कृत्रिम (kRtrima)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कृत्रिम mfn.
   (-मः-मा-मं) Made,  factitious,  artificial,  the reverse of what is
naturally or spontaneously produced.
	 m.
  (-मः)
	 1. Incense,  olibanum. 
2. An adopted son,  used for कृत्रिमपुत्र.
	 n.
  (-मं) A kind of salt,  the
common Bit Noban or Bit Lavan. 
 E.
  कृ to make,  क्त्रि Unadi affix, 
and मम् added.

Capeller Eng

English

 कृत्रि॑म a.
  artificial,  factitious,  adopted (पुत्र):
unnatural,  accidental
 false,  feigned. 

Yates

English

 कृत्रिम (मः-मा-मं)
a. Artificial. 1.
m.
 
Incense
 adopted son. 
n.
  A kind
of salt,  called
Bit-lavan. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	 plastic  [ not natually produced ]
दधिसम्भव 	-	  dadhisambhava 	-	 adj.
 
सञ्जात 	-	  saJjAta 	-	 adj.
  	-	 produced
उत्पन्न 	-	  utpanna 	-	 adj.
  	-	 produced
अभिजात 	-	  abhijAta 	-	 adj.
  	-	 produced
जनित 	-	  janita 	-	 adj.
  	-	 produced
भावित 	-	  bhAvita 	-	 adj.
  	-	 produced
रचित 	-	  racita 	-	 adj.
  	-	 produced
समुत्पन्न 	-	  samutpanna 	-	 adj.
  	-	 produced
समुत्पाद्य 	-	  samutpAdya 	-	 adj.
  	-	 produced
सून 	-	  sUna 	-	 adj.
  	-	 produced
अभिसञ्जात 	-	  abhisaJjAta 	-	 adj.
  	-	 produced
आक्षिप्त 	-	  AkSipta 	-	 adj.
  	-	 produced
आबद्ध 	-	  Abaddha 	-	 adj.
  	-	 produced
आभृत 	-	  AbhRta 	-	 adj.
  	-	 produced
आभूत 	-	  AbhUta 	-	 adj.
  	-	 produced
उच्छ्रित 	-	  ucchrita 	-	 adj.
  	-	 produced
उत्थित 	-	  utthita 	-	 adj.
  	-	 produced
उत्पत्तिमत् 	-	  utpattimat 	-	 adj.
  	-	 produced
उत्पादिन् 	-	  utpAdin 	-	 adj.
  	-	 produced

कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	 plastic  [ not natually produced ]
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	 artificial
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	  foster-
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	  simulated
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	  factitious
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	  made artificially
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	  falsified
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	  not naturally or spontaneously produced
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	  not natural
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	  not necessarily connected with the nature of anything
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	  adventitious
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	  adopted
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	  assumed
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 m.
  	-	  adopted son
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 m.
  	-	  incense
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 m.
  	-	  olibanum
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 n.
  	-	  kind of salt
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 n.
  	-	  sulphate of copper
कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 n.
  	-	  kind of perfume
कृत्रिम बुद्धिमता 	-	 kRtrima buddhimatA 	-	 f.
  	-	  artificial intelligence

कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	 plastic  [ not natually produced ]
अभिगट्य 	-	 abhigaTya 	-	 n.
  	-	 plastic
सुनम्यशस्त्रचिकित्सा 	-	 sunamyazastracikitsA 	-	 f.
  	-	 plasticsurgery
शिथिल 	-	  zithila 	-	 adj.
  	-	 plastic
कृतक 	-	  kRtaka 	-	 adj.
  	-	 plastic
कल्पकस्यूत 	-	  kalpakasyUta 	-	 m.
  	-	 plastic bag
सुरूपचिकित्सा 	-	  surUpacikitsA 	-	 f.
  	-	 plastic surgery

कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	 plastic  [ not natually produced ]
निर्मात्री 	-	 nirmAtrI 	-	 f.
  	-	 producer
उत्पादक 	-	 utpAdaka 	-	 m.
  	-	 producer
निर्माता 	-	 nirmAtA 	-	 m.
  	-	 producer
दधिसम्भव 	-	  dadhisambhava 	-	 adj.
 
अण्डात् उत्पादयति  { उत् - पद् } 	-	  aNDAt utpAdayati  { ut - pad } 	-	 verb caus. 	-	  breed  [ produce from egg ]
अभिश्री 	-	  abhizrI 	-	 adj.
  	-	 produce
शद 	-	  zada 	-	 m.
  	-	 produce
त्वक्षति  { त्वाक्ष् } 	-	  tvakSati  { tvAkS } 	-	 verb 	-	 produce
जनति  { जन् } 	-	  janati  { jan } 	-	 verb 	-	 produce
अङ्कुरयति 	-	  aGkurayati 	-	 verb 	-	 produce
प्रतिपद्यते  { प्रतिपद् } 	-	  pratipadyate  { pratipad } 	-	 verb 	-	 produce
प्रसूयते 	-	  prasUyate 	-	 verb 	-	 produce
प्रयच्छति / -ते  { प्रयम् } 	-	  prayacchati / -te  { prayam } 	-	 verb 	-	 produce
प्रयुङ्क्ते  { प्रयुज् } 	-	  prayuGkte  { prayuj } 	-	 verb 	-	 produce
अवसृजति  { अवसृज् } 	-	  avasRjati  { avasRj } 	-	 verb 	-	 produce
आतन्वते  { आतन् } 	-	  Atanvate  { Atan } 	-	 verb 	-	 produce
आतनोषि  { आतन् } 	-	  AtanoSi  { Atan } 	-	 verb 	-	 produce
आभरति  { आभृ } 	-	  Abharati  { AbhR } 	-	 verb 	-	 produce
आयच्छति  { आयम् } 	-	  Ayacchati  { Ayam } 	-	 verb 	-	 produce

कृत्रिम 	-	 kRtrima 	-	 adj.
  	-	 artificial
कृतकधी 	-	 kRtakadhI 	-	 f.
  	-	 artificialintelligence(AI)  [ computer ]
कृतकप्रज्ञा 	-	 kRtakaprajJA 	-	 f.
  	-	 artificialintelligence(AI)  [ computer ]
कृत्रिमप्रज्ञा 	-	 kRtrimaprajJA 	-	 f.
  	-	 artificialintelligence(AI)  [ computer ]
प्रज्ञाकल्प 	-	 prajJAkalpa 	-	 m.
  	-	 artificialintelligence(AI)  [ computer ]
कल्पित 	-	  kalpita 	-	 adj.
  	-	 artificial
काल्पनिक 	-	  kAlpanika 	-	 adj.
  	-	 artificial
कृतक 	-	  kRtaka 	-	 adj.
  	-	 artificial
वैलक्ष्य 	-	  vailakSya 	-	 n.
  	-	  affectation  [ artificiality ]
अकल्पित 	-	  akalpita 	-	 adj.
  	-	  not artificial
सात्त्विक 	-	  sAttvika 	-	 adj.
  	-	  not artificial
खाता 	-	  khAtA 	-	 f.
  	-	 artificial pond
रसविद्ध 	-	  rasaviddha 	-	 n.
  	-	 artificial gold
वज्रधारण 	-	  vajradhAraNa 	-	 n.
  	-	 artificial gold
कृत्रिमभूमि 	-	  kRtrimabhUmi 	-	 f.
  	-	 artificial floor
रचन 	-	  racana 	-	 n.
  	-	 artificial image
कृतक 	-	  kRtaka 	-	 adj.
  	-	  done artificially
कृत्रिम 	-	  kRtrima 	-	 adj.
  	-	  made artificially
पेशस् 	-	  pezas 	-	 n.
  	-	 artificial figure
यन्त्रमयूरक 	-	  yantramayUraka 	-	 m.
  	-	 artificial peacock

कृत्रिम 	-	  kRtrima 	-	 adj.
  	-	 adopted
उररीकृत 	-	  urarIkRta 	-	 adj.
  	-	 adopted
कृतक 	-	  kRtaka 	-	 adj.
  	-	 adopted
परिगृहीत 	-	  parigRhIta 	-	 adj.
  	-	 adopted
प्रवृत 	-	  pravRta 	-	 adj.
  	-	 adopted
स्वयङ्कृत 	-	  svayaGkRta 	-	 adj.
  	-	 adopted
अभिस्वीकृत 	-	  abhisvIkRta 	-	 adj.
  ppp 	-	 adopted  [ taken as one`s own ]
अभिगृहीत 	-	  abhigRhIta 	-	 adj.
  ppp. 	-	 adopted  [ take as one`s own ]
अनौरस 	-	  anaurasa 	-	 m.
  	-	 adopted
पोष्यपुत्रक 	-	  poSyaputraka 	-	 m.
  	-	 adopted son
कृत्रिमपुत्र 	-	  kRtrimaputra 	-	 m.
  	-	 adopted son
कृतक 	-	  kRtaka 	-	 m.
  	-	 adopted son
दत्तक 	-	  dattaka 	-	 m.
  	-	 adopted son
दत्रिम सुत 	-	  datrima suta 	-	 m.
  	-	 adopted son
अन्यबीजज 	-	  anyabIjaja 	-	 m.
  	-	 adopted son
अन्यबीजसमुद्भव 	-	  anyabIjasamudbhava 	-	 m.
  	-	 adopted son
अन्यबीजोत्पन्न 	-	  anyabIjotpanna 	-	 m.
  	-	 adopted son
कृत्रिम 	-	  kRtrima 	-	 m.
  	-	 adopted son
धर्मपुत्रक 	-	  dharmaputraka 	-	 m.
  	-	 adopted son
पोष्यपुत्र 	-	  poSyaputra 	-	 m.
  	-	 adopted son

 
   कृत्रिम  kRtrima adj.
   falsified   
   विक्षिप्त  vikSipta adj.
   falsified    
   कूटलेख  kUTalekha m.
   falsified document  
   प्रतिरूप  pratirUpa n.
   anything falsified      
            

 
   कृत्रिम  kRtrima  adj.
   plastic  [ not natually produced ]   
   उत्पाद  utpAda  m.
    product     
   परिणाम  pariNAma  m.
    product    
   उत्पन्न  utpanna  n.
    product     
   फल  phala  n.
    product    
   निर्मात्री  nirmAtrI  f.
    producer     
   उत्पादक  utpAdaka  m.
    producer    
   निर्माता  nirmAtA  m.
    producer     
   जनक  janaka  adj.
    producing    
   निर्माण  nirmANa  n.
    producing     
   रचना  racanA  f.
    production    
   उत्पादन  utpAdana  n.
    production  [ act of ]    
   निर्मिति  nirmiti  m.
   artistic  production    
   दधिसम्भव  dadhisambhava adj.
       
   अण्डात् उत्पादयति  { उत् - पद् }  aNDAt utpAdayati  { ut - pad } verb caus.  breed  [ produce from egg ]   
   अभिश्री  abhizrI adj.
   produce    
   प्रसूति  prasUti f.
   product  [ of plants or animals ]   
   आहति  Ahati f.
   product    
   उत्पात  utpAta m.
   prodigy   
   शद  zada m.
   produce    

Wilson

English

 कृत्रिम
mfn.
   (-मः-मा-मं) Made,  factitious,  artificial,  the reverse
of what is naturally or spontaneously produced.
m.
  (-मः)
1 Incense,  olibanum. 
2 An adopted son,  used for कृत्रिमपुत्र.
n.
  (-मं) A kind of salt,  the
common Bit Noben or Bit Lavan, 
E.
  कृ to make,  क्त्रि Uṇādi affix,  and मम् added.

Apte

English

कृत्रिम [kṛtrima],  a.
  [कृत्या निर्मितम्
 cf.
   P.
 IV.*  4.2]

Artificial,  fictitious,  not spontaneous,  acquired
 ˚मित्रम्,  ˚शत्रुः &c.
 
 न स्यन्दनैस्तुलितकृत्रिमभक्तिशोभाः R.*
  13.75
14.17.

Adopted (as a child)
 see below.

Adorned,  ornamented
 तदप्रमेयप्रतिकारकृत्रिमं कृतं स्वयं साध्विति विश्वकर्मणा Rām.*
  5.8.2.-मः,  ˚पुत्रः an artificial or adopted son
 one of the 12 kinds of sons recognised by the Hindu law
 he is a grown up son adopted without the consent of his natural parents
 ˚पुत्रिका adopted daughter
 अद्यैव नर्मणा सा हि कृतकृत्रिमपुत्रिका Ks.*
  24.29
 cf.
   कृत्रिमः स्यात्स्वयं कृतः Y.*
  2.131
 cf.
   also Ms.*
  9.169.

Incense. olibanum. 

Benzoin. 

मम् A kind of salt.

A kind of perfume. Comp.
   -धूपः,  -धूपकः incense,  a kind of perfume. -पुत्रः see कृत्रिमः,  -पुत्रकः a doll,  puppet
 मन्दाकिनीसैकतवेदिकाभिः सा कन्दुकैः कृत्रिमपुत्रकैश्च (रेमे) Ku.*
  1.29 -भूमिः f.
  an artificial floor. -वनम् a park,  garden. 

Apte 1890

English

 कृत्रिम a. [कृत्या निर्मितं
 cf. P. IV. 4. 20] 1 Artificial,  fictitious,  not spontaneous,  acquired
 °मित्रं,  °शत्रुः &c.
 R. 13. 75
 14. 17. 
2 Adopted (as a child)
 see below. 
मः,  °पुत्रः 1 an artificial or adopted son
 one of the 12 kinds of sons recognised by the Hindu law
 he is a grown up son adopted without the consent of his natural parents
 cf. कृत्रिमः स्यात्स्वयं कृतः Y. 2. 131
 cf. also Ms. 9. 169. 
2 Incense,  olibanum. 
3 Benzoin. 
मं 1 A kind of salt. 
2 A kind of perfume. 
Comp. 
धूपः,  
धूपकः incense,  a kind of perfume. 
पुत्रः see कृत्रिमः. 
पुत्रकः a doll,  puppet Ku. 1. 29 
भूमिः f. an artificial floor. 
वनं a park,  garden. 

Monier Williams Cologne

English

 कृत्रि॑म a mf(आ)n.  made artificially,  factitious,  artificial,  not naturally or spontaneously produced,  RV.
  
 AV.
   &c.
  

 falsified,  Yājñ.
  ii,  247
 Kathās.
 

 not natural,  adopted (as a son),  Mn.
  
 Yājñ.
  ii,  131
 MBh.
  
 Kathās.
 

 assumed,  simulated

 not necessarily connected with the nature of anything,  adventitious,  Pañcat.
 

 कृत्रि॑म m.
  incense,  olibanum,  L.
 

 an adopted son,  L.
 

 कृत्रि॑म n.
  a kind of salt (the common Bit Noben,  or Bit Lavan [विड्-लवण],  obtained by cooking),  L.
 

 a kind of perfume (=  जवदि),  L.
 

 sulphate of copper (used as a collyrium),  L.
 

 कृत्रि॑म b &c.
   See ib.

Monier Williams 1872

English

 कृत्रिम,  अस्,  आ,  अम्,  made artificially,  factitious, 
artificial,  the reverse of what is naturally or spon-
taneously produced
 falsified,  adopted (as a child)
(अस्),  m. incense,  olibanum
 an adopted son
 (अम्), 
n. a kind of salt,  the common Bit Noben,  or Bit
Lavan,  obtained by cooking
 a sort of perfume [cf.
जवादि]
 a kind of collyrium [cf. रसाञ्जन].
—कृत्रिम-धूप,  अस्,  m. incense,  olibanum.
—कृत्रिम-धूपक,  अस्,  m. compound perfume, 
containing ten or eighteen ingredients.
—कृत्रिम-
पुत्र,  अस्,  m. an adopted son
 one of the twelve
kinds recognised in law,  the son made.
—कृत्रिम-
पुत्रक,  अस्,  m. a doll.
—कृत्रिम-भूमि,  इस्,  f. a
made floor.
—कृत्रिम-मित्र,  अस्,  m. an acquired
friend,  one on whom benefits have been conferred, 
or from whom they have been received.
—कृत्रिम-
वन,  अम्,  n. a plantation,  a park.
—कृत्रिम-
शत्रु,  उस्,  m. an acquired enemy.
—कृत्रिमो-
दासीन (°म-उद्°),  अस्,  m. an acquired neutral.

Macdonell

English

 कृत्रिम kṛ-tríma,  a.
  artificial,  factitious
 🞄spurious
 fictitious,  feigned
 casual,  accidental
 🞄adopted (son): -tā,  f.
  cunning
 -dhūpaka,  m.
  🞄compound incense
 -bhāva,  m.
  feigned affection
 🞄-māṇikya-maya,  a.
  consisting of false 🞄rubies
 -mitra-tā,  f.
  friendship contrary to 🞄nature
 -ārti,  a.
  feigning distress.

Benfey

English

 कृत्रिम कृ + त्रिम, 
 I. adj.
 ,  f.
  मा।
 1.
Factitious,  the reverse of what is
natural,  Pañc. 110,  16.
 2. Feigned, 
Daśak. in Chr. 192,  5 (cf.  आर्ति).
 3.
Adopted,  Man.  9,  169.
 4. False,  Yājñ.
2,  247.
 II. m.
  An adopted son,  Man. 
9,  159.
 -- Comp.
 
अ-,  adj.
  Candid,  Hit.
i. d. 199.

Apte Hindi

Hindi

कृत्रिम
वि* - कृत्या निर्मितम् - कृ - क्ति - मप्
"बनावटी,  काल्पनिक,  जो स्वतः स्फूर्त या मनमाना न हो,  अर्जित"

कृत्रिम
वि* - कृत्या निर्मितम् - कृ - क्ति - मप्
गोद लिया हुआ

कृत्रिमः
पुं*
  - कृत्या निर्मितम् - कृ - क्ति - मप्
नकली या गोद लिया हुआ पुत्र

कृत्रिमम्
नपुं*
   - -
एक प्रकार का नमक

कृत्रिमम्
नपुं*
   - -
एक प्रकार का सुगन्ध द्रव्य

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कृत्रिम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ೧೨ ವಿಧ ಪುತ್ರರಲ್ಲೊಬ್ಬ
प्रयोगाः - > "सदृशं तु प्रकुर्याद्यं गुणदोषविचक्षणम् । पुत्रं पुत्रगुणैर्युक्तं स विज्ञेयश्च कृत्रिमः ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ९-१६९
कृत्रिम
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಡ್ಲವಣ
कृत्रिम
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಚಲವಣ
कृत्रिम
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಸಾಂಜನ
कृत्रिम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ /ಉಪಾಧಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ /ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ
निष्पत्तिः - > डुकृञ् (करणे) - "क्त्रिः" (३-३-८८)
व्युत्पत्तिः - > कृत्या निवृत्तम्
प्रयोगाः - > "सखा गरीयान् शत्रुश्च कृत्रिमस्तौ हि कार्यतः"
उल्लेखाः - > माघ० २-३६

L R Vaidya

English

 kftrima {% (I) a. (f. मा) %} 1. Artificial,  not spontaneous,  R.xiii.75,  xix.37
 2. adopted (as a child).

 kftrima {% (II) m. %} A grown up boy who is adopted without the consent of his natural parents (कृत्रिमः स्यात् स्वयंकृतः Yaj.ii.131,  M.ix.159,  169.)

 kftrima {% (III) n. %} 1. A kind of salt
 2. a kind of perfume.

Bopp

Latin

 कृत्रिम (r. कृ s. त्रिम) artificiosus. RAGH. 13. 75. 19. 37.
(v. कृ et कृति).

Abhyankara Grammar

English

कृत्रिम artificial
 technical,  as opposed to derivative. In grammar,  the term कृत्रिम means 'technical sense',  as contrasted with अकृत्रिम 'ordi- nary sense'
 cf. कृत्रिमाकृत्रिमयोः कृत्रिमे कार्यसंप्रत्यय: Par. Śek. Pari. 9.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  कल्पित,  परिकल्पित,  काल्पनिक,  मनःकल्पित,  कृत्रिम,  कृतक
adjective
 
यद् मनसा निर्मितं रचितम् वा।
 "श्यामस्य कथनम् अविश्वस्यं तस्य कथनं कल्पितम् स्यात्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

bcos pa
१) कृत्रिम २) धृति ३) प्रतिकृति ४) प्रतिरूपक ५) शासन ६) संस्कार

bcos bu
१) कृत्रिम २)

bcos ma
१) अन्यथा २) कृत्रिम

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कृत्रिमं,  क्ली,
   (कृ + क्त्रिः मप् च ।) विड्लवणम् ।इति मेदिनी । काचलवणम् । जवादिनामगन्ध-द्रव्यम् । रसाञ्जनम् । इति राजनिर्घण्टः ॥

 कृत्रिमः,  पुं,
   सिह्लकः । (तुरस्कनामगन्धद्रव्यविशेषः ।)इति मेदिनी ॥
 (कृ + “ड्वितः क्त्रिः” । कृत्या क्रिययानिर्वृत्त इति “त्रेर्मप् नित्यम् ।” इति मप् ।) द्वाद-शविधपुत्त्रान्तर्गतपुत्त्रविशेषः । इति जटाधरः ।(एतद्विषयकविववरणन्तु पुत्त्रशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
)

 कृत्रिमः,  त्रि,  (“ड्वितः क्त्रिः” । ३ । ३ । ८८ । इतिक्त्रिः । ततः कृत्या निर्वृत्तः । “त्रेर्मप् नित्यम्”४ । ४ । २० । इति मप् ।) करणाज्जातः । रचितः ।इति मेदिनी ॥
 (यथा,  रघौ १९ । ३७ ।“प्रावृषि प्रमदवर्हिणेष्वभूत्कृत्रिमाद्रिषु विहारविभ्रमः” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कृत्रिम न०
  कृ--क्त्रि त्रेर्मप् च । १ विड्लवणे,  मेदि० २ काच-लवणे,  ३ तुरष्कनामगन्धग्रव्ये,  ४ रसाञ्जने च राजनि० ।५ सिह्लके पु०
  मेदि० ७ क्रियया निष्पन्नमात्रे त्रि०
  ।“सखा गरीयान् शत्रुश्च कृत्रिमस्तौ हि कार्य्यतः” “चि-क्रंसया कृत्रिमपत्रिपङ्क्तेः कपोतपालीषु निकेताना-नाम् । मार्ज्जारमप्यायतनिश्चलाङ्गं यस्यां जनः कृत्रि-ममेव मेने” माघः । “कृत्रिमाकृत्रिमयोः कृत्रिसे कार्य्य-संप्रत्ययः” व्या० प० । द्वादशपुत्रमध्ये स्वयंकृते “सदृशंतु प्रकुर्य्याद्यं गुणदोषविचक्षणम् । पुत्रं पुत्रगुणोपेतंस विज्ञेयश्च कृत्रिमः” इति मनूक्ते ८ पुत्रभेदे पु०
  ।सदृशं स्वजातीयं “सजातीयेष्वयं प्रोक्तस्तनयेषु मयाविधिः” उपसंहारात् । “कृत्रिमः स्यात् स्वयं कृतः”या०” । “कृत्रिमस्तु पुत्रः स्वयं पुत्रार्थिना धनक्षेत्रप्रद-र्शनादिलोभनेनैव पुत्रीकृतः मातापितृविहीनस्तत्सद्भावेतत्परतन्त्रत्वात्” मिता० । कलौ तु “दत्तौरसेतरेषां चपुत्रत्वेन परिग्रहः” इति आदित्यपु०  दत्तौरसभिन्नानांपुत्रताकरणनिषेधात् न तस्य कर्त्तव्यता एवञ्च “औरसःक्षेत्रजश्चैव दत्तः कृत्रिम एव च” कलिधर्म्म प्रतिपादकपराशरवचने क्षेत्रजपदस्य औरसविशेषणत्वं कृत्रिमपद-पदस्य च दत्तकविशेषणत्वं कल्पनीयमिति दत्तचन्द्रिकागौडदेशीयानां तथाचारश्च । पराशरवचनस्थकृत्रि-मपदं न यौगिकं किन्तु परिभाषिकस्वयंकृतविषयमेवअन्यथा दत्तकस्य कृत्रिमत्वविशेषणं व्यथं स्यात् अतःआदित्यपुराणवचनस्थदत्तपदस्य कृत्रिमोपलक्षणपरतायुक्तेति कलौ कृत्रिमपुत्रस्यापि ग्राह्यतेति दत्तकमीमांसादयः । पाश्चात्त्यादिवहुदेशेष्वस्य प्रचारः ।अनयोर्युक्तत्वायुक्तत्वसद्भावेऽपि आचारस्य बल्वत्त्वाद्व्य-वस्था । अयञ्च “औरसः क्षेत्रजश्चैव दत्तः कृत्रिम एव च ।गूढोत्पन्नोऽपविद्धःस्यु र्दायादाबान्धवाश्च षट्” मनुनाबन्धुदायहरत्वेनोक्तः । स्वार्थे क । तत्रार्थे । सिह्लके पु०
 जटाधरः,  । तुरष्कनामगन्धद्रव्ये राजनि० ।

Capeller

German

 कृत्रिम erkünstelt,  verfälscht,  verstellt, 
unnatürlich,  unecht. Mit पुत्र Adoptivsohn. 

Grassman

German

 kṛtríma,  a.,  künstlich zugerichtet,  künstlich bereitet [von kṛ]
 2〉 n.,  das künstlich bereitete,  in dem Sinne: das Geschöpf.
-āṇi ródhāṃsi {206, 8}. — 2〉 {537, 3} (víśvā).
-ā [n.] sádanāni {55, 6}.
-ā [f.] śárus {676, 20}.

Burnouf

French

 कृत्रिम कृत्रिम a. (sfx. त्रिम) artificiel,  factice.
-- S. m.
  fils adoptif. 
		 Encens,  oliban.  -- S. n.
  esp. de sel.
कृत्रिमधूप m.
  sorte de parfum composé.
कृत्रिमपुत्र m.
  enfant adoptif. 
कृत्रिममित्र m.
  ami d'adoption,  c-à-d. dont l'amitié ne
provient pas de relations naturelles telles que la parenté.
कृत्रिमशत्रु m.
  ennemi dont la haine n'est pas un effet
spontané de la nature.

Stchoupak

French

 कृत्रिम-
 a. artificiel,  factice,  faux 
 acquis,  accessoire 
 non naturel, 
adoptif (fils) 
 -ता- f.
  ruse,  artifice.
°पुत्रक- m.
  poupée 
 -इका- f.
  id.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.