| YouTube Channel

कृकवाकु (kRkavAku)

 
शब्दसागरः
English
कृकवाकु
m.
 (-कुः)
1. A cock, a gallinaceous fowl.
2. A peacock.
3. A li-
zard, a chameleon.
E.
 कृक the throat, वच् to speak, Unadi affix ञुण्.
Capeller Eng
English
कृकवा॑कु
m.
 cock,
esp.
 peacock.
Yates
English
कृक-वाकु (कुः) 2.
m.
 A cock
a pea-
cock
a lizard, or chameleon.
Spoken Sanskrit
English
कृकवाकु - kRkavAku -
m.
 - chameleon
कृकवाकु - kRkavAku -
m.
 - cock
कृकवाकु - kRkavAku -
m.
 - lizard
कृकवाकु - kRkavAku -
m.
 - peacock
कृकवाकु - kRkavAku -
m.
 - rooster
Wilson
English
कृकवाकु
m.
 (-कुः)
1 A cock, a gallinaceous fowl.
2 A peacock.
3 A lizard, a chameleon.
E.
 कृक the throat, वच् to speak, Uṇādi affix ञुण्.
Apte
English
कृकवाकुः [kṛkavākuḥ], 1 A cock
Rām.*
 2.28.1.
A peacock.
A lizard.
Comp.
 -ध्वजः An epithet of Kārtikeya.
Apte 1890
English
कृकवाकुः 1 A cock.
2 A peacock.
3 A lizard.
Comp.
ध्वजः an epithet of Kārtikeya.
Monier Williams Cologne
English
कृकवा॑कु
m.
 a cock,
VS.
AV.
MaitrS.
&c.
a peacock,
R.
 ii, 28, 10
a lizard, chameleon (= कृकलास),
L.
कृकवा॑कु (उस्),
f.
 a hen,
Pāṇ.
 iv, 1, 66,
Vārtt.
Monier Williams 1872
English
कृकवाकु कृकवाकु, उस्, m. a cock, a gallina-
ceous fowl
a peacock
a lizard, a chameleon
[with the
first part of this word cf. Hib. cearc, ‘a hen.’]
—कृ-
कवाकु-ध्वज, अस्, m. an epithet of Kārttikeya.
Macdonell
English
कृकवाकु kṛka-vā́ku,
m.
 cock
peacock.
Benfey
English
कृकवाकु कृकवाकु, i. e. कृक (an
imitative sound) -वच् + उ,
m.
1. A
cock, Bhartṛ. suppl. 21.
2. A peacock,
Rām. 2, 28, 10.
Apte Hindi
Hindi
कृकवाकुः
पुं*
 - "कृक - वच् - ञुण्, क् आदेशः"
"मुर्गा, मोर, छिपकली"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कृकवाकु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಕ್ಕುಟ /ಕೋಳಿ
निष्पत्तिः - > वच (परिभाषणे) - "ञुण्" कक् च (उ० १-६)
व्युत्पत्तिः - > कृकेण वक्ति
प्रयोगाः - > "अनुनयमगृहीत्वा न्यायसुप्ता पराची रुतमथ कृकवाकोस्तारमाकर्ण्य कल्ये"
उल्लेखाः - > माघ० ११-९
कृकवाकु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಯೂರ /ನವಿಲು
कृकवाकु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಂಟೆಗೊದ್ದ /ಓತಿಕೇತ
विस्तारः - > "कृकवाकुस्ताम्रचूडे मयूरकृकलासयोः" - हेम० ।
L R Vaidya
English
kfkavAku {% m. %} 1. A cock
2. a peacock
3. a lizard.
Bopp
Latin
कृकवाकु m. (e कृक et वाकु a rad. वच् s. उ)
1) gallus.
AM.
2) pavo. (Cum prima hujus comp. parte convenit
hib. cearc gallina, v. कृकण).
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khyim bya
१) कुक्कुट २) कुक्कुभ ३) कृकवाकु ४) ताम्रचूड
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
घूके निशाटः काकारिः कौशिकोलूकपेचकाः ।
दिवान्धोऽथ निशावेदी कुक्कुटश्चरणायुधः ॥ १३२४ ॥
कृकवाकुस्ताम्रचूडो विवृताक्षः शिखण्डिकः ।
-wordlist-
घूक (पुं), निशाट (पुं), काकारि (पुं), कौशिक (पुं), उलूक (पुं), पेचक (पुं), दिवान्ध (पुं), निशावेदिन् (पुं), कुक्कुट (पुं), चरणायुध (पुं), कृकवाकु (पुं), ताम्रचूड (पुं), विवृताक्ष (पुं), शिखण्डिक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कृकवाकु
कृकवाकु, ताम्रचूड, कुक्कुट, चरणायुध
कृकवाकुस्ताम्रचूडः कुक्कुटश्चरणायुधः ।
verse 2.1.1.247
page 0030
Vedic Reference
English
Kṛka-vāku, the ‘cock, ’ being named in the Atharvaveda^1
with sheep, goats, and other domesticated animals, was pre-
sumably tamed.^2 In the list of victims at the horse sacrifice
in the Yajurveda, ^3 it appears as dedicated to Savitṛ: Yāska^4
explains this by the fact that it declares the time of day
(kālānuvāda). The commentator Mahīdhara^5 explains the
name by tāmra-cūḍa, ‘red-crested.’ It is of course onomato-
poetic (‘calling kṛka’).^6 See also Kukkuṭa.
1) v. 31, 2. Cf. x. 136, 10.
2) Cf., however, Sāyaṇa on Taittirīya
Saṃhitā, v. 5, 18, 1, who says that it is
a ‘forest’ Kukkuṭa.
3) Taittirīya Saṃhitā, loc. cit.
Maitrā-
yaṇī Saṃhitā, iii. 14, 15
Vājasaneyi
Saṃhitā, xxiv. 35.
4) Nirukta, xii. 3.
5) On Vājasaneyi Saṃhitā, loc. cit.
6) Schrader, Prehistoric Antiquities,
251
Weber, Indische Studien, 18.
285.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 91.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कृकवाकुः,
पुं,
 (कृकेन गलेन वक्ति । “कृके वचः कश्च” ।उणां १ । ६ । इति कृकशब्द उपपदे ञुण् कश्चा-न्तादेशः ।) कुक्कुटः । इत्यमरः । २ । ५ । १७ ॥
(यथा, माघे ११ । ९ । “अनुनयमगृहीत्वा व्याज-सुप्ता पराची रुतमथ कृकवाकोस्तारमाकर्ण्य-कल्ये” ॥
) मयूरः । सरटः । इति मेदिनी ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कृकवाकु पुंस्त्री कृकेण वक्ति वच--परिभाषणे ञुण् कश्च ।१ कुक्कुटे अमरः । २ मयूरे, ३ सरटे च मेदिनी ।“कृकवाकोर्ध्वनिमाकर्ण्ण्य कल्ये” माघः ।
Capeller
German
कृकवा॑कु
m.
 Hahn
Pfau.
Stchoupak
French
कृकवाकु-
m.
 coq, paon.