| YouTube Channel

कुहना (kuhanA)

 
Monier Williams Cologne
English
कुहना (अम्, आ)
f.
 hypocrisy, assumed and false sanctity, interested performance of religious austerities,
L.
कुहना
f.
 envy,
Gal.
Apte Hindi
Hindi
कुहना
स्त्री*
 - "कुह् - यु, कुहन - क - टाप्, इत्वम्"
"स्वार्थ की पूर्ति के लिए धार्मिक कड़ी साधनाओं का अनुष्ठान, दंभ"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुहना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಡಂಭಾಚಾರ /ಧನಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವೇಷ ಹಾಕುವುದು
विस्तारः - > "कुहना दम्भकर्मणि" - हेम० ।
कुहना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಪಟ /ವೇಷ /ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ರೂಪಬದಲಾವಣೆ
प्रयोगाः - > "मनुष्यभावाभिनयव्यवस्थितां कुशीलवार्हां कुहनां वहन् प्रभुः"
उल्लेखाः - > याद० १४-६१
L R Vaidya
English
kuhanA {% f. %} Interested performance of religious austerities.
Bopp
Latin
कुहना f. (r. कुह् s. अन in fem.) simulatio pietatis, sancti-
tatis. AM.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
*कुहना f. auch Neid, Mißgunst, Gal.
Heuchelei, Jātakam. 28, 31. Gaukelei, Padyac. II, 48c (in °कुहनावराह so v.a. Viṣṇu in seiner Inkarnation als Eber).
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ngan pa
१) अज्ञ २) अभिषक्त ३) अमेध्य (?) ४) असत्य ५) इत्वर ६) कु ° ७) कुटिल ८) कुहना ९) खल १०) चण्ड ११) दुः ° १२) दुर्विदग्ध १३) धिक् १४) धूर्त १५) प्रत्यवर १६) मन्द १७) लूह १८) वि° १९) शठ २०) हीन
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कपटं कैतवं दम्भः कूटं छद्मोपधिश्छलम् ।
व्यपदेशो मिषं लक्षं निभं व्याजोऽथ कुक्कुटिः ॥ ३७८ ॥
कुहना दम्भचर्या च वञ्चनं तु प्रतारणम् ।
व्यलीकमतिसन्धानं साधौ सभ्यार्यसज्जनाः ॥ ३७९ ॥
-wordlist-
कपट (क्ली), कैतव (क्ली), दम्भ (पुं), कूट (पुंक्ली), छद्मन् (क्ली), उपधि (स्त्री), छल (क्ली), व्यपदेश (पुं), मिष (क्ली), लक्ष (क्ली), निभ (क्ली), व्याज (पुं), कुक्कुटि (स्त्री), कुहना (स्त्री), दम्भचर्या (स्त्री), वञ्चन (क्ली), प्रतारण (क्ली), व्यलीक (क्ली), अतिसन्धान (क्ली), साधु (पुं), सभ्य (पुं), आर्य (पुं), सज्जन (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ईर्ष्या
ईर्ष्या, कुहना, दम्भ, मिथ्याचर्चा, कुक्कुटि
ईर्ष्या स्यात्कुहना दम्भो मिथ्याचर्या च कुक्कुटिः ।
verse 4.1.1.740
page 0085
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुहना,
स्त्री,
 (कुह + “ण्यासश्रन्थो युच्” । ३ । ३ ।१०७ । इति युच् ।) दम्भचर्य्या । इति मेदिनी ॥
लोमान्मिथ्येर्य्यापथकल्पना । इत्यमरः । २ । ७ ।५३ ॥
अर्थलिप्सया मिथ्याचारभेदस्य सम्पादना ।दम्भमात्रकृतध्यानमौनादिः । अर्थलिप्सया धर्म्मा-श्रवणं इत्यन्ये । इति भरतः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुहना स्त्री कुह--युच् । १ दम्भचर्य्यायां मेदि० २ लोभात्मिथ्येज्यापथकल्पनायाम् अनरः (दम्मेन कृतध्यानमौनादौ भानुदीक्षितः) भावे ल्युट् विस्मायने
न०
 स्वार्थेक अत इत्त्वम् । कुहनिका तत्रार्थे शब्दरत्ना ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कुह विस्मापने”@} 2 अदन्तः, आगर्वीयः।
3 कुहकः 4 -हिका, चुकुहयिषकः-षिका
5 कुहयिता-त्री, चुकुहयिषिता-त्री
6 कुहयमानः, चुकुहयिषमाणः
कुहयिष्यमाणः, चुकुहयिषिष्यमाणः
7 कुट्-कुड्-कुहौ-कुहः
-- 8 कुहितम्-तः, चुकुहयिषितः-तवान्
कुहः, चुकुहयिषुः
कुहयितव्यम्, चुकुहयिषितव्यम्
9 कुहनीयम्, चुकुहयिषणीयम्
कुह्यम्, चुकुहयिष्यम्
ईषत्कुहः-दुष्कुहः-सुकुहः
-- कुह्यमानः, चुकुहयिष्यमाणः
कुहः, चुकुहयिषः
कुहयितुम्, चुकुहयिषितुम्
कुहना, चुकुहयिषा
कुहनम्, चुकुहयिषणम्
कुहयित्वा, चुकुहयिषित्वा
10 सङ्कुहय्य, सञ्चुकुहयिष्य
कुहम् २, कुहयित्वा २, चुकुहयिषम् २
चुकुहयिषित्वा २
11 कुहूः।
12
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२३७)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१९०१। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[१। अदन्तत्वात् ‘अतो लोपः’ (६-४-४८) इति अलोपस्य स्थानिवद्भावाल्लघूपधगुणो न। एवं सर्वत्रापि।]]
04
=>
 [[आ। ‘द्रष्टॄणां कुहकोऽथ शूरयितृभिः स्तुत्योऽसिना वीरयां- चक्रे स्थूलितभीतिरर्थितवधः सत्राशनैर्गर्धितैः।।’ धा। का। ३-५८।]]
05
=>
 [पृष्ठम्०२२७+ २१]
06
=>
 [[१। ‘आगर्वादात्मनेपदिनः’ (गणसूत्रं चुरादौ) इत्यात्मनेपदम्।]]
07
=>
 [[२। ‘हो ढः’ (८-२-३१) इति ढत्वे जश्त्वचर्त्वयोश्च रूपम्।]]
08
=>
 [[३। ‘निष्ठायां सेटि’ (६-४-५२) इति णिलोपः।]]
09
=>
 [[४। ‘णेरनिटि’ (६-४-५१) इति णिलोपः।]]
10
=>
 [[५। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
11
=>
 [[६। ‘नृतिशृघ्योः कूः’ (द। उ। १-१७४) इत्यत्र बाहुलकादस्मादपि धातोः कूप्रत्यये कुहूः = ‘--सा नष्टेन्दुकला कुहूः।’ इत्यमरः। ‘कुहूः स्त्री कोकिलालापनष्टेन्दु- कलदर्शयोः।’ इति अमरसुधायाम्।]]
12
=>
 [पृष्ठम्०२२८+ २८]