कुम्भी (kumbhI)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Spoken Sanskrit

English

कुम्भी 	-	 kumbhI 	-	 f.
  	-	  earthen cooking vessel
कुम्भी 	-	 kumbhI 	-	 f.
  	-	  box myrtle or bayberry plant  [ Myrica Sapida - Bot. ]
कुम्भी 	-	 kumbhI 	-	 f.
  	-	  small jar or pot
कुम्भी 	-	 kumbhI 	-	 f.
  	-	  small tree
कुम्भी 	-	 kumbhI 	-	 f.
  	-	  another plant
कुम्भी 	-	 kumbhI 	-	 f.
  	-	  water cabbage  [ Pistia Stratiotes - Bot. ]
कुम्भी 	-	 kumbhI 	-	 f.
  	-	  Fragrant Padri tree  [ Bignonia Suaveolens - Bot. ]
कुम्भी 	-	 kumbhI 	-	 f.
  	-	  wild Croton plant   [ Croton Polyandrum - Bot. ]

 
   कुम्भी  kumbhI f.
   box myrtle or bayberry plant  [ Myrica Sapida - Bot. ]  
   कुम्भिका  kumbhikA f.
   box myrtle or bayberry plant  [ Myrica Sapida - Bot. ]   
   भद्रिका  bhadrikA f.
   box myrtle or bayberry plant  [ Myrica Sapida - Bot. ]  
   प्रचेतसी  pracetasI f.
   box myrtle or bayberry plant  [ Myrica Sapida - Bot. ]   
   श्रीपर्णिका  zrIparNikA f.
   box myrtle or bayberry plant  [ Myrica Sapida - Bot. ]  
   कृष्णगर्भ  kRSNagarbha m.
   box myrtle or bayberry plant  [ Myrica Sapida - Bot. ]   
   कृष्णगुल्म  kRSNagulma m.
   box myrtle or bayberry plant  [ Myrica Sapida - Bot. ]  
   क्षिप्रगर्भ  kSipragarbha m.
   box myrtle or bayberry plant  [ Myrica Sapida - Bot. ]   
   रामसेनक  rAmasenaka m.
   box myrtle or bayberry plant  [ Myrica Sapida - Bot. ]     
            

Apte

English

कुम्भी [kumbhī],  1 A small water-jar
 Rām.*
  2.91.72.

An earthen cooking vessel
 आविष्कुर्वन्त्यखिलवचनेष्वत्र कुम्भी- पुलाकन्यायाज्ज्योतिर्नयगतिविदां निश्चलं मानभावम् Viś. Guṇa. 534.

A measure of grain. 

N.
  of several plants. like इभपाटला,  वारिपर्णी,  लघुदन्ती,  जेपाळ,  कायफळ &c.
  Comp.
   -धान्यम् grain stored in jars sufficient for six days.-धान्यकः a householder who stores grain
 Ms.*
  4.7.-नसः a kind of venomous serpent
 उद्वेल्लन्ति पुराणरोहिणतरु- स्कन्धेषु कुम्भीनसाः U.*
  2.29. -नसी mother of Lavaṇa and sistar of Rāvaṇa
 स च प्राप मधूपघ्नं कुम्भीनस्याश्च कुक्षिजः R.*
  15.15.

पाकः the contents of a cooking-vessel.

(sing.  or pl.
 ) a particular hell in which the wicked are baked like potter's vessels
 Y.*
  3.224
 Ms.*
  12.76.-मुखम् N.
  of a parlicular wound
 Charaka.  -वल्कम् (Mar.  कायफळ.).

Monier Williams Cologne

English

 कुम्भी॑ a (ई॑),  f.
  a small jar or pot,  earthen cooking vessel,  VS.
 
 AV.
  
 TS.
  &c.
  

 N.
  of a hell,  Kāraṇḍ.
 

 of a plant,  Bālar.
 

 a small tree (the seeds of which are used in medicine,  commonly Kaṭphala),  L.
 

 Bignonia suaveolens,  L.
 

 Pistia Stratiotes,  L.
 

 another plant (commonly Romaśa),  L.
 

 the plant Croton polyandrum,  L.
 

 the plant Myrica sapida,  L.
 

 कुम्भी b (f.  of °भ,  q.v.)

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Macdonell

English

 कुम्भी kumbhī́,  f.
  pot,  jar,  pan
 -dhānyaka,  🞄a.  having grain in jars
 (ī) -nása,  m.
  kind of 🞄snake
 -nasī,  f.
  N. of a Rākṣasī
 -pāka,  🞄m.  sg. & pl.
  king of hell.

Apte Hindi

Hindi

कुम्भी
स्त्री*
  - कुम्भ - ङीष्
"पानी का छोटा पात्र,  घड़िया"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कुम्भी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸುರು ಪಾದರಿ
कुम्भी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀರುಕಾಗೆ
कुम्भी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಣ್ಣ ಮಡಕೆ

कुम्भी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಿರಿಯ ಶಿವನಿ ಮರ
विस्तारः - > "कुम्भो वेश्यापतौ घटे । द्विपाङ्गे राक्षसे राशौ कुम्भं त्रिवृति गुग्गुलौ । कुम्भ्युखायां पाटलायां वारिपर्ण्यां च कट्फले" - हेम० ।
कुम्भी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಡಕೆ
कुम्भी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸುರು ಪಾದರಿ ಗಿಡ
कुम्भी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀರುಕಾಗೆ
कुम्भी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಿರಿಯ ಶಿವನಿ ಮರ
विस्तारः - > "कुम्भ्युखायां पाटलायां वारिपर्ण्यां च कट्फले" - हेम० ।

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  चक्रदन्ती,  दन्ती,  शीघ्रा,  श्येनघण्टा,  निकुम्भी, नागस्फोता,  दन्तिनी,  उपचित्रा,  भद्रा, रूक्षा,  रेचनी,  अनुकूला,  निःशल्या,  विशल्या,  मधुपुष्पा,  एरण्डफला,  तरुणी,  एरण्डपत्रिका,  अणुरेवती,  विशोधनी,  कुम्भी,  उडुम्बरदला
noun
 
एकः क्षुपः अस्या गुणाः कटुत्वम् उष्णत्वम् शूलामत्वग्दोषार्शोव्रणाश्मरी-शल्यशोधनत्वम् दीपनत्वञ्च ।
 "चक्रदन्ती कोशे वर्णिता अस्ति"

Synonyms:
  कुम्भी, पाटलावृक्षः, वारिपर्णी, कट्फलः, रोमशः, पर्पटद्रुमः
noun
 
वृक्षविशेषः- अस्य गुणाः कटुत्वं, कषायत्वम्, उष्णत्वं, ग्राहित्वं, वातकफ़हरत्वम् ।
 "कुम्भी राजनिर्घण्टे वर्णिता अस्ति"

Synonyms:
  कुम्भी
noun
 
नरकविशेषः ।
 "कुम्भी बौदध- त्रिपिटक-ग्रन्थेषु वर्णिता अस्ति"

Synonyms:
  कुम्भी
noun
 
एकः दैत्यः , यः बालकानां शत्रुः ।
 "सूत्रग्रन्थेषु कुम्भिन: वर्णनं प्राप्यते"

Synonyms:
  कुम्भी,  पाटलावृक्षः,  वारिपर्णी,  कट्फलः,  रोमशः,  पर्पटद्रुमः
noun
 
वृक्षविशेषः- अस्य गुणाः कटुत्वं,  कषायत्वम्,  उष्णत्वं,  ग्राहित्वं,  वातकफ़हरत्वम् ।
 "कुम्भी राजनिर्घण्टे वर्णिता अस्ति"

Synonyms:
  कुम्भी
noun
 
नरकविशेषः ।
 "कुम्भी बौदध- त्रिपिटक-ग्रन्थेषु वर्णिता अस्ति"

Synonyms:
  कुम्भी
noun
 
एकः दैत्यः ,  यः बालकानां शत्रुः ।
 "सूत्रग्रन्थेषु कुम्भिन: वर्णनं प्राप्यते"

Synonyms:
  पार्ष्णिः,  कुन्ती,  कुम्भी
noun
 
क्षुपविशेषः ।
 "पार्ष्ण्याः उल्लेखः कोशे वर्तते"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्थाल्युखा पिठरं कुण्डं चरुः कुम्भी घटः पुनः ।
कुटः कुम्भः करीरश्च कलशः कलसो निपः ॥ १०१९ ॥
-wordlist-
 
स्थाली (स्त्री),  उखा (स्त्री),  पिठर (क्ली),  कुण्ड (क्ली),  चरु (पुं),  कुम्भी (स्त्री),  घट (पुंस्त्री),  कुट (पुंस्त्री),  कुम्भ (पुं),  करीर (पुंक्ली),  कलश (त्रि),  कलस (त्रि),  निप (पुंक्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

उखा
उखा,  स्थाली,  चरु,  कुम्भी,  पिठर,  कुण्ड
उखा स्थाली चरुः कुम्भी पिठरं कुण्डमुच्यते ॥ ३१४ ॥
verse 2.1.1.314
page 0037

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: कुम्भी
Root: कुम्भी
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Kind of Gmelina arborea
 Tamil Ciru kumil̤
Shloka(s):
3|3|58|2 ► कैडर्ये कट्फलः कुम्भी श्रीपर्णी कुमुदेति॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|58|2 ⇢ कैडर्यः (कैडर्य) (पुं) ⇒ Species of Gmelina arborea
 Tamil Ciru kumiḻ ⇒ 
➠ 3|3|58|2 ⇢ कट्फलः (कट्फल) (पुं) ⇒ Species of Gmelina arborea
 Tamil Ciru kumilḻ ⇒ 
➠ 3|3|58|2 ⇢ कुम्भी (कुम्भी) (स्त्री) ⇒ Kind of Gmelina arborea
 Tamil Ciru kumil̤ ⇒ 
➠ 3|3|58|2 ⇢ श्रीपर्णी (श्रीपर्णी) (स्त्री) ⇒ Kind of Gmelina arborea
 Tamil Cir̤u kumiḻ ⇒ 
➠ 3|3|58|2 ⇢ कुमुदा (कुमुदा) (स्त्री) ⇒ Kind of Gmelina arborea
 Tamil Ciru kumil̤ ⇒ 
Related word(s):
    

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  कुम्भी
Root:  कुम्भी
Gender:  स्त्री
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ small tree
⇒ another plant
⇒ small jar or pot
⇒ earthen cooking vessel
⇒ water cabbage [Pistia Stratiotes - Bot.]
⇒ wild Croton plant  [Croton Polyandrum - Bot.]
⇒ Fragrant Padri tree [Bignonia Suaveolens - Bot.]
⇒ box myrtle or bayberry plant [Myrica Sapida - Bot.]
Shloka(s): 
2|4|40|2 ► श्रीपर्णिका कुमुदिका कुम्भी कैटर्यकट्फलौ॥ (वनौषधिवर्गः)
3|3|8|1 ► स्याद्भूतिकं तु भूनिम्बे कत्तृणे भूस्तृणेऽपि च। (नानार्थवर्गः)
3|3|9|1 ► सिते च खदिरे सोमवल्कः स्यादथ सिह्लके। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|4|40|2 ⇢ श्रीपर्णिका (श्रीपर्णिका) (स्त्री) ⇒ rAmpatrI plant [Myristica malabarica - Bot.], box myrtle or bayberry plant [Myrica Sapida - Bot.]
➠ 2|4|40|2 ⇢ कुमुदिका (कुमुदिका) (स्त्री)
➠ 2|4|40|2 ⇢ कुम्भी (कुम्भी) (स्त्री) ⇒ small tree, another plant, small jar or pot, earthen cooking vessel, water cabbage [Pistia Stratiotes - Bot.], wild Croton plant  [Croton Polyandrum - Bot.], Fragrant Padri tree [Bignonia Suaveolens - Bot.], box myrtle or bayberry plant [Myrica Sapida - Bot.]
➠ 2|4|40|2 ⇢ कैटर्यः (कैटर्य) (पुं)
➠ 2|4|40|2 ⇢ कट्फलः (कट्फल) (पुं)
➠ 3|3|8|1 ⇢ भूतिकम् (भूतिक) (नपुं)
➠ 3|3|9|1 ⇢ सोमवल्कः (सोमवल्क) (पुं)
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ वृक्षः
जातिः ➡ वृक्षः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कुम्भी,  [न्] पुं,
   (कुम्भोऽस्यास्तीति । इनिः ।) हस्ती ।कुम्भीरः । इति हेमचन्द्रः ॥
 गुग्गुलुः । इतिजटाधरः ॥
 (अग्निप्रकृतिविषकीटविशेषः । यथा, “वाह्यकी पिञ्चिटः कुम्मी” ॥
 इति सुश्रुते कल्प-स्थाने ८ अध्याये ॥
)

 कुम्भी,  स्त्री,
   (कुम्भ + अल्पार्थे ङीप् । क्षुद्रकुम्भः ।)उखा पाटलावृक्षः । वारिपर्णी । कट्फलः । इतिहेमचन्द्रः ॥
 वृक्षविशेषः । कुम्भीपुष्प इति कोकणेप्रसिद्धा । तत्पर्य्यायः । रोमालुविटपी २ रोमशः३ पर्पटद्रुमः ४ । अस्य गुणाः । कटुत्वम् । कषाय-त्वम् । उष्णत्वम् । ग्राहित्वम् । वातकफापहत्वञ्च ।दन्तीवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कुम्भी स्त्री कुम्भ + अल्पार्थे ङीष् । १ क्षुद्रे कुम्भे तदाकृतित्वात्२ उखायां ३ पाटलावृक्षे ४ कुम्भिकायां वरिपर्ण्ण्याम्(पाना) ५ कट्फले च हेमच० कोङ्कणे प्रसिद्धे कुम्भीपुष्पे६ पर्पटवृक्षे । अस्य शुणाः “कुम्भी वातकफहरी” राजनि०७ दन्तीवृक्षे राजनि० । तत्र जातादि कत्र्या० ढकञ् । कौ-म्भेयक तत्र जातादौ त्रि०
  । कर्ण्णादि० चतुरर्थ्यां फिञ् ।५ कौम्भायनि तत्सन्निकृष्टदेशादौ त्रि०
  ।

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“उन्भ पूरणे”@} 2 उम्भकः-म्भिका,  उम्भकः-म्भिका,  उम्बिभिषकः-षिका
   उम्भिता-त्री,  उम्भयिता-त्री,  उम्बिभिषिता-त्री
   3 उम्भन्-न्ती-ती,  उम्भयन्-न्ती,  उम्बिभिषन्-न्ती
   उम्भिष्यन्-न्ती-ती,  उम्भयिष्यन्-न्ती-ती,  उम्बिभिषिष्यन्-न्ती-ती
   -- उम्भयमानः,  उम्भयिष्यमाणः
   उप्-उब्-उम्भौ-उम्भः
   -- -- उम्भितः-तम्-तवान्,  उम्भितः,  तम्,  उम्बिभिषितः-तवान्
   उम्भः,  उम्भः,  उम्बिभिषुः,  उम्बिभयिषुः
   4 उम्भितव्यम्,  उम्भयितव्यम्,  उम्बिभिषितव्यम्
   उम्भनीयम्,  उम्भनीयम्,  उम्बिभिषणीयम्
   उम्भ्यम्,  उम्भ्यम्,  उम्बिमिष्यम्
   ईषदुम्भः,  दुरुम्भः,  सूम्भः
   -- उभ्यमानः,  उम्भ्यमानः,  उम्बिभिष्यमाणः
   उम्भः,  5 कुम्भः 6,  7 अयस्कुम्भः,  8 कुम्भी,  उम्भः,  उम्भिभिषः
   उम्भितुम्,  उम्भयितुम्,  उम्बिभिषितुम्
   उम्भा,  उम्भना,  उम्बिभिषा,  उम्बिभयिषा
   उम्भनम्,  उम्भनम्,  उम्बिभिषणम्
   उम्भित्वा,  उम्भयित्वा,  उम्बिभिषित्वा
   समुभ्य,  समुम्भ्य,  समुम्बिभिष्य
   उम्भम् २,  उम्भित्वा २,  उम्भम् २,  उम्भयित्वा २,  उम्बिभिषम् २
   उम्बिभिषित्वा।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१०३)
 02 =>
  (६-तुदादिः-१३२०-सक। सेट्। पर।)
 03 =>
  [[६। ‘अनिदिताम्’ (६-४-२४) इति नलोपे ‘शे तम्फादीनां’ (वा। ७-१-५९) इति नुम्।]]
 04 =>
  [पृष्ठम्०१०१+ २७]
 05 =>
  [[१। केन उभ्यते = पूर्यते इति कुम्भः। कर्मणि घञ्। पृषोदरादित्वात् पररूपम्। ‘अतः कृकमिकंसकुम्भ--’ (८-३-४६) इत्यत्र निपातनाद्वा पररूपम्।]]
 06 =>
  [[आ। “पीयृषोभितहेमकुम्भविशुभवृक्षोजशुम्भत्तमा दृब्धस्रग्धरचृत्तकैश्यविधितां शोभां जुडन्त्योऽजुनन्।” धा। का। २-७५।]]
 07 =>
  [[२। ‘अतः कृकमिकंस’ (८-३-४६) इति विसर्गस्य सत्वम्।]]
 08 =>
  [[३। ‘जातेरस्त्रीविषयात्’ (४-१-६३) इति ङीष्।]]

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.