कुल्माष (kulmASa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कुल्माष mn.  (-षः-षं) Sour gruel prepared by the spontaneous fermenta-
tion of the water of boiled rice.
	 n.
  (-षं)
	 1. Half ripe barley.
	 2.
Forced rice.
	 3. A sort of Phaseolus: see राजमाष.
	 4. A species of
Dolichos,  (D. beflorus.) See यावक.
	 5. A disease.
	 m.
  (-षः) A dish
consisting of half boiled rice,  with pulse,  &c. commonly Khichri. E.
 
कुल a class or race,  मष् or मस् to hurt or kill,  अण् affix
 hence the
word is also written कुल्मास.

Capeller Eng

English

 कुल्माष (m.  sgl.
  & pl.
 ) sour gruel of fruits etc.

Yates

English

 कुल्माष (षः-षं) 1.
m.
  n.
  Sour gruel.
m.
  Khichrī. n.
  Half ripe barley.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 कुल्माष
mn.  (-षः-षं) Sour gruel prepared by the spontaneous
fermentation of the water of boiled rice.
n.
  (-षं)
1 Half ripe barley.
2 Forced rice.
3 A sort of Phaseolus: see राजमाष.
4 A species of Dolichos,  (D. biflorus.) see यावक.
5 A disease.
m.
  (-षः) A dish consisting of half boiled rice,  with pulse, 
&c. commonly Khicri.
E.
  कुल a class or race,  मष or मस to hurt or kill,  अण्
affix
 hence the word is also written कुल्मास.

Apte 1890

English

 कुल्माषं Gruel. 
षः A kind of grain. 
Comp. 
अभिषुतं gruel. 

Monier Williams Cologne

English

 कुल्माष m.
  (also आस् m.
  pl.
 ) sour gruel (prepared by the spontaneous fermentation of the juice of fruits or of boiled rice),  Suśr.
 

 an inferior kind of grain,  half-ripe barley,  ChUp.
   
 BhP.
   v,  9,  12
 Bhpr.
  

 कुल्माष m.
  a kind of disease,  L.
 

 कुल्माष n.
  sour gruel,  L.
 

 forced rice,  L.
 

 a sort of Phaseolus (=  राज-माष),  L.
 

 a species of Dolichos (=  यावक),  L.
 

Monier Williams 1872

English

 कुल्माष कुल्माष,  अस् or अम्,  m. or n. sour
gruel prepared by the spontaneous fermentation of
the juice of fruits or of boiled rice
 (अम्),  n. half-
ripe barley
 forced rice
 a sort of Phaseolus,  see
राज-माष
 a species of Dolichos,  D. Biflorus,  see
यावक
 (अस्),  m. a kind of disease
 (ई),  f.,  N. of a
river.
—कुल्माषाभिषुत (°ष-अभ्°),  अम्,  n.
sour gruel.

Macdonell

English

 कुल्माष kulmāṣa,  m.
  sour gruel.

Benfey

English

 कुल्माष कुल्माष, 
 I. m.
  Sour gruel, 
Bhāg. P. 5,  9,  12.
 II. f.
  षी,  The name
of a river.

Apte Hindi

Hindi

कुल्माषम्
नपुं*
   - "कुल् - क्विप्,  कुल् माषोऽस्मिन् ब* स*"
कांजी

कुल्माषः
पुं*
  - "कुल् - क्विप्,  कुल् माषोऽस्मिन् ब* स*"
एक प्रकार का अनाज

कुल्माषः
"पुं* , ब*स*" -  
खिचड़ी जिसमें आधे उबले चावल और दाल हो

कुल्माषः
पुं*
  - -
एक प्रकार का रोग

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कुल्माष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಲಸಂದೆ /ಕಾರಾಮಣಿ
कुल्माष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಧಬೆಂದ ಗೋಧಿ ಮುಂತಾದ ಧಾನ್ಯ
कुल्माष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಡಲೆ
कुल्माष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಬಲಿ /ಗಂಜಿ
विस्तारः - > "कुल्माषं स्यात्तु काञ्जिके । कुल्माषोऽर्धस्विन्नधान्ये यावके चणकेऽपि च" - हेम० ।

L R Vaidya

English

 kulmAza {% (I) n. %} Gruel.

 kulmAza {% (II) m. %} A kind of grain.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
काञ्चिकं काञ्जिकं धान्याम्लारनाले तुषोदकम् ।
कुल्माषाभिषुतावन्तिसोमशुक्तानि कुञ्जलम् ॥ ४१५ ॥
चुक्रं धातुघ्नमुन्नाहं रक्षोघ्नं कुण्डगोलकम् ।
महारसं सुवीराम्लं सौवीरं म्रक्षणं पुनः ॥ ४१६ ॥
तैलं स्नेहोऽभ्यञ्जनं च वेषवार उपस्करः ।
-wordlist-
 
काञ्चिक (क्ली),  काञ्जिक (क्ली),  धान्याम्ल (क्ली),  अरनाल (क्ली),  तुषोदक (क्ली),  कुल्माष (क्ली),  अभिषुत (क्ली),  अवन्तिसोम (क्ली),  शुक्त (क्ली),  कुञ्जल (क्ली),  चुक्र (पुंक्ली),  धातुघ्न (क्ली),  उन्नाह (क्ली),  रक्षोघ्न (क्ली),  कुण्डगोलक (क्ली),  महारस (क्ली),  सुवीराम्ल (क्ली),  सौवीर (क्ली),  म्रक्षण (क्ली),  तैल (क्ली),  स्नेह (पुंक्ली),  अभ्यञ्जन (क्ली),  वेषवार (पुं),  उपस्कर (पुं)

--source--
 
आढकी तुवरी वर्णा स्यात्कुल्माषस्तु यावकः ॥ ११७५ ॥
-wordlist-
 
आढकी (स्त्री),  तुवरी (स्त्री),  वर्णा (स्त्री),  कुल्माष (पुं),  यावक (पुं)

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: कुल्माषः
Root: कुल्माष
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Kind of ruby
Shloka(s):
3|2|40|2 ► करुविन्दास्तु कुल्माषा रत्नभेदास्तु मौक्तिकम्॥ (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|40|2 ⇢ कुल्माषः (कुल्माष) (पुं) ⇒ Kind of ruby ⇒ 
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ रत्नम्
    

Vedic Reference

English

 Kulmāṣa,  a word mentioned by the Chāndogya Upaniṣad^1
in the plural,  is interpreted by the commentator as ‘bad
beans’ (kutsitā māṣāḥ),  a version adopted by Böhtlingk in his
Dictionary.^2 Little^3 renders it ‘sour gruel’ in accordance
with the Nirukta.^4
1) i. 10,  2. 7.
2) Cf. Bhāgavata Purāṇa,  v. 9. 12.
where it is glossed ‘worm-eaten beans.’
3) Grammatical Index,  52.
4) i. 4.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कुल्माषं,  क्ली,
   (कोलतीति । कुल् + क्विप । ततः कुलंभक्तमिश्रितजलं मस्यतीति । मसीर्य्य परिणामे +अण् पृषोदरात् षत्वम् ।) काञ्जिकम् । इत्यमरः ।२ । ९ । ३९ ॥

 कुल्माषः,  पुं,
   (कोलति इति । कुल् + क्विप् । कुल्अर्द्धस्विन्नो माषोऽस्मिन् ।) यावकः । इत्यमरः ।२ । ९ । १८ ॥
(यथा,  सुश्रुते सूत्रस्थाने ४६ अध्याये ॥
“कुल्माषा वातला रूक्षा गुरवो भिन्नवर्च्चसः” ॥
)वोरवधान्यम् । कुलत्थ इत्यन्ये । माषाकृतिपत्रः ।काश्मीरेषु तुलसी इति ख्यातः इति सुभूतिः ।इति भरतः ॥
 राजमाष इत्यन्ये । इति नयना-नन्दः ॥
 माषादिमिश्रमर्द्धस्विन्नभक्तम् । खिञ्चडीइति ख्यातश्च । इति लिङ्गादिसंग्रहटीकायांभरतः ॥
 पाचितमाषादिरिति भीमः । इति सार-सुन्दरी ॥
 अर्द्धस्विन्नगोधूमचणकादयः । (यथा, शब्दार्थचिन्तामणौ ।“अर्द्धस्विन्नास्तु गोधूमा अन्येऽपि चणकादयः ।कुल्माषा इति कथ्यन्ते शब्दशास्त्रेषु पण्डितैः” ॥
)अस्य गुणाः । गुरुत्वम् । रूक्षत्वम् । वातकारि-त्वम् । मलभेदित्वञ्च । इति भावप्रकाशः ॥
 रोग-विशेषः । इति शब्दरत्नावली ॥
 वनकुलत्थः । इतिरत्नमाला ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कुल्माष पु०
  कोलति कुल--क्विप् कुल् भाषोऽस्मिन् ७ ब० ।“अर्द्धस्विन्नाश्च गोधूमा अन्येच चणकादयः । कुल्माषाइति कवन्ते इत्युक्तेषु १ अर्द्धस्विन्नगोधूमादिषु वैद्यकम्“कुल्माषा गुरवो रूक्षा वातला भिन्नवर्च्चसः” भावप्र०“सक्तून् विलेपीं कुल्माषं जलञ्चापि शुभं पिबेत्”सुश्रु० । “वलाकां वारुणीकुल्माषाभ्याम्” (नाश्नीयात्) ।सुश्रु० । “कणपिन्याकफलीकरणकुल्माषस्थालीपुरीषा-दीन्यमृतबदव्यवहरति” भाग० ५,  ९,  १०,  । कुत्-सिता माषाः पृषो० । २ निन्दितमाषे च “स हेभ्यं कुल्-माषान् खादन्तं बिभिक्षे” छान्द० उ० “कुल्माषान्कुत्सितान् माषान्” शा० भाष्यम् । ३ सूर्य्यस्य पारिपा-र्श्विकभेदे ४ शूकधान्ये यवादौ च शब्दचि० । ५ काञ्जिके६ मसीपरिणामे च न०
  शब्दचि० ।“कुलमाषाः कुलेषु सीदन्तीति” निरुक्तोक्ते ७ कुत्सितार्थेत्रि०  “कुल्माषांश्चिदाहवेत्यवकुत्सिते” निरुक्तकारः ।कुल्माषाः प्रायेणान्नमस्याः अञ् स्त्रियां ङीप् । कौल्-माषी पूर्ण्णिमा । ८ माषादिमिश्रार्द्धभ्रष्टभक्ते (खेचडी)भरतः । ९ रोगभेदे शब्दरत्ना० १० वनकुलत्थे रत्नमा० ।

Capeller

German

 कुल्माष m.
  Sgl. u. Pl. saurer Schleim von
Früchten. 

Burnouf

French

 कुल्माष कुल्माष m.
  n.
  aliment préparé avec du riz
demi-cuit,  etc.
		 Extrait acide obtenu par la fermentation de l'eau de
riz.
		 N. orge à moitié mûre
 riz forcé
 esp. de haricot,  cf. 
राजमाष
 esp. de dolichos,  cf.  यवाक।
		 Maladie
 cf. 
कल्मष।
कुल्माषाभिसुत n.
  (अभि
 सु) extrait acide d'eau de riz
fermentée.
कुल्मास m.
  n.
  mms. que कुल्माष।

Stchoupak

French

 कुल्माष-
 m.
  orge à demi-mûr,  grains,  blé de qualité inférieure.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.