कृतक (kRtaka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कृतक mfn.
   (-कः-का-कं)
	 1. Artificial,  factitious,  made,  not produced spon-
taneously.
	 2. Assumed,  simulated,  not natural.
	 n.
  (-कं) Factitious
salt,  produced by boiling and evaporating from saline soils.
 E.
  कृत्
to cut or divide,  Unadi affix अक.

Capeller Eng

English

 कृतक a.
  made,  prepared,  artificial,  unnatural. false.
°—& n.
  adv.
  — With पुत्र m.
  an adopted son
 abstr.
   °त्व n.
 

Yates

English

 कृतक (कः-का-कं)
a. Artificial.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कृतक 	-	  kRtaka 	-	 adj.
  	-	 factitious
कृत्रिम 	-	  kRtrima 	-	 adj.
  	-	 factitious
कृत्रिमत्व 	-	  kRtrimatva 	-	 n.
  	-	 factitiousness
कृष्णलवण 	-	  kRSNalavaNa 	-	 n.
  	-	 factitious salt
कृतलवण 	-	  kRtalavaNa 	-	 n.
  	-	 factitious salt
भूलवण 	-	  bhUlavaNa 	-	 n.
  	-	 factitious salt
गर 	-	  gara 	-	 m.
  	-	 factitious poison
उपविष 	-	  upaviSa 	-	 n.
  	-	 factitious poison
चार 	-	  cAra 	-	 n.
  	-	 factitious poison
अक्षारलवण 	-	  akSAralavaNa 	-	 n.
  	-	  not factitious salt
बहुल 	-	  bahula 	-	 n.
  	-	 factitious black salt
महाजाली 	-	  mahAjAlI 	-	 f.
  	-	  kind of factitious salt
शूलिक 	-	  zUlika 	-	 m.
  	-	  kind of factitious salt
महाविड 	-	  mahAviDa 	-	 n.
  	-	  kind of factitious salt
वेष्टावार 	-	  veSTAvAra 	-	 n.
  	-	  kind of factitious salt
रससिन्दूर 	-	  rasasindUra 	-	 n.
  	-	  sort of factitious cinnabar
क्षार 	-	  kSAra 	-	 n.
  	-	 factitious or medicinal salt
अक्षार 	-	  akSAra 	-	 adj.
  	-	  free from alkali or factitious salt
क्षारक्षत 	-	  kSArakSata 	-	 adj.
  	-	  damaged by factitious salt or saltpetre
काललवण 	-	  kAlalavaNa 	-	 n.
  	-	  kind of black factitious and purgative salt

कृतक 	-	 kRtaka 	-	 adj.
  	-	  done artificially
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 adj.
  	-	  not produced spontaneously
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 adj.
  	-	  plastic
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 adj.
  	-	  factitious
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 adj.
  	-	  prepared
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 adj.
  	-	  adopted
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 adj.
  	-	  simulated
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 adj.
  	-	  artificial
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 adj.
  	-	  made
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 adj.
  	-	  assumed
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 adj.
  	-	  not natural
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 m.
  	-	  adopted son
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 n.
  	-	  kind of salt
कृतक 	-	 kRtaka 	-	 n.
  	-	  sulphate of copper

 
   कृतक  kRtaka adj.
   simulated   
   कृत्रिम  kRtrima adj.
   simulated    
   व्याजमय  vyAjamaya adj.
   simulated   
   कृतकम्  kRtakam ind.
   in a simulated manner   
   रुतव्याज  rutavyAja m.
   simulated cry or sound     
            

 
   कृतक  kRtaka adj.
   done artificially   
   कृत्रिम  kRtrima adj.
   made artificially    
   पेशल  pezala adj.
   artificially formed  
   संस्कृत्रिम  saMskRtrima adj.
   artificially adorned   
   ग्रथित  grathita adj.
   artificially composed  
   स्वपस्  svapas adj.
   artificially fashioned   
   यन्त्रमय  yantramaya adj.
   artificially constructed  
   अप्रतियत्नपूर्व  apratiyatnapUrva adj.
   not produced  artificially    
   भक्तकर  bhaktakara m.
   artificially prepared incense  
   खड्गबन्ध  khaDgabandha m.
   kind of artificially-formed verse   
   स्थल  sthala m.
   heap of artificially raised earth  
   सन्दर्भवत्  sandarbhavat adj.
   artificially connected or composed   
   ग्रथित  grathita adj.
   artificially composed or put together  
   चक्रबन्ध  cakrabandha m.
   stanza artificially arranged in a diagram   
   मुरज  muraja m.
   zloka artificially arranged in the form of a drum  
   मादुष  mAduSa n.
   word artificially formed for a particular etymology   
   श्रापयति  { श्रापय }  zrApayati  { zrApaya } verb  artificially formed from zra and connected with zreyas  
   विरचितपद  viracitapada adj.
   the words of which are artificially composed or arranged     
            

Wilson

English

 कृतक
mfn.
   (-कः-का-कं)
1 Artificial,  factitious,  made,  not produced spontaneously.
2 Assumed,  simulated,  not natural.
n.
  (-कं) Factitious salt,  produced by
boiling and evaporating from saline soils.
E.
  कृत to cut or divide,  Uṇādi affix अक.

Apte

English

कृतक [kṛtaka],  a.
  [कृत-कन्]

Done,  made,  prepared
 (opp.  नैसर्गिक)
 यद्यत्कृतकं तत्तदनित्यम् Nyāya Sūtra. 

Artificial,  done or prepared artificially
 अकृतकविधि सर्वाङ्गीणमाकल्प- जातम् R.*
  18.52.

Feigned,  pretended,  false,  sham,  assumed
 कृतककलहं कृत्वा Mu.*
  3
 Ki.*
  8.46.

Adopted (as a son &c.
 )
 oft
 . at the end of comp.
  also
 यस्योपान्ते कृतकतनयः कान्तया वर्धितो मे (बालमन्दारवृक्षः) Me.*
  77
 सो$यं न पुत्रकृतकः पदवीं मृगस्ते (जहाति) Ś.*
  4.14
 U.*
  1.4.

कम् A kind of salt (Mar.  बिडलोण).

Sulphate of copper.-कम् ind.
  In a simulated manner
 अपयाति सरोषया निरस्ते कृतकं कामिनि चुक्षुवे मृगाक्ष्या Śi.*
  9.83.

Apte 1890

English

 कृतक a. [कृत-कन्] 1 Done,  made,  prepared
 (opp. नैसर्गिक)
 यद्यत्कृतकं तत्तदनित्यं Nyāya Sūtra. 
2 Artificial,  done or prepared artificially
 अकृतकविधि सर्वांगीणमाकल्पजातं R. 18. 52. 
3 Feigned,  pretended,  false,  sham,  assumed
 कृतककलहं कृत्वा Mu. 3
 Ki. 8. 46. 
4 A dopted (as a son &c.)
 oft. at the end of comp. also
 यस्योपांते कृतकतनयः कांतया वर्धितो मे (बालमंदारवृक्षः) Me. 75
 सोयं न पुत्रकृतकः पदवीं मृगस्ते (जहाति) Ś. 4. 13
 U. 1. 4. 

Monier Williams Cologne

English

 कृतक mfn.
   artificial,  factitious,  done artificially,  made,  prepared,  not produced spontaneously,  Nir.
 
 MBh.
   &c.
  

 not natural,  adopted (as a son),  MBh.
   xiii,  2630
 Megh.
 

 assumed,  simulated,  false,  MBh.
  
 Pañcat.
 
 Ragh.
  xviii,  51 &c.

 कृतक m.
  N.
  of a son of Vasu-deva,  BhP.
   ix,  24,  47

 of a son of Cyavana,  VP.
  

 कृतक n.
  a kind of salt (=  विड्-लवण),  L.
 

 sulphate of copper,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 कृतक,  अस्,  आ,  अम्,  artificial,  factitious,  done arti-
ficially,  made,  prepared,  not produced spontaneously
not natural,  adopted (as a son)
 assumed,  simulated, 
false
 (अम्),  ind. in a simulated manner
 (अस्),  m., 
N. of a son of Vasu-deva,  also of a son of Cyavana.

Macdonell

English

 कृतक kṛta-ka,  a.
  artificial,  feigned,  false
 🞄adopted (son): -m,  feignedly,  -tva,  n.
  quality 🞄of being artificially produced
 -kartavya,  a.
  🞄having fulfilled his task
 -karman,  n.
  an accomplished 🞄deed
 a.
  having fulfilled oneʼs duty
 🞄-kārin,  a.
  doing a thing
 -kārya,  n.
  an attained 🞄object
 a.
  having accomplished his object
 🞄satisfied: -tva,  n.
  abst. ɴ.
 -kāla,  m.
  appointed 🞄time
 -kṛtya,  a.
  having done his 🞄duty
 having attained his object,  satisfied (as 🞄to,  lc.): -tā,  f.
  satisfaction
 -kriya,  a.
  having 🞄performed a sacred rite
 pious
 -kṣaṇa,  🞄a.  having an appointed time,  i. e. waiting impatiently 🞄for (lc. ac. w. prati,  inf. ,  —°)
 -kṣobha,  a.
  shaken
 -ghna,  a.
  ignoring benefits,  🞄ungrateful: -tā,  f.
 ,  -tva,  n.
  ingratitude
 🞄-cūḍa,  a.
  having received the tonsure
 -janaman,  a.
  planted
 -jña,  a.
  recognising benefits,  🞄grateful: -tā,  f.
  gratitude.

Benfey

English

 कृतक 1. कृ + त + क, 
 I. adj.
 
 1. Adopt-
ed,  MBh. 13,  2630.
 2. Feigned,  Pañc.
188,  5.
 3. False,  MBh. 13,  2607.
 II. m.
  A
proper name,  Bhāg. P. 9,  24,  47.
 III.
कम्,  acc. sing. n.
 ,  adv. Feignedly, 
Śiś. 9,  83.
 -- Comp.
 
अ-,  adj.
  1. un-
wrought,  MBh. 1,  7364. 2. plain,  Ragh.
18,  51.
पुत्र-,  adj.
  an adopted child, 
Śāk. d. 89.

Apte Hindi

Hindi

कृतक
वि* - कृत - कन्
"किया हुआ,  निर्मित,  सज्जित"

कृतक
वि* - कृत - कन्
"कृत्रिम,  बनावटी ढंग से किया हुआ"

कृतक
वि* - कृत - कन्
"झूठा,  व्यपदिष्ट या बहाना किया हुआ,  मिथ्या,  दिखावटी,  कल्पित"

कृतक
वि* - कृत - कन्
दत्तक

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कृतक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೃತ್ರಿಮವಾದ /ಸ್ವಭಾವದ್ದಲ್ಲದ /ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ /ಸಲಕರಣೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ
निष्पत्तिः - > कृतमेव - स्वार्थे "कन्" (५-४-५)
प्रयोगाः - > "लिम्पद्भिः कृतकं कृतोऽपि रजतं राज्ञां यशः पारदैः"
उल्लेखाः - > नैष० १२-९१

L R Vaidya

English

 kftaka {% a. (f. का) %} 1. Done,  created,  e.g. यद्यत्कृतं तत्तदनित्यम्
artificial,  कृतकविधिसर्वांगीणमाकल्पजातम् R.xviii.52
adopted (as a son),  यस्योपेतं कृतकतनयः कांतया वर्धितो मे (बालमंदारवृक्षः) Megh.ii.12
assumed,  simulated,  false,  कृतककलहं कृत्वा स्वतंत्रेन किंचित् कालांतर व्यवहर्तव्यमित्यार्यादेशः Mud.iii.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 kṛtaka,  adj. (perhaps essentially identical with Skt. kṛtaka,  but with peculiar tinge of mg. as opp. of akṛtaka,  q.v.): created (person or thing),  fashioned,  material or tangible (person or thing): Laṅk 〔60.14〕
 〔61.1,  9〕,  etc.
 〔176.11〕
 〔187.9〕. Mistranslated ‘creator’ (!) by Suzuki e.g. at 〔61.9〕.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  कल्पित,  परिकल्पित,  काल्पनिक,  मनःकल्पित,  कृत्रिम,  कृतक
adjective
 
यद् मनसा निर्मितं रचितम् वा।
 "श्यामस्य कथनम् अविश्वस्यं तस्य कथनं कल्पितम् स्यात्।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कृतकं,  क्ली,
   (कृत + संज्ञायां कन् ।) विडलवणम् ।इत्यमरः ॥
 (अस्य पर्य्याया यथा, “विडम्पाक्यञ्च कृतकं तथा द्राविडमासुरम्” ॥
इति भावप्रकाशे पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
कृन्ततीति कृती छेदने + “बहुलमन्यत्रापि” ।उणां २ । ३७ । इति क्वुन् । मिथ्या । इत्यु-ज्ज्वलदत्तः ॥
 पुं,
   वसुदेवस्य मदिरायां पत्न्यांजातः पुत्त्रविशेषः । यथा,  भागवते ९ । २४ । ४८ ।“नन्दोपनन्दकृतकशूराद्या मदिरात्मजाः” ॥
त्रैलोक्यमेतत् कृतकमित्युच्यते कार्य्यत्वात् । यथा, विष्णुपुराणे । २ । ७ । १६-२० ।“पादगम्यन्तु यत्किञ्चित् वस्त्वस्ति पृथिवीमयम् ।स भूर्लोकः समाख्यातो विस्तारोऽस्य मयोदितः ॥
भूमिसूर्य्यान्तरं यत्तु सिद्धादिमुनिसेवितम् ।भुवर्लोकस्तु सोऽप्युक्तो द्वितीयो मुनिसत्तम ! ॥
ध्रुवसूर्य्यान्तरं यच्च नियुतानि चतुर्द्दश ।स्वर्लोकः सोऽपि गदितो लोकसंस्थानचिन्तकैः ॥
त्रैलोक्यमेतत् कृतकं मैत्रेय ! परिपठ्यते ।जनस्तपस्तथा सत्यमिति चाकृतकं त्रयम् ॥
कृताकृतकयोर्मध्ये मर्हलोक इति स्मृतः ।शून्यो भवति कल्पान्ते योऽत्यन्तं न विनश्यति” ॥
अत्र व्याख्यायां श्रीमत्स्वामिपादेनोक्तम् ।यथा,  --“त्रैलोक्यं कृतकं प्रतिकल्पं कार्य्यत्वात् ।जनर्लोकादित्रयं अकृतकं प्रतिकल्पमकार्य्यत्वात् ॥
महलाकस्य कृताकृतत्वे हेतुमाह शून्य इति” ॥
)

 कृतकः,  त्रि,  (कृन्तति स्वरूपम् । कृत् + क्कुन् । करणा-ज्जात इत्यर्थः । कृत्रिमस्य स्वरूपाच्छादकत्वात्तथात्वम् ।) कृत्रिमः । इत्युणादिकोषः ॥
(यथा,  महाभारते । ४ । २ । २९ ।“एतेन विधिना छन्नः कृतकेन यथानलः” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कृतक त्रि०
  कृतं करणं भावे क्त तत आगतः कन् कृत-मेव खार्थे क कृन्तति स्वरूपं कृत--क्वुन् वा । १ कृत्रिमेकरणाज्जाते । कृत्रिमस्य स्वरूपाच्छादकत्वात् तथात्वम् ।“यद्यत् कृतकं तदनित्यमिति न्यायः । “शब्दोऽनित्यःकृतकत्वात्” मुक्ता० “एतेन विधिना छन्नः कृतकेनयथाऽनलः” भा० वि० २ अ० । “आर्य्यरूपसमाचारंचरन्तं कृतके पथि” भा० आनु० २६०७ श्लो०“कच्चिन्न कृतकैर्दूतैरित्यादि” कच्चिदध्यायशब्दे दर्शितम् ।“कृतकं कामिनि चुक्षुवे मृगाक्ष्या” माघः । २ विड्लवणेन०  अमरः ।

Capeller

German

 कृतक gemacht,  künstlich,  falsch. Abstr.
°त्व n.
 

Stchoupak

French

 कृतक-
 a. artificiel,  factice 
 non naturel,  adopté (fils) 
 simulé, 
faux 
 m.
  fils de Vasudeva.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.