| YouTube Channel

केमुक (kemuka)

 
Spoken Sanskrit
English
केमुक kemuka
m.
 taro plant [ Colocasia esculenta - Bot. ]
केमुक kemuka
m.
 crape ginger plant [ Costus speciosus - Bot. ]
Monier Williams Cologne
English
केमुक
m.
 (= केचुक) Colocasia antiquorum,
Bhpr.
Costus speciosus,
L.
Monier Williams 1872
English
केमुक केमुक, अस्, m., N. of a plant, =
केचुक।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
केमुकः,
पुं,
 (के शिरोवच्छेदे अमयतीति । अम् रोगे+ उक प्रत्ययः ।) वृक्षविशेषः । केँउ इति भाषा ।तत्पर्य्यायः । पेचुकः २ पेचुनी ३ पेचुः ४ पेचिका५ दलसारिणी ६ केचुकः ७ । इति रत्नमाला ॥
तस्य मूलगुणाः । कफपित्तनाशित्वम् । रोच-नत्वम् । अग्निदीपनत्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
कटुत्वम् । पाके तिक्तत्वम् । ग्राहित्वम् । हिमत्वम् ।लघुत्वम् । पाचनत्वम् । हृद्यत्वम् । ज्वरकुष्ठकास-प्रमेहास्रनाशित्वम् । वातलत्वम् । पटुत्वञ्च । इतिभावप्रकाशः ॥
(एतत् फलं हविष्ये वर्ज्जनीयम् ।क्ली, कन्दशाकविशेषः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
केमुक
पु०
 के मूर्द्ध्नि अमयति अम--रोगे उक अलुक्स० ।(केँउ) १ वृक्षभेदे । २ कन्दशाकभेदे
न०
 भावप्र० । “केमुकंकुटकं पाके तिक्तं ग्राहि हिमं लघु । दीपनं पाचनंहृद्यं कफपित्तज्वरापहम् । कुष्ठकासप्रमेहास्रनाशनंवातलं कटु” । तत्र तद्गुणाउक्ताः तत्फलन्तु हविष्येवर्ज्ज्यम् “फलं केमुकवर्ज्जितम्” स्मृतेः ।