| YouTube Channel

केशिनी (kezinI)

 
Apte
English
केशिनी [kēśinī], 1 A woman with a beautiful braid of hair.
N.
 of the wife of Viśravas and mother of Rāvaṇa and Kumbhakarṇa
ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवःसुतौ । रावणः कुम्भकर्णश्च सर्वलोकोपतापनौ ॥
Bhāg.*
 7.1.44.
An epithet of Durgā.
N.
 of a plant (जटामांसी).
Apte 1890
English
केशिनी 1 A woman with a beautiful braid of hair.
2 N. of the wife of Viśravas and mother of Rāvaṇa and Kumbhakarṇa.
3 An epithet of Durgā.
Monier Williams Cologne
English
केशिनी (इनी),
f.
N.
 of Durgā
(gaṇa कुर्व्-आदि)
N.
 of an Apsaras,
MBh.
 i, 2558
iii, 14562
of a Rākṣasī,
Buddh.
of the daughter of the king of Vidarbha (wife of Sagara and mother of A-samañjas),
Hariv.
 797 ff.
R.
of the wife of Ājamīḍha (Suhotra) and mother of Jahnu,
MBh.
 i, 3722
Hariv.
 1416 and 1756
of the wife of Viśravas and mother of Rāvaṇa and Kumbha-karṇa,
BhP.
 vii, 1, 43
of a servant of Damayantī,
Nal.
 xxii, 1
of the daughter of a Brāhman,
Buddh.
Chrysopogon aciculatus,
L.
Nardostachys Jaṭā-māṃsī,
L.
केशिनी (इनी),
f.
 See कैशिन॑
केशिनी (इ॑नीस्)
f.
pl.
Ved.
 ‘the attendants of Rudra’ (See before)
‘N. of certain female demons’ (See before).
Apte Hindi
Hindi
केशिनी
स्त्री*
 - केशिन् + डीप्
सुन्दर जुड़े वाली स्त्री
केशिनी
स्त्री*
 - केशिन् + डीप्
"विश्रवा की पत्नी, रावण और कुम्भकर्ण की माता"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
केशिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > केशिन् ಪದದ ಅರ್ಥ
निष्पत्तिः - > स्त्रियां "ङीप्"(४-१-५)
केशिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಡಿಯಾಲದ ಗಿಡ
केशिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಟಾಮಾಂಸಿ
निष्पत्तिः - > "इनिः" (५-२-११५)
व्युत्पत्तिः - > केशाः केशाकाराः जटाः सन्त्यस्य
केशिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಮಯಂತಿಯ ಒಬ್ಬ ಗೆಳತಿ
प्रयोगाः - > "रचय चारुमति स्तनयोर्वृतिं कलय केशिनि कैश्यमसंयतम्"
उल्लेखाः - > नैष० ४-११४
केशिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಜಮೀಢನ ಪತ್ನಿ /ಜಹ್ನುವಿನ ತಾಯಿ
केशिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಗರಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಪತ್ನಿ
केशिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ಅಪ್ಸರಸ್ಸು
L R Vaidya
English
keSinI {% f. %} A woman with a beautiful braid of hair.
Bopp
Latin
केशिनी f. (a praec. signo fem. ई) n. pr. N. 22. 1.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Keśinī, n. of a rākṣasī: SP 〔400.5〕
Māy 〔240.23〕
(presumably the same) n. of a Buddhist goddess or yakṣiṇī (associated with Upakeśinī, q.v.) Sādh 〔113.18〕
〔118.15〕
〔120.2〕
〔121.19〕
〔131.18〕.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 केशिनी
noun
राज्ञः अजमेढस्य एका पत्नी।
"केशिन्याः वर्णनं पुराणेषु दृश्यते।"
Synonyms:
 केशिनी
noun
पार्वत्याः सखी।
"केशिनी पार्वत्याः आत्मीया सखी आसीत्।"
Synonyms:
 केशिनी
noun
एका अप्सराः।
"केशिन्याः वर्णनं पुराणेषु अस्ति।"
Synonyms:
 केशिनी
noun
राज्ञः सगरस्य पत्नी।
"केशिन्याः पुत्रान् कपिलमुनिः जघान।"
Mahabharata
English
Keśinī^1, an Apsaras. § 103 (Aṃśāvat.): I, 65, 2558 (daughter of Prādhā and Kaśyapa).
Keśinī^2, wife of Ajamīḍha. § 152 (Pūruvaṃś.): I, 94, 3722 (mother of Jahnu, Vrajana, and Rūpin).
Keśinī^3, the maidservant of Damayantī. § 353 (Nalopākhyānap.): III, 74, 2890, (2895), (2899), (2902), 2906, 2912, 2920
75, 2921, 2922, 2924, 2926, (2928), 2940, 2943, 2945, 2948
76, 2951, 2952.
Keśinī^4, § 506 (Skandayuddha): III, 231, 14562 (followed Pārvatī, i.e. Umā).
Keśinī^5, § 558 (Virocana): V, 35, 1185, 1186, 1187, (1188), 1189, (1190), 1193, 1194 (the dispute of Virocana and Sudhanvan on account of K.).
पुराणम्
English
केशिनी १ / KEŚINĪ I. A celestial woman. In mahābhārata, Ādi Parva Chapter 65 it is stated that the twelve celestial maids, alambuṣā, miśrakeśī, vidyutparṇā, tilottamā, aruṇā, rakṣitā, rambhā, manoramā, keśinī, suratā, surajā and supriyā were born to kaśyapa of his wife Pradhā.
केशिनी २ / KEŚINĪ II. The wife of ajamīḍha, a King of the puru dynasty. The three sons jahnu, vraja and rūpiṇa were born to ajamīḍha of his wife keśinī. (agni purāṇa, Chapter 278).
केशिनी ३ / KEŚINĪ III. A maid of damayantī. When nala reached Kuṇḍinapurī, as bāhuka the charioteer of ṛtuparṇa, keśinī approached bāhuka at the request of damayantī and by various tests found out that bāhuka was nala. (M.B. Vana Parva, Chapters 74 and 75).
केशिनी ४ / KEŚINĪ IV. A servant of pārvatī. It is mentioned in mahābhārata, Vana Parva, Chapter 231, Stanza 48 that once pārvatī with her servant keśinī praised śiva.
केशिनी ५ / KEŚINĪ V. Once there arose a quarrel between sudhanvā, the son of aṅgiras, and virocana the son of prahlāda, because both wanted to marry the same girl named keśinī. sudhanvā was a Brahmin whereas virocana was an asura, who argued that asura was nobler than Brahmin and sudhanvā said that it was the other way. Both wagered their lives and accepted prahlāda as their judge. The decision of prahlāda was that the Brahmin was the nobler of the two. Because prahlāda said the truth sudhanvā did not kill virocana. But virocana had to wash the lfeet of sudhanvā in the presence of keśinī, feet sudhanvā married keśinī in the presence of virocana. (M.B. Udyoga Parva, Chapter 35).
केशिनी / KEŚINĪ. VI. A wife of King sagara. This keśinī was the daughter of the King of vidarbha. The son asamañjasa was born to sagara of keśinī. (vālmīki rāmāyaṇa, Bālakāṇḍa, sarga 38).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
केशिनी,
स्त्री,
 (केशाकाराः सन्त्यस्याः ।) जटामांसी ।इति राजनिर्घण्टः ॥
चोरपुष्पी । प्रशस्तकेश-विशिष्टा । इत्यमरः । २ । ६ । ४५ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
केशिनी स्त्री केशाः तदाकारा जटाः सन्त्यस्य इनि ङीप् ।१ जटामास्यां राजनि० २ चोरपुष्पीवृक्षे (चोरर्काचकी)अमरः । ३ प्रशस्तकेशयुक्ताथां स्त्रियां, छन्नरूपनलंप्रति दमयन्तीप्रेरिते ४ तद्दूतीभेदे “गच्छ केशिनि । जा-नीहि” “एवमुक्तस्य केशिन्या नलस्य कुरुनन्दन!” । “ततःसा केशिनी गत्वा दमयन्त्यै न्यवेदयत्” इति चभा० व० ७४ अ० । कश्यपपत्नीप्रधायाः ५ कन्यारूपे अपस-रोभेदे । “प्रधाऽसूत महाभागा देवी देवर्षितः पुरा”इत्युपक्रमे “केशिनी च सुबाहुश्च सुरता सुरजा तथा”भा० आ० ६५ अ० । ६ पार्व्वतीसहचरीभेदे “गौरी विद्या-ऽथ गान्धारी केशिनी मित्रसाह्वया । सावित्र्या सहसर्व्वास्ताः पार्व्वत्या यान्ति पृष्ठतः” भा० व० २३० अ०७ अजमीढनृपपत्नीभेदे । “अजमीढोवरस्तेषां तस्मिन्वंशः प्रतिष्ठितः । षट् पुत्रान् सोऽप्यजनयत् तिसृषु स्त्रीषु ।भारत! । ऋक्षं धूमिन्यथो नीली दुष्मन्तपरमेष्ठिनौ ।केशिन्यजनयज्जह्नुं सुतौ व्रजनरूपिणौ” भा० आ० ९४ अ० ।“अजमीढस्य केशिन्यां जज्ञे जह्नुः प्रतापवान्” हरिवं३२ अ० । ८ सुहोत्रनृपभार्य्यायाम् “मौहोत्रिरभवज्जह्नुःकेशन्या गर्भसम्भवः” हरिवं० २७ अ० । ९ सगरभार्य्याभेदे“द्वे भार्य्ये सगरस्यास्तां तपसा दग्धकिल्विषे । ज्येष्ठाविदर्भदुहिता केशिनी नाम विश्रुता । केशिन्यसूतसगरादसमञ्जसमात्मजम्” हरिवं० १६० । १० रावणमातरिकैकस्याम् “ततस्तौ राक्षसौ जातौ केशिन्यां विश्रवः-सुतौ । रावणः कुम्भकर्ण्णश्च सर्व्वलोकोपतापनौ” भाग०७ । १ । ४ । २ । कैकस्या नामान्तरमिदम्