| YouTube Channel

कुशेशय (kuzezaya)

 
शब्दसागरः
English
कुशेशय
n.
(-यं) A lotus in general.
m.
(-यः)
1. A tree, commonly Kani-
yar: see कर्णिकार.
2. The Indian crane.
E.
कुश water, in the seventh
case, शीञ् to sleep or rest, with the affix अच्.
Capeller Eng
English
कुशेशय
a.
lying on Kuśa grass
n.
waterlily.
Yates
English
कुशे-शय (यं) 1.
n.
A lotus.
m.
A
tree
the Indian crane.
Spoken Sanskrit
English
कुशेशय kuzezaya
adj.
lying in kuza grass
कुशेशय kuzezaya
m.
kind of tree
कुशेशय kuzezaya
m.
Indian crane
कुशेशय kuzezaya
n.
lying in water
कुशेशय kuzezaya
n.
water-lily
Wilson
English
कुशेशय
n.
(-यं) A lotus in general.
m.
(-यः)
1 A tree, commonly Kaniyār: see कर्णिकार.
2 The Indian crane.
E.
कुश water, in the seventh case, शीङ् to sleep or rest, with the
affix अच्.
Apte
English
कुशेशयम् [kuśēśayam], A water-lily, a lotus in general
भूयात्केश- शयरजोमृदुरेणुरस्याः (पन्थाः)
Ś.*
4.1
R.*
6.18. कुशेशयैरत्र जलाशयोषिता
Śi.*
4.33. -यः The (Indian) crane or Sārasa bird.
Apte 1890
English
कुशेशयं A water-lily, a lotus in general
भूयात्कुशेशयरजोमृदुरेणुरस्याः (पंथाः) Ś. 4. 10
R. 6. 18.
यः The (Indian) crane or Sārasa bird.
Monier Williams Cologne
English
कुशे-शय a
mfn.
lying in Kuśa grass,
MBh.
xiii, 1698
कुशे-शय
m.
a kind of tree (Pterospermum Acerifolium),
L.
the Indian crane,
L.
N.
of a mountain in Kuśa-dvīpa,
VP.
कुशे-शय
n.
‘lying in water’, a water-lily,
MBh.
R.
&c.
कुशे-शय
n.
[once f(आ). ,
Hariv.
8428]
कुशे-शय b
&c.
See कुश॑.
Monier Williams 1872
English
कुशेशय कुशे-शय, &c. See under कुश।
Macdonell
English
कुशेशय kuśeśaya,
a.
lying on Kuśa grass
🞄n. (day) lotus: -akṣa,
a.
lotus-eyed.
Benfey
English
कुशेशय कुशेशय, i. e. कुश + इ-शी
+ अ,
I.
adj.
Dwelling in Kuśa grass
(viz. fire), MBh. 13, 1698.
II.
n.
A
water lily, Ragh. 18, 3.
Apte Hindi
Hindi
कुशेशयम्
नपुं*
- कुशे - शी - अच्. अलुक् स*
"कुमुद, कमल"
कुशेशयः
पुं*
- कुशे - शी - अच्. अलुक् स*
सारस पक्षी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुशेशय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪದ್ಮ /ತಾವರೆ /ಕಮಲ
निष्पत्तिः - > शीङ् (स्वप्ने) - "अच्" (३-२-१५)
व्युत्पत्तिः - > कुशे जले शेते
प्रयोगाः - > "कुशेशयैरत्र जलाशयोषिता मुदा रमन्ते कलभा विकस्वरैः"
उल्लेखाः - > माघ० ४-३३
कुशेशय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಶ ದ್ವೀಪದ ಸಪ್ತ ಕುಲಪರ್ವತಗಳಲ್ಲೊಂದು
प्रयोगाः - > "कुशेशयो हरिश्चैव सप्तमो मन्थराचलः"
कुशेशय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾರಸ ಪಕ್ಷಿ /ನೀರು ಹಕ್ಕಿ /ತಾವರೆ ಹಕ್ಕಿ
L R Vaidya
English
kuSeSaya {% n. %} 1. a lotus, a water-lily, भूयात् कुशेशयरजोमृदुरेणुरस्याः (पंथाः) Sak.iv., R.vi.18
2. the sārasa bird.
Bopp
Latin
कुशेशय n. (e कुशे in aqua et शय qui jacet) lotus flos.
RAGH. 6. 18.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कमलं नलिनं पद्ममरविन्दं कुशेशयम् ११६०
परं शतसहस्राभ्यां पत्त्रं राजीवपुष्करे
बिसप्रसूनं नालीकं तामरसं महोत्पलम् ११६१
तज्जलात्सरसः पङ्कात्परे रुड्रुहजन्मजाः
-wordlist-
कमल (क्ली), नलिन (क्ली), पद्म (क्ली), अरविन्द (क्ली), कुशेशय (क्ली), शतपत्त्र (क्ली), सहस्रपत्त्र (क्ली), राजीव (क्ली), पुष्कर (क्ली), बिसप्रसून (क्ली), नालीक (क्ली), तामरस (क्ली), महोत्पल (क्ली), जलरुह् (क्ली), जलरुह (क्ली), जलजन्मन् (क्ली), जलज (क्ली), सरोरुह् (क्ली), सरोरुह (क्ली), सरोजन्मन् (क्ली), सरोज (क्ली), पङ्करुह (क्ली), पङ्करुह (क्ली), पङ्कजन्मन् (क्ली), पङ्कज (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
सहस्रपत्त्र
सहस्रपत्त्र, शतपत्त्र, अम्बुज, कुशेशय, तामरस, सरोरुह, विप्रसून, कमल, महोत्पल, सरोज, अब्ज, नलिन, पुष्कर, राजीव, अरविन्द, पद्म, पङ्कज
सहस्रपत्त्रं शत्रपत्त्रमम्बुजं
कुशेशयं तामरसं सरोरुहम्
विसप्रसूनं कमलं महोत्पलं,
सरोजमब्जं नलिनं पुष्करम् ६७९
राजीवमरविन्दं पद्मं पङ्कजमिष्यते
verse 3.1.1.679
page 0077
Mahabharata
English
Kuśeśaya^1, a mountain in Kuśadvīpa. § 575 (Bhūmip.): VI, 12, 452.
Kuśeśaya^2 = Mahāpurusha (Mahāpurushastava).
पुराणम्
English
कुशेशय / KUŚEŚAYA. One of six great mountains in the kuśa island. Durdharṣa, dyutimān, puṣpavān, kuśeśaya, kumuda and hari are the six mountains. (bhīṣma Parva, Chapter 12, Verses 10 and 11).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुशेशयं,
क्ली,
(कुशे जले शेते कुश + शी + अच् ।अलुक् समासः ।) पद्मम् (यथा, रघुः १८ ।“कुशेशयाताम्रतलेन कश्चित् करेण रेखाध्वजला-ञ्छनेन”
) सारसपक्षी इत्यमरः १० ४०
कुशेशयः,
पुं,
(कुशेशयं पद्ममिव आकृतिर्विद्यतेऽस्य ।अर्श आद्यच् ।) कर्णिकारवृक्षः इति शब्दचन्द्रिका
(कुशद्वीपस्थपर्व्वतविशेषः इति विष्णुपुराणे
३६
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुशेशय
न०
कुशे जले शेते शी--अच् अलुक् स० पद्मे, “कुशेशयैरत्र जलाशयोषिताम्” माघः सारसपक्षि-णि, अमरः कर्णिकारवृक्षे शब्दचिन्ता० कुशद्वीपस्थे४ पर्व्वतभेदे
पु०
कुशशब्दे विवृतिः
Capeller
German
कुशेशय auf Kuśagras liegend
n.
Wasserlilie.
Burnouf
French
कुशेशय कुशेशय (कुश eau
शी)
m.
nom d'arbre,
cf. कर्णिकार।
N. lotus.