कुर्द (kurda)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कुर्द r. 1st cl. (कूर्दते or कुर्दते) To play
 also कूर्द.

Yates

English

 कुर्द (-ङ) कुर्द्दते 1.
d. To play.

Wilson

English

 कुर्द r. 1st cl. (कूर्दते or कुर्दते) To play
 also कूर्द.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कुर्द - क्रीडायाम् (भ्वा० आत्म० अक० से०) कूर्दते ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಆಟವಾಡು /ನೆಗೆ /ಹಾರು

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  कुर्द्
मूलधातुः:
   कुर्द
धात्वर्थः:
  क्रीडायाम्
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  कूर्दते

धातुप्रदीपः

Sanskrit

कुर्दँ कुर्द 
मानकरूपान्तरम् - खुर्दँ
खुर्द 
मानकरूपान्तरम् - गुदँ
गुद  क्रीडायाम् 
एव- कूर्द्दते । खूर्द्दते । उपधायाञ्च (8/2/78) इति दीर्घत्वमत्र कैश्चिन्नेष्यते । तन्मते-उर्दते । कुर्दते । खुर्दते । इति  गोदते । गोदः । गोदौ  ह्रदौ  क्रीडायामेवेत्येवकारादन्यत्रार्थनिर्द्देशेष्वनियमोऽनुमीयते (12) ।। 21-23 ।।

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कुर्द्द ङ क्रीडायाम् । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वां-आत्मं-अकं-सेट् ।) पञ्चमस्वरी । दीर्घिणः पृथक् पाठ-सामर्थ्यात् पूर्व्वस्य र्वनच्तयीति दीर्घो न स्यात् ।ङ कुर्द्दते । इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कु(कू)र्द्द क्रीडायां भ्वा०
  आत्म० अक० सेट् । कु(कू)र्द्वतेअकु(कू)र्द्दष्ट चुकु(कू)र्द्दे । अर्थवत्परिभाषया न-कुरछुरामिति निषेधाप्रवृत्तावपि दीर्घमध्यान्तरपाठसाम-र्थ्यात् रेफे परे न दीर्घः इति सूचितम् । तेन कुर्द्द-नमित्यादौ न दीर्घः ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

कुर्दँ कुर्द
मानकरूपान्तरम् - गुर्दँ
गुर्द 
मानकरूपान्तरम् - गुदँ
गुद  क्रीडायाम् व
एव ।क्रीडानियमोऽत्र धातूनामनेकार्थत्वे लिङ्गम्  कूर्दते  स्फूर्जेर्(धा0सू01144) दीर्घोपदेशाद् र्वोरुपधाया दीर्घमनित्यमाहुः - कुर्दते,  कुर्दनः  गुर्दनः  गुर्दस्थाने दौर्गाः खुर्दं पेठुः  गुदस्थाने गुधेत्येके  उपाध्यायास्तु गुदक्रीडायां पायुविहार एव द्वौ धातू इति व्याख्यान्,  तन्नेति सभ्याः  गोदते-जुगुदिषते,  जुगोदिषते  के (द्र031135) गुदम् 21-23

धातुवृत्तिः

Sanskrit

कुर्दँ कुर्द
मानकरूपान्तरम् - खुर्दँ
खुर्द 
मानकरूपान्तरम् - गुर्दँ
गुर्द 
मानकरूपान्तरम् - गुदँ
गुद  (अर्थः)  क्रीडायाम्
एव अत्र कैयटपुरुषकारमैत्रेयादिषु तृतीयो न पठयते संमतामोधाविस्तारचान्द्रेषु तु त्रयोपि पठान्ते गुदुक्रीडा गुदविहार इति चरके मैत्रेयकाश्यपौगुद इत्यपि पृथक् धातुरिति अत्रैवकारो धातूनामनेकार्थत्वे ज्ञापक इत्युक्तम् स्फूर्जेर्दीघोपदेशात् "उपधायां च'' इति दीर्घ एषां न इति चन्द्रः मैत्रेयसंमतामोघाविस्तारकारादयस्तुदीर्घत्वमिच्छन्ति ( कृर्दते चुकूर्दे कूर्दिता कूर्दिष्यते कृर्दताम् अकूर्दत कूर्देत आशिषि कृर्दिषीष्ट अकृर्दिष्ट ) भावे ( कृर्द्यते ) इत्यादि ( चुकूर्दिषते चोकूर्द्यते चोकूर्त्ति चोकूर्दीत चोकूर्त्तः चोकृर्दीं चकार चोकूर्दितेत्यादि ) ङि तिप्सिपोर्हल्डयादिलोपे "वाऽसाने'' इति चर्त्त्वविकल्पः ( अचोकृर्दीत् अचोकृर्त् अचोकूर्द् ) सिपितु "दश्च'' इति वा रुत्वमपि (अचोकूः) चान्द्रेपि मते ''रो रि'' लोपे "ढ्रलोपे'' इति दीर्घस्यविद्यमानत्वादत्रन विशेषः  ( कूर्दयति अचुकृर्दत् ) एवमितरयोरप्युदाहार्यम् गुदेः ( गोदते जुगुदे गोदितेत्यादि जुगुदिषते जुगोदिषते गुदित्वा,  गोदित्व ) इत्यादि मुदिवन्नेयम् ( गुदम् ) इगुपधलक्षणः कः गोद इति पचाद्यजिति मैत्रेयः 24

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“कुर्द क्रीडायामेव”@} 2 3 एवकारेण धातूनामनेकार्थत्वं प्रतीयते--इति भाष्ये।]] 4 कूर्दकः-र्दिका,  कूर्दकः-र्दिका,  चुकूर्दिषकः-षिका,  चोकूर्दकः-र्दिका
   कूर्दिता-त्री,  कूर्दयिता-त्री,  चुकूर्दिषिता-त्री,  चोकूर्दिता-त्री
   -- कूर्दयन्-न्ती,  कूर्दयिष्यन्-न्ती-ती
   -- कूर्दमानः,  कूर्दयमानः,  चुकूर्दिषमाणः,  चोकूर्द्यमानः
   कूर्दिष्यमाणः,  कूर्दयिष्यमाणः,  चुकूर्दिषिष्यमाणः,  चोकूर्दिष्यमाणः
   5 कूर्त्-कूर्द्-कूर्दौ-कूर्दः
   -- -- -- 6 कूर्दितम्-तः,  कूर्दितः,  चुकूर्दिषितः,  चोकूर्दितः-तवान्
   कूर्दः,  7 कूर्दनः,  कूर्दः,  चुकूर्दिषुः,  चोकूर्दः
   कूर्दितव्यम्,  कूर्दयितव्यम्,  चुकूर्दिषितव्यम्,  चोकूर्दितव्यम्
   कूर्दनीयम्,  कूर्दनीयम्,  चुकूर्दिषणीयम्,  चोकूर्दनीयम्
   कूर्द्यम्,  कूर्द्यम्,  चुकूर्दिष्यम्,  चोकूर्द्यम्
   ईषत्कूर्दः-दुष्कूर्दः-सुकूर्दः
   -- -- कूर्द्यमानः,  कूर्द्यमानः,  चुकूर्दिष्यमाणः,  चोकूर्द्यमान
   कूर्दः,  कूर्दः,  चुकूर्दिषः,  चोकूर्दः
   कूर्दितुम्,  कूर्दयितुम्,  चुकूर्दिषितुम्,  चोकूर्दितुम्
   कूर्दा,  कूर्दना,  चुकूर्दिषा,  चोकूर्दा
   कूर्दनम्,  कूर्दनम्,  चुकूर्दिषणम्,  चोकूर्दनम्
   कूर्दित्वा,  कूर्दयित्वा,  चुकूर्दिषित्वा,  चोकूर्दित्वा
   प्रकूर्द्य,  प्रकूर्द्य,  प्रचुकूर्दिष्य,  प्रचोकूर्दिष्य
   कूर्दम् २,  कूर्दित्वा २,  कूर्दम् २,  कूर्दयित्वा २,  चुकूर्दिषम् २,  चुकूर्दिषित्वा २,  चोकूर्दम् २
   चोकूर्दित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (२३०)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-२१। अक। सेट्। आत्म।)
 03 =>
  [[[अ]
 04 =>
  [[१। ‘उपधायां च’ (८-२-७८) इति दीर्घः। ‘टु ओ स्फूर्जा वज्रनिर्घोषे’ (१-भ्वादिः २३५) इत्यत्र,  ‘स्फुर्जा’ इति ह्रस्वनिर्देशेऽपि,  ‘र्वोरुपधाया दीर्घ इकः’ (८-२-७६) इति दीर्घे सिद्धे,  दीर्घघटितपाठः,  ‘र्वोरुपधायाः--’ (८-२-७६) इत्यस्य पाक्षिकत्वे ज्ञापकः। अतः कुर्दकः-कूर्दकः इत्युभयपि रूपं साधु। एवं गुर्दादि (४१४) धातुष्वपि बोध्यम्,  इति केचित्।]]
 05 =>
  [[२। ‘रात् सस्य’ (८-२-२४) इति नियमात् दकारस्य संयोगान्तलोपो न।]]
 06 =>
  [पृष्ठम्०२१८+ २४]
 07 =>
  [[१। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति युच् ताच्छीलिकः।]]

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.