| YouTube Channel

कोटीर (koTIra)

 
शब्दसागरः
English
कोटीर
m.
 (-रः)
1. Long entangled hair.
2. A crest, a diadem.
E.
 कुट् to
be crooked, इरन् affix and the radical vowel converted.
Yates
English
कोटीर (रः) 1.
m.
 Long entangled
hair
a crest, a diadem.
Spoken Sanskrit
English
कोटीर - koTIra -
m.
 - diadem
चूड - cUDa -
m.
 - diadem
पट्ट - paTTa -
m.
 - diadem
शेखर - zekhara -
m.
 - diadem
मौलि - mauli -
m.
f.
 - diadem
उष्णीष - uSNISa -
m.
n.
 - diadem
मुकुट - mukuTa -
m.
n.
 - diadem
किरीट - kirITa -
n.
 - diadem
तिरीट - tirITa -
n.
 - diadem
बन्धुर - bandhura -
n.
 - diadem
मौलिमुकुट - maulimukuTa -
n.
 - diadem
मूर्धवेष्टन - mUrdhaveSTana -
n.
 - diadem
वेष्टन - veSTana -
n.
 - diadem
शिखाभरण - zikhAbharaNa -
n.
 - diadem
मौलिन् - maulin -
adj.
 - diademed
देवशेखर - devazekhara -
m.
 - divine diadem
शेखरीभवति { शेखरीभू } - zekharIbhavati { zekharIbhU } - verb - become a diadem
मुकुटिन् - mukuTin -
adj.
 - wearing a diadem
किरीटभृत् - kirITabhRt -
m.
 - wearing a diadem
किरीटधारण - kirITadhAraNa -
n.
 - wearing a diadem
Wilson
English
कोटीर
m.
 (-रः)
1 Long entangled hair.
2 A crest, a diadem.
E.
 कुट to be crooked, इरन् affix and the radical vowel converted.
Apte
English
कोटीरः [kōṭīrḥ], [कोटिमीरयति ईर् अण् Tv.]
A diadem, crown
यत्पादाम्बुजचुम्बिनां सुरपतेः कोटीरगारुत्मतस्तोमानां तुलसीदलप्रकरतः Viś. Guṇā.26.
A crest.
The hair collected (by ascetics) on the forehead in the shape of a horn, matted hair in general
कोटीरबन्धनधनुर्गुणयोगपट्टव्यापारपार- गममुं भज भूतभर्तुः
N.*
 11.18
कठोरे कोटीरे स्खलसि जहि जम्भा- रिमुकुटम् Ā.
L.
Apte 1890
English
कोटीरः [कोटिमीरयति ईर्-अण् Tv.] 1 A diadem, crown.
2 A crest.
3 The hair collected (by ascetics) on the forehead in the shape of a horn, matted hair in general
कोटीरबंधनधनुर्गुणयोगपट्टव्यापारपारगममुं भज भूतभर्तुः N. 11. 18.
Monier Williams Cologne
English
कोटीर
m.
 (= °टिर) long entangled hair, Naiṣ. xi, 18
a crest, diadem,
Pārśvan.
 ii, 1 and 54.
Monier Williams 1872
English
कोटीर, अस्, m. long entangled hair
a crest, a
diadem.
Apte Hindi
Hindi
कोटीरः
पुं*
 - कोटिमीरयति ईर् - अण्
"मुकुट, ताज"
कोटीरः
पुं*
 - कोटिमीरयति ईर् - अण्
शिखा
कोटीरः
पुं*
 - कोटिमीरयति ईर् - अण्
"सन्यासियों द्वारा मस्तक पर बाँधी गई बालों की चोटी जो सींग जैसी दिखाई देती है, जटा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कोटीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಟೆ
कोटीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಿರೀಟ
निष्पत्तिः - > ईर (गतौ) - "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > कोटिमीरयति
प्रयोगाः - > "कठोरे कोटीरे स्खलसि जहि जम्भारिमुकुटम्"
उल्लेखाः - > आनन्दल०
L R Vaidya
English
kowIra {% m. %} 1. A diadem, a crown
2. the hair collected on the forehead in a knot, matted hair, कोटीरबंधननुर्गुणयोगपट्टव्यापारपारगममुं भज भूतभर्तुः Na.xi.18.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
नायकस्तरलो हारान्तर्मणिर्मुकुटं पुनः ॥ ६५० ॥
मौलिः किरीटकोटीरमुष्णीषं पुष्पदाम तु ।
मूर्ध्नि माल्यं माला स्रक्स्वगर्भकः केशमध्यगम् ॥ ६५१ ॥
-wordlist-
नायक (पुं), तरल (पुं), हारान्तर्मणि (पुं), मुकुट (क्ली), मौलि (पुंस्त्री), किरीट (पुंक्ली), कोटीर (पुंक्ली), उष्णीष (पुंक्ली), पुष्पदामन् (क्ली), माल्य (क्ली), माला (स्त्री), स्रज् (स्त्री), गर्भक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
किरीट
किरीट, उष्णीष, कोटीर, मुकुट
आहुः किरीटमुष्णीषं कोटीरं मुकुटं समम् ।
verse 2.1.1.565
page 0064
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कोटीरः,
पुं,
 (कोटीभिः ईरयति प्रेरयति ।कोटी + ईर् + णिच् अच् ।) जटा । इतित्रिकाण्डशेषः ॥
(यथा, आनन्दलहर्य्याम् । ३० ।“किरीटं वैरञ्चं परिहर पुरः कैटभभिदःकठोरेकोटीरे स्खलसि जहि जम्भारिमुकुटम्” ॥
)किरीटम् । इति हेमचन्द्रः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कोटीर
पु०
 कोटिमीरयति ईर--अण् । १ किरीटे, हेमच० २ ज-टायां त्रिका० “कोटीरबन्धनधनुर्गुणयोगपट्टेति” नैष०
Burnouf
French
कोटीर कोटीर
m.
 crête
diadême.
Cheveux longs et
mêlés.