| YouTube Channel

कुवलय (kuvalaya)

 
शब्दसागरः
English
कुवलय
n.
 (-यं)
1. Any water lily.
2. The blue lotus.
E.
 कु the earth, वल
to cover, and कयन् affix
also कुवल, and कुव.
Capeller Eng
English
कुवलय
n.
 the blue water-lily.
Yates
English
कुवलय (यं) 1.
n.
 A water-lily.
Spoken Sanskrit
English
कुवलय kuvalaya
n.
 orb
कुवलय kuvalaya
n.
 water-lily
कुवलय kuvalaya
n.
 blue water lily
Wilson
English
कुवलय
n.
 (-यः)
1 Any water lily.
2 The blue lotus.
E.
 कु the earth, वल to cover, and कयन् affix
also कुवल,
and कुव.
Apte
English
कुवलयम् [kuvalayam], 1 The blue water-lily
कुवलयदलस्निग्धैरङ्गैर्ददौ नयनोत्सवम्
U.*
 3.22.
A water-lily in general.
The earth (m. also).
Comp.
 -आनन्द
N.
 of a work on rhetoric by अप्पय्या दीक्षित. -ईशः a king.
Apte 1890
English
कुवलयं 1 The blue water-lily कुवलयदलस्निग्धैरंगैर्ददौ नयनोत्सवं U. 3. 22.
2 A water-lily in general.
3 The earth (
m. also).
Comp.
आनंद N. of a work on rhetoric by अप्ययादीक्षित.
ईशः a king.
Monier Williams Cologne
English
कु—वलय a
n.
 the orb,
BhP.
 v, 16, 5 and 7
1. कुवलय
n.
 the water-lily (especially the blue variety, the flower of which opens at night),
MBh.
Suśr.
Megh.
&c.
कुवलय
m.
N.
 of the horse of Kuvalayāśva,
MārkP.
 (cf. कुवल.)
2. कु-वलय See 2. कु.
Monier Williams 1872
English
कुवलय कुवलय, अम्, n. any water-lily
the blue water-lily
(अस्, अम्), m. n. the earth
(अस्),
m., N. of the horse of Kuvalayāśva.
—कुवलय-
पुर, अम्, n., N. of a town.
—कुवलयादित्य
(°य-आद्°), अस्, m., N. of a prince, = कुवलयापीड।
—कुवलयानन्द (°य-आन्°), अस्, m. title of a
work on rhetoric by Apyadīkṣita.
—कुवलयापीड
(°य-आप्°), अस्, m., N. of a Daitya, who, changed to
an elephant, became the vehicle of Kaṃsa
N. of a
prince
[cf. कुवलयादित्य।]
—कुवलयावली (°य-
अव्°), f., N. of a princess.
—कुवलयाश्व (°य-अश्°),
अस्, m., N. of a prince with the epithet Dhundhu-
māra
an epithet of the prince Pratardana.
—कुवल-
याश्वक, अस्, m., N. of a prince with the epithet
Dhundhumāra.
—कुवलयाश्व-चरित, अम्, n. ‘the
adventures of Kuvalayāśva, ’ title of a Prākṛt poem
composed by Viśvanātha Kavirāja.
—कुवलयाश्वीय,
अम्, n. the story of Kuvalayāśva.
—कुवलयेश
(°य-ईश), अस्, m. a ruler of the earth, a king.
—कु-
वलयेश-ता, f. kingdom.
Macdonell
English
कुवलय 1. ku-valaya,
n.
 terrestrial orb, orbis 🞄terrarum.
कुवलय 2. ku-vala-ya,
n.
 blue lotus (which 🞄opens at night)-dṛś, -nayanā,
f.
 lotus-eyed 🞄woman
-mālā,
f.
 N. of a mare
-vatī,
f.
 N. 🞄of a princess.
Benfey
English
कुवलय कुवलय,
I.
n.
 A water
lily, Megh. 34.
II.
m.
 and
n.
 The
terrestrial globe (i. e. 3. कु-वलय),
Bhāg. P. 5, 16, 5
7.
Apte Hindi
Hindi
कुवलयम्
नपुं*
 - कोः पृथिव्याः वलयमिव - उप* स*
नीला कुमुद
कुवलयम्
नपुं*
 - कोः पृथिव्याः वलयमिव - उप* स*
कुमुद
कुवलयम्
नपुं*
 - कोः पृथिव्याः वलयमिव - उप* स*
पृथ्वी
कुवलयम्
नपुं*
 कु-वलयम् -
मण्डल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुवलय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉತ್ಪಲ /ನೈದಿಲೆ
व्युत्पत्तिः - > कोः वलयमिव
प्रयोगाः - > "पुत्रप्रेम्णा कुवलयदलप्रापि कर्णे करोति"
उल्लेखाः - > मेघ० १-४४
कुवलय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೂಮಂಡಲ
व्युत्पत्तिः - > कोर्वलयम्
L R Vaidya
English
kuvalaya {% n. %} 1. The blue water-lily, कुवलयदलश्यामोऽप्यंगं दधत्परिपांडुरम् M.M.v.
2. a water-lily in general
3. the earth.
Bopp
Latin
कुवलय n. id. AM.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ku ba la
कुवलय
ku ba la me tog
कुवलय / उत्पल
sa stobs
उत्पल / कुमुद / कुवलय
sa yi gdu pa
उत्पल / कुवलय
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
उत्पलं स्यात्कुवलयं कुवेलं कुवलं कुवम् ॥ ११६३ ॥
-wordlist-
उत्पल (पुंक्ली), कुवलय (क्ली), कुवेल (क्ली), कुवल (पुंक्ली), कुव (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
इन्दीवर
इन्दीवर, उत्पल, नीलोत्पल, कुवलय
सौगन्धिकं च कह्लारं स्यादिन्दीवरमुत्पलम् ।
नीलोत्पलं कुवलयं कैरवं कुमुदं विदुः ॥ ६८१ ॥
verse 3.1.1.681
page 0078
नाममाला
Sanskrit
इन्दीवर, अरविन्द, शतपत्र, पुष्कर, उत्पल, कुवलय
इन्दीवरं चारविन्दं शतपत्रं च पुष्करम् ॥ २१ ॥
स्यादुत्पलं कुवलयम् अथ नीलाम्बुजन्म च ।
इन्दीवरं च नीलेऽस्मिन् सिते कुमुदकैरवे ॥ २२ ॥
verse 0.1.1.21
page 0011
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कुवलयम्
Root: कुवलय
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ orb
⇒ water-lily
⇒ blue water lily
Shloka(s):
1|10|37|1 ► स्यादुत्पलं कुवलयमथ नीलाम्बुजन्म च। (वारिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|10|37|1 ⇢ उत्पलम् (उत्पल) (नपुं) ⇒ lotus, waterlily, any flower, water lily, any water-lily, particular hell, seed of the lotus, crape ginger [Costus speciosus - Bot.], blossom of the blue lotus [Nymphaea Caerulea]
➠ 1|10|37|1 ⇢ कुवलयम् (कुवलय) (नपुं)
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ उत्पलकन्दः
जातिः ➡ जलीयसस्यः
परा_अपरासंबन्धः ➡ शुक्लोत्पलम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुवलयं,
क्ली,
 (कोः पृथिव्या भूमेर्वा वलयमिव शोभा-कारकत्वात् ।) उत्पलम् । इत्यमरः । ६ । १० । ३७ ॥
नीलोत्पलम् । इति राजनिर्घण्ठः ॥
(यथा, -- मेघदूते ४६ ।“ज्योतिर्लेखा वलयिगलितं यस्य वर्हं भवानी ।पुत्त्रप्रेम्ना कुवलयदलप्रापि कर्णे करोति” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुवलय
न०
 कोर्वलयमिव शोभाहेतुत्वात् । १ उत्पले, अमरा२ श्वेतोत्पलेनीलोत्पले राजनि० “कस्त्वं साधो! कुव-लयदलश्यामविस्तीर्णदृष्टे! इत्युद्धवदूतम् । ततः तारका०इतच् । कुवलयित जातकुवलये
त्रि०
 । “कुवलयितगवाक्षालोचनैरङ्गनानाम्” रघुः । कोर्वलयम् ६ त० । ४ भूम-ण्डले
न०
 “यतो भूवलयं सर्व्वं श्रान्तोऽयं विचरिष्यति ।अतः कुवलयो नाम्ना ख्यातिं लोके प्रयास्यति” इत्युक्तनिरुक्तियुते ५ असुरभेदे
पु०
 ।
Capeller
German
कुवलय
n.
 die blaue Wasserlilie.
Stchoupak
French
कुवलय-
nt. nénufar bleu
-वती-
f.
n.
 d'une princesse.
°दृश्-
f.
 une belle femme
°नयना- id.
°माला-
f.
n.
 d'une jument.
कुवलयाक्षी-
f.
 femme aux yeux de lotus.
कुवलयापीड-
m.
n.
 d'un Daitya changé en éléphant
d'un
éléphant.
कुवलयावली-
f.
n.
 d'une princesse.
कुवलयाश्व-
m.
 ép. du prince Pratardana
-क- du prince
Dhundhumāra.