कुशल (kuzala)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कुशल mfn.
   (-लः-ला or -ली-लं)
	 1. Happy,  well,  right.
	 2. Expert,  skilful.
3. Clever.
	 4. Eloquent.
	 n.
  (-लं)
	 1. Adequacy,  ability.
	 2. Virtue, 
virtuous action. 
	 3. Well-being,  happiness.
 E.
  कु the earth. and शल्
to go,  affix अच्
 also कुषल and कुसल.

Capeller Eng

English

 कु॑शल a.
  in good condition,  in order,  all right,  proper, 
suitable,  well,  healthy
 equal to,  capable of,  clever,  skilful,  versed
in (loc. ,  gen.
  ,  inf.
  ,  or —°). f.
  कुशली N.
  of sev.
  plants.  n.
  right
condition,  welfare,  health,  luck
 also = seq.
 

Yates

English

 कुशल (लः-ला-लं)
a. Happy,  right
expert
 eloquent. 1.
n.
  Abili-
ty
 virtue
 well-being.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	 happy
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	 happystate
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  prosperous
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  conversant with
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  proper
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  fit for
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  suitable
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  good
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  competent
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  healthy
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  skilful
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  able
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  adroit
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  in good condition
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  well
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  clever
कुशल 	-	 kuzala 	-	 adj.
  	-	  right
कुशल 	-	 kuzala 	-	 m.
  	-	  plant kSudrAmlikA
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	  cleverness
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	  prosperous condition
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	  competence
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	  welfare
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	  religious merit
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	  ability
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	  well-being
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	  virtue
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	  benevolence
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	  happily
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	  cheerfully
कुशल 	-	 kuzala 	-	 n.
  	-	  happiness

 
   कुशल  kuzala m.
   plant kSudrAmlikA

 
   कुशल  kuzala m.
   plant kSudrAmlikA

Wilson

English

 कुशल
mfn.
   (-लः-ला or -ली-लं)
1 Happy,  well,  right.
2 Expert,  skilful.
3 Clever.
4 Eloquent.
n.
  (-लं)
1 Adequacy,  ability.
2 Virtue,  virtuous action. 
3 Well-being,  happiness.
E.
  कु the earth,  and शल to go,  affix अच्
 also कुषल and
कुसल.

Apte

English

कुशल [kuśala],  a.
 

Right,  proper,  good,  auspicious
 कुशलं खलु तुभ्यमेव तद्वचनं कृष्ण यदभ्यधामहम् Śi.*
  16.41
 न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्यते Bg.*
  18.1.

Happy,  prosperous.

Able,  skilful,  clever,  proficient,  wellversed
 कृतान्तः कुशलः पुत्र येनास्मि व्यसनीकृतः Rām.*
  7.54.16. with loc.
  or in comp.
 
 दण्डनीत्यां च कुशलम् Y.*
  1.313, 2.181
 Ms.*
  7.19
 R.*
  3.12.

लम् Welfare,  a happy or prosperous condition,  happiness
 पप्रच्छ कुशलं राज्ये राज्याश्रममुनिं मुनिः R.*
  1.58
 अव्यापन्नः कुशलमबले पृच्छति त्वाम् Me.*
  13
 अपि कुशलं भवतः 'are you doing well' (how do you do?).

Virtue.

Cleverness,  ability.-लः An epithet of Śiva.  Comp.
   -काम a.
  desirous of happiness. -प्रश्नः friendly inquiry after a person's health or welfare
 cf.
   ब्राह्मणं कुशलं पृच्छेत् क्षत्रबन्धुमनामयम् । वैश्यं क्षेमं समागम्य शूद्रमारोग्यमेव च ॥ Ms.*
  2.127
 cf.
   also मयाप्तं रामत्वं कुशलवसुता न त्वधिगता । S. D. -बुद्धि a.
  wise,  intelligent,  shrewd,  sharp.

Apte 1890

English

 कुशल a. 1 Right,  proper,  good,  auspicious
 Śi. 16. 41
 Bg. 18. 10. 
2 Happy,  prosperous. 
3 Able,  skilful,  clever,  proficient,  well-versed
 with loc. or in comp.
 दंडनीत्यां च कुशलं Y. 1. 313,  2. 181
 Ms. 7. 190
 R. 3. 12. 
लं 1 Welfare,  a happy or prosperous condition,  happiness
 पप्रच्छ कुशलं राज्ये राज्याश्रममुनिं मुनिः R. 1. 58
 अव्यापन्नः कुशलमबले पृच्छति त्वां Me. 101
 अपि कुशलं भवतः ‘are you doing well’ (how do you do?). 
2 Virtue. 
3 Cleverness,  ability. 
लः An epithet of Śiva. 
Comp. 
काम a. desirous of happiness. 
प्रश्नः friendly inquiry after a person's health or welfare. 
बुद्धि a. wise,  intelligent,  shrewd,  sharp. 

Monier Williams Cologne

English

 कु॑शल mf(आ)n.  (gaṇas सिध्मादि,  श्रेण्य्-आदि,  and श्रमणादि) right,  proper,  suitable,  good (e.g. कुशलं √ मन्,  to consider good,  approve,  AitBr.
  
 ŚāṅkhŚr.
  )

 well,  healthy,  in good condition,  prosperous,  R.
  &c.
  

 fit for,  competent,  able,  skilful,  clever,  conversant with (loc.   [Pāṇ.  ii,  3,  40
 ChUp.
   
 Mn.
   &c.
  ] gen.
   [Pāṇ.  ii,  3,  40
 Yājñ.
  ii,  181] inf.
   [MBh.  ],  or in comp.  [gaṇa शौण्डादि
 Gaut.
 
 Mn.
   &c.
  ])

 कु॑शल m.
  pl.
  N.
  of a people,  MBh.
   vi,  359

 कु॑शल m.
  N.
  of the Brāhmans in Kuśadvīpa,  BhP.
   v,  20,  16

 N.
  of Śiva

 of a prince,  VP.
  

 of a grammarian (author of the Pañjikā-pradīpa)

 कु॑शल n.
  welfare,  well-being,  prosperous condition,  happiness,  TUp.
   
 Gaut.
 
 Āp.
  
 MBh.
   &c.
   [कुशलम्-√ प्रच्छ्,  to ask after another's welfare,  to say ‘how do you do?’,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  
 कुशलं ते (optionally with dat.
  Pāṇ.
  ii,  3,  73),  ‘hail to thee!’ (used as a salutation,  especially in greeting a Brāhman),  MBh.
   &c.
  ]

 benevolence,  R.
  ii,  34,  22

 virtue,  L.
 

 cleverness,  competence,  ability,  Pañcat.
 

 N.
  of a Varṣa governed by Kuśala,  VP.
  

 कु॑शल n.
  (in comp. ) g. विस्पष्टादि

 happily,  cheerfully,  (with √ आस्,  ‘to be well’),  BhP.
  

 कुशल n.
  (also) religious merit,  Inscr.
 
 MWB.
  124

Monier Williams 1872

English

 कुशल कुशल,  अस्,  आ,  अम् (connected with
कुश?),  right,  proper,  suitable,  good (e. g. कुशलम्
मन्,  to consider good,  to approve),  well,  healthy, 
in good condition
 happy,  prosperous
 fit for,  com-
petent,  able,  skilful,  expert,  clever,  conversant with
anything (with loc.,  gen.,  inf.,  and in compounds,  e. g.
उद्गीथे or उद्गीथस्य कुशलः,  clever in song
कुशलो व्याख्यातुम्,  competent to explain
 अश्व-
कुशल,  skilled in horses)
 (आस्),  m. pl.,  N. of a
people,  the inhabitants of Kuśa-dvīpa
 (अस्),  m. an
epithet of Śiva
 N. of a prince
 also of a grammarian, 
author of the Pañjikāpradīpa
 (आ),  f.,  N. of a woman
(ई),  f. a plant,  = अश्मन्तक
 another plant,  = क्षु-
द्राम्लिका
 (अम्),  n. welfare,  well-being
 a good or
happy or prosperous condition,  happiness
 virtue, 
virtuous action
 cleverness,  competence,  ability
 fitness
due order
 कुशलम् प्रछ्,  to ask after another's
welfare,  to say ‘how do you do?’ कुशलं ते,  hail
to thee! (used as a salutation,  especially in greeting a
Brāhman)
 कुशलम् or कुशलेन,  ind. well,  in a
proper manner,  properly,  rightly
 happily,  cheerfully.
—कुशल-काम,  अस्,  आ,  अम्,  desirous of happiness
(अस्),  m. desire for happiness.
—कुशल-ता,  f. or
कुशल-त्व,  अम्,  n. cleverness,  ability,  conversancy, 
experience
 skilfulness,  well-being.
—कुशल-प्रश्न, 
अस्,  m. friendly enquiry after a person's health or
welfare
 salutation,  greeting,  saying ‘how do you do?’
—कुशल-बुद्धि,  इस्,  इस्,  इ,  wise,  able,  intelligent.
—कुशल-सागर,  अस्,  m.,  N. of a scribe,  pupil of
Lāvaṇyaratna.

Macdonell

English

 कुशल kúśa-la,  a.
  appropriate,  fitting
 profitable
 🞄salutary
 healthy,  well
 skilful,  expert,  🞄experienced (in,  g.,  lc.,  inf. ,  —°): -ṃ man,  🞄approve
 -m,  ad. duly
 mildly
 n.
  good condition,  🞄due order
 welfare,  prosperity
 health
 🞄expertness,  skill
 kuśalaṃ te,  how do you do? 🞄good luck to you! -ṃ brū,  -vac,  or -vad,  wish 🞄any one good luck
 -m,  in. ,  °—,  duly,  regularly.

Benfey

English

 कुशल कुशल (perhaps for कु-शर, 
and akin to शरण), 
 I. adj.
 ,  f.
  ला।
 1.
Happy,  Bhag. 18,  10.
 2. Healthy, 
Rām.  2,  70,  12.
 3. Expert,  Pañc. v.
d. 33
 skilful,  Nal. 19,  19
 20
 with
loc.,  Man.  7,  190
 gen. ,  Yājñ. 2,  181
infin. ,  MBh. 1,  53.
 II. लम्,  adv. Well, 
Bhāg. P. 1,  14,  29
 mildly,  Man.  6,  48.
 III. m.
  The name of a people,  MBh.
6,  359.
 IV. n.
 
 1. Well-being,  Rām. 
1,  52,  5.
 2. Happiness,  Pañc. 192,  23
prosperity (of devotion),  Man.  2,  127.
 3. Salutation,  Rām.  1,  73,  8. -- Instr.
लेन,  adverbially,  Cheerfully,  Rām.  2, 
34,  22.
 -- Comp.
 
अ-,  adj.
  unlucky,  Bhag.
18,  21
 Rām.  2,  64,  44.
वैतान-,  adj.
 
Knowing the sacred ordinances,  Man. 
11,  37.
शस्त्र-,  adj.
  expert in arms.
समुद्र-यान-,  adj.
  well acquainted
with sea-voyages and journeys by land, 
Man.  8,  157.
सर्वार्थ-,  i. e. सर्व
-अर्थ-,  adj.
  expert in all affairs,  Nal.
8,  4.
स्वाधीन-,  i. e.
स्व-अधीन-,  adj.
 
having prosperity in one's own power, 
Śāk. 64,  23.

Apte Hindi

Hindi

कुशल
वि* - कुशान् लातीति - कुश - ला - क
"सही,  उचित,  मंगल शुभ"

कुशलम्
नपुं*
   - कुशान् लातीति - कुश - ला - क
"कल्याण,  प्रसन्न तथा समृद्ध अवस्था,  प्रसन्नता"

कुशलम्
नपुं*
   - कुशान् लातीति - कुश - ला - क
गुण

कुशलम्
नपुं*
   - कुशान् लातीति - कुश - ला - क
"चतुराई,  योग्यता"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कुशल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಲ್ಯಾಣ /ಶುಭ /ಮಂಗಳ
निष्पत्तिः - > शल (चलने संवरणे च) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > कुत्सितं शलते संवृणोति
प्रयोगाः - > "कल्यणं वो विधत्तां करटमदधुनीलोलकल्लोलमालाखेलल्लोलम्बकोलाहलमुखरितदिक्चक्रवालान्तरालम्"
उल्लेखाः - > चं० रा०
कुशल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆರೋಗ್ಯ /ಕ್ಷೇಮ /ಸೌಖ್ಯ /ನೆಮ್ಮದಿ
प्रयोगाः - > "अपि कुशलममर्त्याः स्वागतं साम्प्रतं वः"
उल्लेखाः - > चं० रा०
कुशल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಾಣತನ /ಕಾರ್ಯಚತುರತೆ
कुशल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾಮರ್ಥ್ಯ /ದಕ್ಷತೆ
कुशल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಣ್ಯ /ಸುಕೃತ
कुशल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೃಪ್ತಿ
कुशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದಕ್ಷನಾದ /ಸಮರ್ಥನಾದ
प्रयोगाः - > "ह्रीप्रत्यूहप्रशमकुशलाः शीधवश्चक्रुरासाम्"
उल्लेखाः - > माघ० ९-८७
कुशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶಿಕ್ಷಿತನಾದ /ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಳಗಿದ
कुशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚೆನ್ನಗಿರುವ /ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ
कुशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಹನಾದ /ಯೋಗ್ಯನಾದ
विस्तारः - > "कुशलं निपुणे पुण्ये पर्याप्तौ मङ्गले क्षमे" - वैज० ।
कुशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಿಪುಣ /ಅಭಿಜ್ಞ
प्रयोगाः - > "ये चैवं पुरुषाः कलासु कुशलास्तेष्वेव लोकस्थितिः"
उल्लेखाः - > भर्तृ० १-१८
कुशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಜಾಣನಾದ /ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚತುರನಾದ
प्रयोगाः - > "भजते विदेशमधिकेन जितस्तदनुप्रवेशमथवा कुशलः"
उल्लेखाः - > माघ० ९-४८
कुशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದರ್ಭೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ
निष्पत्तिः - > ला (आदाने) - "कः" (३-२-४)
व्युत्पत्तिः - > कुसान् लाति

L R Vaidya

English

 kuSala {% (I) a. (f. ला) %} 1. Right,  proper,  good,  auspicious,  Bg.xviii.10
 2. happy,  prosperous
 3. able,  skilful,  clever,  well-versed,  दंडनीत्यां च कुशलम् Yaj.i.313,  ii.181.

 kuSala {% (II) m. %} 1. Welfare,  a happy or prosperous condition,  happiness,  पप्रच्छ कुशलं राज्ये राज्याश्रममुनिं मुनिः R.i.58,  अव्यापन्नः कुशलमबले पृच्छति त्वाम् Megh.ii.38
 2. virtue
 3. cleverness,  ability.

Bopp

Latin

 कुशल
1) salvus,  felix,  prosper. N. 16. 29. BH. 18. 10.
2) ha-
bilis,  dexter,  peritus,  gnarus. IN. 2. 28. N. 12. 83. 19. 18.
22. 12.
3) Subst. n. salus,  fortuna,  prosperitas. N. 2. 16.
12. 71. 13. 31. 22. 2.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

कुशल
क्ली
कुशल,  पर्याप्ति,  शिक्षित,  पुण्य,  क्षेम
पर्याप्तौ शिक्षिते पुण्ये क्षेमे च कुशलध्वनिः ।
verse 2.1.1.11
page 0008

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 कुशल
		Pañjikāpradīpa gr. Quoted in Kāvyakāmadhenu
Oxf. 176^a.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 kuśala,  nt. (= Pali kusala,  synonym of puñña
 in Skt. Lex. only,  also syn. of puṇya),  good in a moral sense (not so in Skt. literature),  merit,  righteous action
 there are 10 kuśala (= Pali 10 kusala or sīla),  Mvy 〔1685〕,  listed 〔1686—98〕,  = (kuśala) karmapatha,  q.v. for list. See the next items.

Indian Epigraphical Glossary

English

 kuśala (IA 17),  used in the sense of puṇya,  religious merit
cf. kuśala-mūla.

Lanman

English

 kúśala, 
	—1. a. in good condition
 equal
to or fit for a task
 able
 clever,  46^18
	—2. as n. welfare,  well-being
 kuśalaṃ
te,  hail to thee.

Abhyankara Grammar

English

कुशल  name of a grammarian who wrote a commentary on the Kāta- ntra Vyākaraṇa
 see कातन्त्रपञ्जिक्रा.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  चतुर,  चतुरक,  निपुण,  निष्ण,  निष्णात,  विशारद,  पटु,  प्रवीण,  प्राज्ञ,  विचक्षण,  विदग्ध,  पटुमति,  पटिष्ठ,  पटीयस्,  पेशल,  प्रणत,  प्रतीत,  अणुक,  अभिज्ञ,  उल्लाघ,  ऋभु,  ऋभुमत्,  ऋभुष्ठिर,  ऋभ्व,  ऋभ्वन्,  ऋभ्वस्,  करण,  कर्मठ,  कर्मण्य,  कलाप,  कलिङ्ग,  कल्य,  कारयितव्यदक्ष,  कुशल,  कुशलिन्,  कृतकर्मन्,  कृतमुख,  कृतिन्,  कृत्नु,  क्रियापटु,  छेक,  छेकल,  छेकाल,  तूर्णि,  तेजीयस्,  धीवन्,  धीवर,  धृत्वन्,  धृषु,  नदीष्ण,  नयक,  नागर,  नागरक,  नागरिक,  निर्ग्रन्थक,  निर्ग्रन्थिक,  प्रोह,  प्रौण,  बहुपट,  बुध,  बुध्द,  मतिमत्,  मनस्विन्,  मर्मज्ञ,  विज्ञ,  विडङ्ग,  विदुर,  विद्वल,  शिक्व,  सुधी,  सुविचक्षण,  समाप्त
adjective
 
यः चातुर्येण कार्यं करोति।
 "चतुरेण आरक्षकेण अपराद्धानां एकः सङ्घः गृहीतः।"

Synonyms:
  सुखिन्,  कुशलिन्,  कुशल,  प्रसन्न,  प्रहृष्टमनस्,  भद्र,  सुभग
adjective
 
यः सर्वं सुखम् अनुभवति।
 "सर्वे जनाः सुखिनः सन्तु इति एव अस्माकं प्रार्थना। "

Synonyms:
  निरामय,  वार्त,  कल्य,  उत्तम,  कुशल,  कुशलवत्,  नीरुज,  कुशलिन्,  कुशलि,  निर्व्याधि,  पटु,  उल्लाघ,  लघु,  अगद,  निर्ज्वर,   विगद,  विरोग,  अनामय,  अरुक् अरोग,  अरोगिन्,  अरोग्य आयुष्मत्,   आरोग्यवत्,  निरातङ्क,  अयक्ष्म,  सहारोग्य,   सुस्थ,  सुस्थित
adjective
 
निर्गतः आमयो यस्मात्।
 "सर्वे निरामयाः सन्तु।"

Synonyms:
  साधु,  भद्र,  आर्य,  शिष्ट,  उत्तम,  प्रशस्त,  प्रशस्य,  शस्त,  शस्य,  शुभ,  कुशल,  कल्याण,  सन्,  सत्तम,  श्रेष्ठ,  सार,  सारवत्,  वर,  निर्दोष,  अदुष्ट
adjective
 
यः सततकर्तव्यकर्मानुष्ठाता प्रकृताचारशीलः तथा च न्यायपथावलम्बी अस्ति।
 "जगति बहवः साधवः जनाः सन्ति।"

Synonyms:
  निपुण,  प्रवीण,  अभिज्ञ,  विज्ञ,  निष्णात,  शिक्षित,  वैज्ञानिक,  कृतमुख,  कृतिन्,  कुशल,  सङ्ख्यावत्,  मतिमत्,  कुशग्रीयमति,  कृष्टि,  विदुर,  बुध,  दक्ष,  नेदिष्ठ,  कृतधी,  सुधिन्,  विद्वस्,  कृतकर्मन्,  विचक्षण,  विदग्ध,  चतुर,  प्रौढ,  बोद्धृ,  विशारद,  सुमेधस्,  सुमति,  तीक्ष्ण,  प्रेक्षावत्,  विबुध,  विदन्,  विज्ञानिक,  कुशलिन्
adjective
 
यः प्रकर्षेण कार्यक्षमः अस्ति।
 "अर्जुनः धनुर्विद्यायां निपुणः आसीत्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

ku sha ka
कुशल

mkhas pa
१) कुशल २) कृताविन् ३) कृतिन् ४) कोविद ५) कौशल ६) कौशल्य ७) कौशिक ८) चतुर ९) दक्ष १०) निपुण ११) निष्ठित १२) पटु १३) पण्डित १४) पण्डितत्व १५) पाण्डित्य १६) पेशल १७) प्रतीत १८) प्रवीण १९) प्राज्ञ २०) बुद्ध २१) बुद्धिमत् २२) बुध २३) मनीषिन् २४) मेधाविन् २५) विचक्षण २६) विज्ञ २७) विद् २८) विदु २९) विद्वस् ३०) व्यक्त ३१) सत् ३२) सुकर्मार ३३) सूरि

mkhas shing mthu yod pa
कुशल

dge
१) कल्याण २) कुशल ३) शिब ४) शुभ ५) साधु ६) सु ° ७)

dge ba'i phyogs
कुशल

dge ba'i rtsa ba
१) कुशल २) कुशलमूल ३) कुशलान

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
श्वःश्रेयसं शुभशिवे कल्याणं श्वोवसीयसं श्रेयः ।
क्षेमं भावुकभविककुशलमङ्गलभद्रमद्रशस्तानि ॥ ८६ ॥
-wordlist-
 
श्वःश्रेयस (क्ली),  शुभ (क्ली),  शिव (क्ली),  कल्याण (क्ली),  श्वोवसीयस् (क्ली),  श्रेयस् (क्ली),  क्षेम (क्ली),  भावुक (क्ली),  भविक (क्ली),  कुशल (क्ली),  मङ्गल (क्ली),  भद्र (क्ली),  मद्र (क्ली),  शस्त (क्ली)

--source--
 
विद्वान्सुधीः कविविचक्षणलब्धवर्णा ज्ञः प्राप्तरूपकृतिकृष्ट्यभिरूपधीराः ।
मेधाविकोविदविशारदसूरिदोषज्ञाः प्राज्ञपण्डितमनीषिबुधप्रबुद्धाः ॥ ३४१ ॥
व्यक्तो विपश्चित्संख्यावान्सन्प्रवीणे तु शिक्षितः ।
निष्णातो निपुणो दक्षः कर्महस्तमुखाः कृतात् ॥ ३४२ ॥
कुशलश्चतुरोऽभिज्ञविज्ञवैज्ञानिकाः पटुः ।
-wordlist-
 
विद्वस् (पुं),  सुधी (पुं),  कवि (पुं),  विचक्षण (पुं),  लब्धवर्ण (पुं),  ज्ञ (पुं),  प्राप्तरूप (पुं),  कृति (पुं),  कृष्टि (पुं),  अभिरूप (पुं),  धीर (पुं),  मेधाविन् (पुं),  कोविद (पुं),  विशारद (पुं),  सूरि (पुं),  दोषज्ञ (पुं),  प्राज्ञ (पुं),  पण्डित (पुं),  मनीषिन् (पुं),  बुध (पुं),  प्रबुद्ध (पुं),  व्यक्त (पुं),  विपश्चित् (पुं),  सङ्ख्यावत् (पुं),  सत् (पुं),  प्रवीण (पुं),  शिक्षित (पुं),  निष्णात (पुं),  निपुण (पुं),  दक्ष (पुं),  कृतकर्मन् (पुं),  कृतहस्त (पुं),  कृतमुख (पुं),  कुशल (पुं),  चतुर (पुं),  अभिज्ञ (पुं),  विज्ञ (पुं),  वैज्ञानिक (पुं),  पटु (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

चतुर
चतुर,  क्षेत्रज्ञ,  कृतहस्त,  कृतमुख,  कृतकर्मन्,  दक्ष,  कुशल,  अभिज्ञ,  निष्णात,  शिक्षित,  प्रवीण
चतुरः स्यात्क्षेत्रज्ञः कृतहस्तः कृतमुखश्च कृतकर्मा ।
दक्षः कुशलोऽभिज्ञो निष्णातः शिक्षितः प्रवीणश्च ॥ ३३५ ॥
verse 2.1.1.335
page 0040

Tamil

குச’ல : சரியான,  உகந்த,  மங்களகரமான,  சுபமான,  தகுந்த,  கெட்டிக்கார,  புத்திசாலியான.

Mahabharata

English

Kuśala^1,  a region in Krauñcadvīpa. § 575 (Bhūmip.): VI,  12,  462.

Kuśala^2,  pl. (ºāḥ),  a people. § 574 (Jambūkh.): VI,  9,  359 (in Bhāratavarsha).

पुराणम्

English

कुशल / KUŚALA. A holy place near mount krauñca. (bhīṣma Parva,  Chapter 12,  Verse 21).

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  कुशलः
Root:  कुशल
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ able
⇒ good
⇒ well
⇒ happy
⇒ right
⇒ adroit
⇒ clever
⇒ proper
⇒ fit for
⇒ healthy
⇒ skilful
⇒ suitable
⇒ competent
⇒ prosperous
⇒ conversant with
⇒ in good condition
⇒ plant kSudrAmlikA
Shloka(s): 
3|1|4|1 ► प्रवीणे निपुणाभिज्ञविज्ञनिष्णातशिक्षिताः। (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
3|1|4|2 ► वैज्ञानिकः कृतमुखः कृती कुशल इत्यपि॥ (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
3|3|33|1 ► पुंस्यात्मनि प्रवीणे च क्षेत्रज्ञो वाच्यलिङ्गकः। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 3|1|4|1 ⇢ प्रवीणः (प्रवीण) (पुं) ⇒ versed, clever, skilled, skilful, proficient, experienced, conversant with or versed in
➠ 3|1|4|1 ⇢  (प्रवीण) (स्त्री) ⇒ versed, clever, skilled, skilful, proficient, experienced, conversant with or versed in
➠ 3|1|4|1 ⇢ प्रवीणम् (प्रवीण) (नपुं) ⇒ versed, clever, skilled, skilful, proficient, experienced, conversant with or versed in
➠ 3|1|4|1 ⇢ निपुणः (निपुण) (पुं) ⇒ keen, good, sharp, acute, astute, clever, adroit, tender, perfect, skilful, exactly, absolute, complete, delicate, perfectly, precisely, capable of, skilled in, proficient, completely, absolutely, professional, conversant with, kind or friendly towards
➠ 3|1|4|1 ⇢  (निपुण) (स्त्री) ⇒ keen, good, sharp, acute, astute, clever, adroit, tender, perfect, skilful, exactly, absolute, complete, delicate, perfectly, precisely, capable of, skilled in, proficient, completely, absolutely, professional, conversant with, kind or friendly towards
➠ 3|1|4|1 ⇢ निपुणम् (निपुण) (नपुं) ⇒ keen, good, sharp, acute, astute, clever, adroit, tender, perfect, skilful, exactly, absolute, complete, delicate, perfectly, precisely, capable of, skilled in, proficient, completely, absolutely, professional, conversant with, kind or friendly towards
➠ 3|1|4|1 ⇢ अभिज्ञः (अभिज्ञ) (पुं) ⇒ clever, knowing, skilful, conscious, conversant, professional, understanding, to become wise, conversant with
➠ 3|1|4|1 ⇢  (अभिज्ञ) (स्त्री) ⇒ clever, knowing, skilful, conscious, conversant, professional, understanding, to become wise, conversant with
➠ 3|1|4|1 ⇢ अभिज्ञम् (अभिज्ञ) (नपुं) ⇒ clever, knowing, skilful, conscious, conversant, professional, understanding, to become wise, conversant with
➠ 3|1|4|1 ⇢ विज्ञः (विज्ञ) (पुं) ⇒ sage, wise, clever, knowing, wise man, conversant, intelligent
➠ 3|1|4|1 ⇢  (विज्ञ) (स्त्री) ⇒ sage, wise, clever, knowing, wise man, conversant, intelligent
➠ 3|1|4|1 ⇢ विज्ञम् (विज्ञ) (नपुं) ⇒ sage, wise, clever, knowing, wise man, conversant, intelligent
➠ 3|1|4|1 ⇢ निष्णातः (निष्णात) (पुं) ⇒ clever, learned, skilful, agreed upon, deeply versed in
➠ 3|1|4|1 ⇢  (निष्णात) (स्त्री) ⇒ clever, learned, skilful, agreed upon, deeply versed in
➠ 3|1|4|1 ⇢ निष्णातम् (निष्णात) (नपुं) ⇒ clever, learned, skilful, agreed upon, deeply versed in
➠ 3|1|4|1 ⇢ शिक्षितः (शिक्षित) (पुं) ⇒ taught, clever, docile, learnt, modest, learned, studied, skilful, educated, diffident, practised, conversant, instructed or trained or exercised in
➠ 3|1|4|1 ⇢  (शिक्षित) (स्त्री) ⇒ taught, clever, docile, learnt, modest, learned, studied, skilful, educated, diffident, practised, conversant, instructed or trained or exercised in
➠ 3|1|4|1 ⇢ शिक्षितम् (शिक्षित) (नपुं) ⇒ taught, clever, docile, learnt, modest, learned, studied, skilful, educated, diffident, practised, conversant, instructed or trained or exercised in
➠ 3|1|4|2 ⇢ वैज्ञानिकः (वैज्ञानिक) (पुं) ⇒ scientist, proficient, scientific, rich in knowledge
➠ 3|1|4|2 ⇢  (वैज्ञानिक) (स्त्री) ⇒ scientist, proficient, scientific, rich in knowledge
➠ 3|1|4|2 ⇢ वैज्ञानिकम् (वैज्ञानिक) (नपुं) ⇒ scientist, proficient, scientific, rich in knowledge
➠ 3|1|4|2 ⇢ कृतमुखः (कृतमुख) (पुं)
➠ 3|1|4|2 ⇢  (कृतमुख) (स्त्री)
➠ 3|1|4|2 ⇢ कृतमुखम् (कृतमुख) (नपुं)
➠ 3|1|4|2 ⇢ कृती (कृतिन्) (पुं) ⇒ good, pure, pious, expert, active, clever, knowing, learned, obeying, skilful, virtuous, satisfied, one who acts, doing what is enjoined, one who has attained an object or accomplished a purpose
➠ 3|1|4|2 ⇢  (कृतिन्) (स्त्री) ⇒ good, pure, pious, expert, active, clever, knowing, learned, obeying, skilful, virtuous, satisfied, one who acts, doing what is enjoined, one who has attained an object or accomplished a purpose
➠ 3|1|4|2 ⇢ कृति (कृतिन्) (नपुं) ⇒ good, pure, pious, expert, active, clever, knowing, learned, obeying, skilful, virtuous, satisfied, one who acts, doing what is enjoined, one who has attained an object or accomplished a purpose
➠ 3|1|4|2 ⇢ कुशलः (कुशल) (पुं) ⇒ able, good, well, happy, right, adroit, clever, proper, fit for, healthy, skilful, suitable, competent, prosperous, conversant with, in good condition, plant kSudrAmlikA
➠ 3|1|4|2 ⇢  (कुशल) (स्त्री) ⇒ able, good, well, happy, right, adroit, clever, proper, fit for, healthy, skilful, suitable, competent, prosperous, conversant with, in good condition, plant kSudrAmlikA
➠ 3|1|4|2 ⇢ कुशलम् (कुशल) (नपुं) ⇒ able, good, well, happy, right, adroit, clever, proper, fit for, healthy, skilful, suitable, competent, prosperous, conversant with, in good condition, plant kSudrAmlikA
➠ 3|3|33|1 ⇢ क्षेत्रज्ञः (क्षेत्रज्ञ) (पुं) ⇒ clever, cunning, skilful, dexterous, form of bhairava, knowing localities, knowing the body i.e. the soul, familiar with the cultivation of the soil, conscious principle in the corporeal frame
➠ 3|3|33|1 ⇢  (क्षेत्रज्ञ) (स्त्री) ⇒ clever, cunning, skilful, dexterous, form of bhairava, knowing localities, knowing the body i.e. the soul, familiar with the cultivation of the soil, conscious principle in the corporeal frame
➠ 3|3|33|1 ⇢ क्षेत्रज्ञम् (क्षेत्रज्ञ) (नपुं) ⇒ clever, cunning, skilful, dexterous, form of bhairava, knowing localities, knowing the body i.e. the soul, familiar with the cultivation of the soil, conscious principle in the corporeal frame
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ मनुष्यः
जातिः ➡ मनुष्यः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कुशलं,  क्ली,
   (कुश् + वृषादित्वात् कलन् । यद्वा कुंपापं तस्मात् शलति गच्छति पृथक्त्वं प्राप्नोतीत्यर्थः ।कु + शल् + अच् ।) कल्याणम् । (यथा,  रघुः १ । ५८ ।“प्रप्रच्छ कुशलं राज्ये राज्याश्रममुनिं मुनिः” ॥
 * ॥
समागमे विहिते अभिवादकमवरवयस्कं स-मानवयस्कमनभिवादकमपि ब्राह्मणं कुशलमितिशब्दविशेषोच्चारणेनैव कल्याणप्रश्नं पृच्छेत् । य-दुक्तं मनौ २ । १२७ ।“ब्राह्मणं कुशलं पृच्छेत् क्षत्त्रबन्धुमनामयम् ।वैश्यं क्षेमं समागम्य शूद्रमारोग्यमेव च” ॥
)पर्य्याप्तिः । पुण्यम् । (तद्वति,  त्रि ।यथा,  गीतायाम् १८ । १० ।“नद्वेष्ट्यकुशलं कर्म्म कुशले नानुषज्जते” ॥
कौ पृथिव्यां शलति श्लाघा प्राप्नोतीति । शल+ अच् ।) शिक्षिते,  त्रि । इत्यमरः । ३ । ३ ।२०३ ॥
 (यथा,  मनुः ८ । १५७ ।“समुद्रयानकुशला देशकालार्थदर्शिनः ।स्थापयन्ति तु यां वृद्धिं सा तत्राधिगमं प्रति” ॥
कुशं लाति गृह्णाति । कुश + ला + कः । कुश-ग्राहकः । इति व्युत्पत्तिलब्धोऽर्थः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कुशल न०
  कुश--कलन् । १ कल्याणे । २ तद्वति त्रि०
  । कुशान्लाति ला--क । ३ कुशग्राहके त्रि०
  । कौ पृथिव्यां शलतिचलयति कर्य्याणि शल--अच् । ४ कार्य्यचतुरे त्रि०
  ।अस्य च कुशग्राहकत्वे यौगिकत्वम् चतुरे लाक्षणिकत्व-मिति काव्यप्रकाशकारआह तदेतन्मतं सा० द० निराकृत्यदक्षतायां रूढत्वमस्य व्यवस्थापितं यथा“केचित् तु “कर्म्मणि कुशलः” इति रूढावुदाहरन्ति ।तेषामयमभिप्रायः । “कुशं लाति” इति व्युत्पत्तिलभ्यःकुशग्राहिरूप्रो मुख्योऽर्थः प्रकृतेऽसम्भवन् विवेचकत्वसा-धर्म्म्यसम्बन्धसम्बन्धिनं दक्षरूपमर्थं बोधयति” । तदन्येन मन्यन्ते । कुशग्राहिरूपार्थस्य व्युत्पत्तिलभ्यत्वेऽप्रिदक्षरूपस्यैव मुख्यार्थत्वात् । अन्यद्धि शब्दानां व्युत्प-त्तिनिमित्तमन्यच्च प्रवृत्तिनिमित्तम् । व्युत्पत्तिलभ्यस्यमुख्यार्थत्वे “गौः शेते” इत्यत्रापि लक्षणा स्यात् । “ग-मेर्डोः” इति गमधातीर्डोप्रत्ययेन व्युत्पादितस्य गोशब्दस्यशयनकालेऽपि प्रयोगात्” ।अत्रेदमभिदध्महे । “गसेर्डोरिति औणादिकडोप्रत्यया-न्तस्य गोशब्दस्य “उणादयोऽव्युत्पन्नाः प्रातिपदि-कानि” पा० उक्तत्वात् न यौगिकतासम्भवः अवयवल-भ्यार्थाभावात् अतस्तस्य गवादौ रूढतैव! “आतोऽनु-पसर्गे कः” पा० उक्तेकप्रत्ययस्य कृत्त्वेन व्युत्पन्नत्वात् अव-यवार्थलभ्यार्थसत्त्वान्न गोशब्दतुल्यता “किञ्च उणा-दीनां व्युत्पन्नत्वपक्षेऽपि गोशब्दस्यावयवार्थयोगात् पङ्क-जादिपदवत् अर्थविशेषे योगरूढत्वं गोशब्दे वक्ष्यते ।अतएव गोशब्दस्य रूढत्यकल्पनमत्युत्पन्नत्वपक्षमाश्रित्यै-वेति विवेव्यमिति । मण्डपशब्दस्य मण्डपानकर्त्तृतात्-पार्य्यकत्वे यौगिकता जनाश्रयपरत्वे रूढत्वमिव कुशलशब्दस्य रूढयौगिकत्वमेव युक्तम् “पप्रच्छ कुशलंराज्ये” रघुः । “मयाप्तं रामत्वं कुशलवसुता न त्वधि-गता” सा० द० । “प्रसारयन्ति कुशलाश्चित्रां वाचंपटीमिव” माघः । “तदनुप्रवेशमथ वा कुशलः” माघः ।कुश + अस्त्यर्थे सिध्मा० लच् । ५ कुशयुक्ते त्रि०
  । ततःअस्त्यर्थे इनि । कुशलिन् तद्युक्ते त्रि०
  स्त्रियां ङीप् ।“कुशलिनी वत्सस्य वार्त्ताऽपि न” सा० द० । “माञ्चकुशलिनी ब्रूयाः” भा० उ० १३६ अ० । शौण्डा० एतस्य७ त० । कर्म्म कुशलः । श्रेण्यादि० अभूततद्भावार्थे समा० ।कुशलकृतः कुशलभूतः । अनेन सह कुमारशब्दस्य समासेकुमारस्य विशेष्यत्वेऽपि श्रमणादि० परनिपातः । कुमारकुशलः । ततः ब्राह्मणादि० कर्म्मणि भावे च ष्यञ् ।कौशल्य दक्षतायाम् न०
  । युवा० तदर्थे अण् । कौशलतदर्थे “योगः कर्म्मसु कौशलम्” गीता ।

Capeller

German

 कुशल in Ordnung,  normal,  zurecht,  (kuzalaM
man biligen)
 tüchtig,  gesund,  geschickt, 
erfahren in (Loc., Gen. ,  Inf.  o.
—°)
 n.
  der rechte Zustand,  Wohlfahrt, 
Gesundheit,  Geschick
 mit Gen.  o. Dat.
Heil,  Glück dem —! °— u. n.
  ordnungsmäßigig, 
in rechter Weise.

Burnouf

French

 कुशल कुशल a. sain,  qui se porte bien. 
		 Au fig. heureux
		 sain d'esprit,  intelligent
 expert,  habile
 propre à faire qqc., 
capable de
		 vertueux. [Cet a. se dit des ch. comme des personnes].
-- S. n.
  santé du corps ou de l'esprit
 bien-être
 habileté,  capacité
bonheur,  bonne fortune,  prospérité.
कुशलकाम a. (कम्) qui désire le bien-être ou le
bonheur. -- S. m.
  désir du bien-être ou du bonheur.
कुशलप्रश्न m.
  salutation [consistant à demander à qqn. 
comment il se porte].

Stchoupak

French

 कुशल-
 a. juste,  approprié,  convenable,  bon 
 sain,  en bonne santé, 
prospère 
 habile,  expert,  adroit à (loc.) 
 m.
  pl.
  n.
  d'un peuple 
 nt.
bien-être,  prospérité,  -अं प्रश्- demander (des nouvelles de) la santé
de qq'un 
 -अं ते souhait de salut très usuel 
 अपि कुशलम् (avec
gén. ) comment se porte...? 
 bienveillance 
 compétence,  adresse 
 -अम्
bien,  convenablement,  heureusement,  joyeusement 
 -ता- f.
  intelligence, 
compétence,  adresse,  finesse des sens 
 -वन्त्- a. bien portant,  en bonne
santé 
 -इन्- a. qui est en bonne santé,  prospère.
°प्रश्न- m.
  fait de demander des nouvelles de la santé de qq'un, 
salutation. 
कुशलावसानता- f.
  heureux résultat.
कुशलेतर- nt. mal.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.