कोटिफल (koTiphala)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
वाचस्पत्यम्
Sanskritकोटिफल ६ त० । त्रिकोणादिक्षेत्रावयवस्य कोटेः फले ।सि० शि० तदायनप्रकारोदर्शतोयथा । “स्वेनाहते परिधिनाभुजकोटिजीवे भांशै ३६० र्हृते च भुजकोटिफलाह्वयेस्तः” मू० । “अत्रोपपत्तिः । यावत् केन्द्रप्रतिमण्डले ताव-देव नीचोच्चवृत्ते स्यात् । अतः प्रतिमण्डलदोःकोटिज्येअनुपातेन नीचोच्चवृत्ते परिणाम्येते यदिभांशवृत्ते ३६० एतेदोः कोटिज्ये तदा परिध्यंशवृत्ते किमिति । अथवा त्रि-ज्याव्यासार्धे एते दोःकोटिज्ये तदान्त्यफलज्याव्यासार्धेकिमिति । फलं तुंल्यमेव” प्रमि० ।उक्तञ्च सू० सि० रङ्गनाथाम्यां यथा“तद्गुणे भुजकोटिज्येभगणांशविभाजिते । तद्भुजज्याफल-धनुर्मान्दं लिप्तादिकं फलम्” मू० “भुजकोटिज्ये मन्द-शीघ्रान्यतरसम्बन्धेन केन्द्रभुजकोटिज्ये तद्गुणे स्वीयस्फु-टपरिधिना गुणिते मगणांशैः षष्ट्यतिकशतत्रयेण भक्तेभुजफतकोटिफले भवतः । मन्दकेन्द्रभुजज्योत्पन्नफलस्यधनुःफलादिकं मान्दं फलं भवदि । अत्रोपपत्तिः ।कक्षास्थोच्चस्थानस्थितदेवतया स्वहस्तस्थितसूत्रपोतं ग्रह-विव्वं स्वाभिमुखाकर्पणेन कक्षास्थमध्यग्रहस्थानात् पर-मफलज्यान्तरितस्थाने आकर्षणसूत्रमार्गरूपतिर्यक्कर्ण-मार्गेणाकृयते । तेन मध्यग्रहस्थानीयकक्षाप्रदेशादन्त्यफ-लज्याव्यासार्धेनोत्पन्नवृत्ते भगणांशाङ्किते भूमध्यग्रहस्पृ-ग्रेस्वासक्ततद्वृ त्तप्रदेशरूपोच्चस्थानात् केन्द्रान्तरेण कक्षावि-परीतमार्गे तद्वृत्तपरिधौ ग्रहो भवति । तस्मिन्नीचोच्च-वृत्ते ऊर्ध्वरेखाग्रहयोस्तिर्यगन्तरसूत्रमर्धज्याकारं पर-मफलज्यानुरुद्धं भुजफलम् । तस्मिन्नेव वृत्ते व्यासमित-तिर्यग्नेखाग्रहयोरन्तरमूर्ध्वाधरमर्धज्याकारं परमफल-ज्यानुरुद्धं कोटिफलम् । एते तत्र कक्षास्थभुजज्याको-टिज्यावद्भुजकोटिसृपे इति । कक्षास्थभगणाशप्रमाणेनैतेभुजज्याकीटिज्यारूपे भुजकोटी तदा कक्षास्थभागप्रमा-णानुरद्धप्रागुक्तनीचोच्चपरिधिभागैः केइत्यनुपातेन फल-वृत्तस्थत्वाद्भुजफलकोटिफले” रङ्गनाथः
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.