
कौमार - kaumAra -
adj.
- tender
टाल - TAla -
adj.
- tender
निपुण - nipuNa -
adj.
- tender
पेलव - pelava -
adj.
- tender
बालेय - bAleya -
adj.
- tender
भावाव - bhAvAva -
adj.
- tender
कोमल - komala -
adj.
- gentle
कोमल - komala -
adj.
- tender [ soft ]
कोमल - komala -
adj.
- delicate
कोमल - komala -
adj.
- agreeable
कोमल - komala -
adj.
- charming
कोमल - komala -
adj.
- soft
कोमल - komala -
adj.
- pretty
कोमल - komala -
adj.
- sweet
कोमल - komala -
adj.
- bland
कोमल - komala -
adj.
- pleasing
कोमल - komala -
n.
- of like colour
कोमल - komala -
n.
- silk
कोमल - komala -
n.
- water
कोमल - komala -
n.
- nutmeg
कोमल - komala -
adj.
- delicate
पेलव - pelava -
adj.
- delicate
पेशल - pezala -
adj.
- delicate
सूक्ष्म - sUkSma -
adj.
- delicate
देलिचते - delicate -
adj.
- delicate
मिष्ट - miSTa -
adj.
- delicate
स्वादु - svAdu -
adj.
- delicate
सुभग - subhaga -
adj.
- delicate
अस्थूल - asthUla -
adj.
- delicate
क्षीण - kSINa -
adj.
- delicate
निपुण - nipuNa -
adj.
- delicate
प्रतनु - pratanu -
adj.
- delicate
प्रविविक्त - pravivikta -
adj.
- delicate
रुचित - rucita -
adj.
- delicate
सघृण - saghRNa -
adj.
- delicate
सम्पन्नरूप - sampannarUpa -
adj.
- delicate
तनु - tanu -
adj.
- delicate
मृदु - mRdu -
adj.
- delicate
सुकूमार - sukUmAra -
adj.
- delicate
सौकुमार्य - saukumArya -
n.
- delicate
कोमल - komala -
adj.
- gentle
मृदु - mRdu -
adj.
- gentle
शिष्ट - ziSTa -
m.
- gentleman
शान्त - zAnta -
adj.
- gentle
सौम्य - saumya -
adj.
- gentle
उदात्त - udAtta -
adj.
- gentle
ललित - lalita -
adj.
- gentle
अक्रूर - akrUra -
adj.
- gentle
अचण्ड - acaNDa -
adj.
- gentle
अणुतर - aNutara -
adj.
- gentle
अप्रौढ - aprauDha -
adj.
- gentle
उदार - udAra -
adj.
- gentle
धीर - dhIra -
adj.
- gentle
नवनीतसम - navanItasama -
adj.
- gentle
निभृत - nibhRta -
adj.
- gentle
नीचक - nIcaka -
adj.
- gentle
परुषेतर - paruSetara -
adj.
- gentle
मन्द - manda -
adj.
- gentle
शीतल - zItala -
adj.
- gentle
श्लक्ष्ण - zlakSNa -
adj.
- gentle
कोमल - komala -
adj.
- gentle
मृदु - mRdu -
adj.
- gentle
शिष्ट - ziSTa -
m.
- gentleman
शान्त - zAnta -
adj.
- gentle
सौम्य - saumya -
adj.
- gentle
उदात्त - udAtta -
adj.
- gentle
ललित - lalita -
adj.
- gentle
अक्रूर - akrUra -
adj.
- gentle
अचण्ड - acaNDa -
adj.
- gentle
अणुतर - aNutara -
adj.
- gentle
अप्रौढ - aprauDha -
adj.
- gentle
उदार - udAra -
adj.
- gentle
धीर - dhIra -
adj.
- gentle
नवनीतसम - navanItasama -
adj.
- gentle
निभृत - nibhRta -
adj.
- gentle
नीचक - nIcaka -
adj.
- gentle
परुषेतर - paruSetara -
adj.
- gentle
मन्द - manda -
adj.
- gentle
शीतल - zItala -
adj.
- gentle
श्लक्ष्ण - zlakSNa -
adj.
- gentle
कोमल komala
adj.
tender [ soft ]
पेशल pezala
adj.
tender
मराल marAla
adj.
tender
प्रवणता pravaNatA
f.
tendency
प्रवृत्ति pravRtti
f.
tendency
हृदयालु hRdayAlu
adj.
tender-hearted
अण्ठते aNThate verb tend
अचति { अच् } acati { ac } verb tend
वरिवस्यति { वरिवस्य } varivasyati { varivasya } verb tend
सेवयति { सेव् } sevayati { sev } verb caus. tend
उपचरति { उप- चर् } upacarati { upa- car } verb1 tend
अभिनव abhinava
adj.
tender
करुणापर karuNApara
adj.
tender
मृदुल mRdula
adj.
tender
प्रमनस् pramanas
adj.
tender
सुकुमार sukumAra
adj.
tender
सुरत surata
adj.
tender
अकर्कश akarkaza
adj.
tender
अप्तु aptu
adj.
tender
अरूक्ष्ण arUkSNa
adj.
tender
कोमल komala
adj.
gentle
मृदु mRdu
adj.
gentle
प्रतिभा pratibhA
f.
genius
प्रतिभाशालिन् pratibhAzAlin
m.
genius
लिङ्ग liGga
n.
gender
आनुवंशिक AnuvaMzika
adj.
genetic
प्रामाणिक prAmANika
adj.
genuine
आनुवंशिकी AnuvaMzikI
adj.
f.
genetic
सेनाध्यक्ष senAdhyakSa
m.
general
उदार udAra
adj.
generous
आन्दुवंशिकी AnduvaMzikI
f.
genetics
जनति { जन् } janati { jan } verb generate
प्रजायते { प्र- जन् } prajAyate { pra- jan } verb 4 generate
शिष्ट ziSTa
m.
gentleman
वंशवृक्षविज्ञन vaMzavRkSavijJana
n.
genealogy
विद्युज्जनक vidyujjanaka
n.
generator [ (electricity) ]
परम्परा paramparA
f.
generation
उदारता udAratA
f.
generosity
वंशश्रेनि vaMzazreni
m.
generation
प्रसव prasava
m.
generation
Wilson
English
कोमल
mfn.
(-लः-ला-लं)
1 Soft, bland.
2 Soft, low, sweet.
3 Beautiful, pleasing, agreeable.
f.
(-ला) A plant: see क्षीरिका.
n.
(-लं) Water.
E.
कुट to be curved, कल Uṇādi affix, and मुट् inserted,
formative
irr
egular
or कम to desire, कलच् affix, and inserted
with conversion.
Apte
English
कोमल [kōmala],
a.
[कु-कलच् मुट् नि˚ गुणः
cf
Uṇ.*
1.16]
Tender, soft , delicate (fig. also)
बन्धुरकोमलाङ्गुलिम् (करम्)
Ś.*
6.13.
कोमलविटपानुकारिणौ बाहू 1.21
संपत्सु महतां चित्तं भवत्युत्पलकोमलम्
Bh.*
2.66.
(a) Soft , low
कोमलं गीतम्. (b) Agreeable, pleasing, sweet
रे रे कोकिल कोमलैः कलरवैः किं त्वं वृथा जल्पसि
Bh.*
3.1.
Handsome, beautiful.
लम् Water.
Clay, earth.
Silk.
Nutmeg.-ला A kind of date
मुकुष्टाः कोमलास्तत्र वारणीयाः प्रयत्नतः Śālihotra of Bhoja 268.
Apte 1890
English
कोमल a. [कु-कलच् मुट् नि° गुणः
of. Uṇ. 1. 106] 1 Tender, soft, delicate (fig. also)
बंधुरकोमलांगुलिं (करं) Ś. 6. 12
कोमलविटपानुकारिणौ बाहू 1. 21
संपत्सु महतां चित्तं भवत्युत्पलकोमलं Bh. 2. 66.
2 (a) Soft, low
कोमलं गीतं. (b) Agreeable, pleasing, sweet
रे रे कोकिल कोमलैः कलरवैः किं त्वं वृथा जल्पसि Bh. 3. 100.
3 Handsome, beautiful.
लं 1 Water.
2 Clay, earth.
Monier Williams Cologne
English
कोमल mf(आ)n. (fr. को
=
कु, मल
fr.
म्लै, ‘easily fading away’ ?), tender, soft (opposed to कर्कश), bland, sweet, pleasing, charming, agreeable,
R.
Mṛcch.
Suśr.
Śak.
&c.
(said of the style, रीति,
Kpr.
)
of like colour,
Kir.
कोमल
n.
water,
L.
silk,
Gal.
nutmeg, ib.
(for कोसल,
Hariv.
12832
VāyuP.
)
Monier Williams 1872
English
कोमल को-मल, अस्, आ, अम् (fr. को = कु and
मल fr. rt. म्लै, ‘easily fading away?’), tender,
soft (opposed to कर्कश)
bland, sweet, low
pleasing, agreeable, beautiful
(आ), f., N. of a plant
(अम्), n. water.
—कोमल-गीत or कोमल-गीतक,
अम्, n. a pleasing song.
—कोमल-ता, f. or कोमल-
त्व, अम्, n. softness, tenderness, agreeableness.
—कोमल-स्वभाव, अस्, आ, अम्, tender-hearted.
Macdonell
English
कोमल ko-mala,
a.
[easily fading], tender
🞄soft (fig.)
-aṅga,
a.
(ī) of tender frame.
Benfey
English
कोमल को-मल (cf. कोद्रव, कु-
मार, and vb. म्लै),
adj.
,
f.
ला, oft,
bland, Bhartṛ. 2, 56
1, 97.
Apte Hindi
Hindi
कोमल
वि* - "कु - कलच्, मुट् नि* गुणः"
"सुकुमार, मृदु, नाजुक"
कोमल
वि* - "कु - कलच्, मुट् नि* गुणः"
"मृदु, मन्द"
कोमल
वि* - "कु - कलच्, मुट् नि* गुणः"
"रुचिकर, सुहावना, मधुर"
कोमल
वि* - "कु - कलच्, मुट् नि* गुणः"
"मनोहर, सुन्दर"
कोमल
वि* - "कु+कलच्, मुट्, नि* गुणः"
मुलायम नरम
कोमलम्
नपुं*
- -
रेशम
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कोमल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಲ /ನೀರು
निष्पत्तिः - > कु (शब्दे) - "कलः" मुडागमश्च (उ० १-१०६)
कोमल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೃದುವಾದ /ಮೆದುವಾದ /ಮೆತ್ತನೆಯ
कोमल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮನೋಹರವಾದ /ರಮಣೀಯವಾದ
प्रयोगाः - > "निशा शय्या शशाङ्ककोमला"
उल्लेखाः - > नैष० १-४९
कोमल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮಧುರವಾದ /ಇಂಪಾದ
प्रयोगाः - > "अनवद्यवाद्यलयगामि कोमलं नवगीतमप्यनवगीततां दधत्"
उल्लेखाः - > माघ० १३-६६
L R Vaidya
English
komala {% a. (f. ला) %} 1. Tender, soft, delicate, तस्यात्यायतकोमलस्य सततं द्यूतप्रसंगेन किम् Mrich.ii., संपत्सु महतां चित्तं भवत्युत्पलकोमलम् Bhartr.ii.66
2. sweet, agreeable, pleasing, रे रे कोकिल कोमलैः कलरवैः किं त्वं वृथा भाषसे Bhartr.i.98
3. beautiful.
Bopp
Latin
कोमल (fortasse cum कुमार cohaeret sicut कुमाल् q. v.
cum कुमार्)
1) tener, debilis. Lass. 92. 9.: कोमलः
पाणिर् अस्याः
HIT. 15. 9.: अहम् अल्पशक्तिर्दन्ताश्च
मे कोमलाः
RAGH. 9. 45.
2) lenis, mollis, placidus de
sono. BHAR. 1. 97.
3) gratus, jucundus, amoenus. Lass.
52. 17.: वृक्षान्…सुकोमलान्.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
पलाल
पुक्ली
पलाल, तिलपिष्ट, मल, मांस, जम्बाल, कोमल, अश्मन्, शिव, क्लीब, बल
तिलपिष्टे मले मांसे जम्बाले कोमलेऽश्मनि
शिवे क्लीबे बले प्राज्ञः पलालं परिचक्षते २६
verse 1.1.1.26
page 0002
मृदु
पु
मृदु, कोमल, अकठिन
हिते शक्ते समर्थः स्यात् कोमलाऽकठिनौ मृदू
verse 3.1.1.32
page 0015
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कोमल *n. Wasser, H 18, 41.
कोमल Adj. gleichfarbig, Kir. 4, 36
5, 38
Dharmaśarm. 5, 63
12, 30.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
मुदु, पेलव, पेशल, मुदु, मुदुल, मृदु, मराल, कोमल, ललित, मृदुल, कल, अपुष्ट, अरूक्ष, अरूक्षित, अरूक्ष्ण, अलूक्ष, आर्द्र, कौमार, क्लिन्न, धीर
adjective
यस्मिन् कठोरता नास्ति।
"तस्य स्वभावः सरलः तथा मृदुः अस्ति।"
Synonyms:
कन्दल, कल, कोमल
adjective
यः सामान्यात् निम्नः अस्ति।
"सीता कन्दले स्वरे गायति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
jam
१) कोमल २) मञ्जु ३) मापयन्ति ४) मृदु ५) मृदुक ६) मृदुत्व ७) मृदुर ८) श्लक्ष्ण ९)
jam pa
१) कोमल २) चारु ३) मञ्जु ४) ५) मन्द ६) मृदु ७) मृदुक ८) मृदुका ९) श्लक्ष्ण १०) श्लक्ष्णत्व ११) स्निग्ध
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
निष्ठुरः कक्खटः क्रूरः परुषः कर्कशः खरः १३८६
दृढः कठोरः कठिनो जरठः कोमलः पुनः
मृदुलो मृदुसोमालसुकुमारा अकर्कशः १३८७
-wordlist-
निष्ठुर (पुं), कक्खट (पुं), क्रूर (पुं), परुष (पुं), कर्कश (पुं), खर (पुं), दृढ (पुं), कठोर (पुं), कठिन (पुं), जरठ (पुं), कोमल (पुं), मृदुल (पुं), मृदु (पुं), सोमाल (पुं), सुकुमार (पुं), अकर्कश (पुं)
नाममाला
Sanskrit
कोमल, मृदु, पेशल
अश्लीलं काहलं फल्गु कोमलं मृदु पेशलम् १५५
verse 0.1.1.155
page 0075
Tamil
Tamil
கோமல : மிருதுவான, நாசூக்கான, இனிமையான, அழகான, மகிழ்வூட்டும்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कोमलम्
Root: कोमल
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
soft
sweet
bland
gentle
pretty
charming
delicate
pleasing
agreeable
tender [soft]
Shloka(s):
3|1|78|1 नूत्नश्च सुकुमारं तु कोमलं मृदुलम्मृदु। (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
Synonym(s):
3|1|78|1 सुकुमारः (सुकुमार) (पुं) tender, tenderness, sugar cane, very delicate, delicate youth, very tender or delicate, sugar-cane and various other plants, dessert banana [Musa Sapientum - Bot.], rose mallow [Hibiscus Rosa Sinensis - Bot.], sicklefruit fenugreek [Trigonella Corniculata - Bot.]
3|1|78|1 (सुकुमार) (स्त्री) tender, tenderness, sugar cane, very delicate, delicate youth, very tender or delicate, sugar-cane and various other plants, dessert banana [Musa Sapientum - Bot.], rose mallow [Hibiscus Rosa Sinensis - Bot.], sicklefruit fenugreek [Trigonella Corniculata - Bot.]
3|1|78|1 सुकुमारम् (सुकुमार) (नपुं) tender, tenderness, sugar cane, very delicate, delicate youth, very tender or delicate, sugar-cane and various other plants, dessert banana [Musa Sapientum - Bot.], rose mallow [Hibiscus Rosa Sinensis - Bot.], sicklefruit fenugreek [Trigonella Corniculata - Bot.]
3|1|78|1 कोमलः (कोमल) (पुं) soft, sweet, bland, gentle, pretty, charming, delicate, pleasing, agreeable, tender [soft]
3|1|78|1 (कोमल) (स्त्री) soft, sweet, bland, gentle, pretty, charming, delicate, pleasing, agreeable, tender [soft]
3|1|78|1 कोमलम् (कोमल) (नपुं) soft, sweet, bland, gentle, pretty, charming, delicate, pleasing, agreeable, tender [soft]
3|1|78|1 मृदुलः (मृदुल) (पुं)
3|1|78|1 (मृदुल) (स्त्री)
3|1|78|1 मृदुलम् (मृदुल) (नपुं)
3|1|78|1 मृदुः (मृदु) (पुं) slow, mild, soft, weak, pliant, slight, feeble, gentle, tender, moderate, delicate, soft-minded, planet Saturn, smooth [figuratively also], situated in the upper apsis
3|1|78|1 मृदुः (मृदु) (स्त्री) slow, mild, soft, weak, pliant, slight, feeble, gentle, tender, moderate, delicate, soft-minded, planet Saturn, smooth [figuratively also], situated in the upper apsis
3|1|78|1 मृदु (मृदु) (नपुं) slow, mild, soft, weak, pliant, slight, feeble, gentle, tender, moderate, delicate, soft-minded, planet Saturn, smooth [figuratively also], situated in the upper apsis
Related word(s):
जातिः द्रव्यम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कोमलं,
क्ली,
(कौति शब्दायते वाष्वादियोगेन स्रोतो-वेगेन वा कु शब्दे वृषादित्वात् कलच् तस्य मुट्च बाहुलकात् गुणः ।) जलम्
इति मेदिनी
कोमलः, त्रि, (कमु कान्तौ + बाहुलकात् कलच्अत उत्वं गुणश्च
) अकठिनः नरम इति भाषा ।तत्पर्य्यायः सुकुमारः मृदुलः मृदुः ।इत्यमरः ७८ पेलवः इति जटा-धरः
मनोज्ञः इति शब्दरत्नावली
(यथा, रघुः ३५ ।“श्रुतिसुखभ्रमरस्वनगीतयःकुसुमकोमलदन्तरुचो वभुः ।उपवनान्तलताः पवनाहतैःकिसलयैः सलयैरिव पाणिभिः”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कोमल
न०
कु--कलच् मुट् नि० गुणः जले मृदौ, अकठिने,
त्रि०
मेदि० क्षीरिकायां स्त्री० टाप्शब्दच० मनोहरे
त्रि०
शब्दर० “निशा शय्याच शशाङ्ककोमला” नैष० शशस्याङ्कवन्मृदुला शय्या ।शशाङ्केन मनोहरा निशा इत्यर्थः “अन्तश्चुतःकोमलरत्नराशीन्” माघः
Capeller
German
कोमल zart, weich (auch übertr.)
Burnouf
French
कोमल कोमल a. mou, tendre, délicat
doux, tranquille
gracieux, agréable, charmant. -- S.
n.
eau.
-- कोमला
f.
esp. de plante
cf. क्षिरिका।
कोमलक
n.
les fibres de la tige du lotus.
Stchoupak
French
कोमल-
a. tendre, mou, doux, agréable
-क- id.
कोमलाङ्ग- a. qui a un corps tendre.