कुन्द (kunda)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
Englishकुन्द mn. (-न्दः-न्दं) A kind of jasmin, (J. multiflorum or pubescens.)
(-न्दः)
1. A turner's lathe.
2. Olibanum, the resin of the Boswellia
thurifera: see कुन्दरु 3. One of KUVERA'S nine treasures.
4. The
Nerium plant.
कु to sound, दन Unadi affix, and नुम् inserted, or
कु the earth, उन्द् to hurt, and अण् affix
also with कन् added कुन्दक.
Yates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English कुन्द kunda turner's lathe
यन्त्रक yantraka turner's wheel
भ्रमि bhrami potter's wheel or a turner's lathe
कुन्द kunda lathe [ Eng. ]
यन्त्रक yantraka lathe
कुन्द kunda turner's lathe
वर्तयति { वृत् } vartayati { vRt } verb caus. produce with a turning-lathe
भ्रमि bhrami potter's wheel or a turner's lathe
Wilson
Englishकुन्द
mn. (-न्दः-न्दं) A kind of jasmin, (J. multiflorum or pubescens.)
(-न्दः)
1 A turner's lathe.
2 Olibanum, the resin of the Boswellia thurifera: see कुन्दरु.
3 One of KUVERA'S nine treasures.
4 The Nerium plant.
कु to sound, दन Uṇādi affix, and नुम् inserted, or कु the
earth, उन्द to hurt, and अण् affix
also with कन् added कुन्दक.
Apte
Englishकुन्दः [kundḥ] न्दम् [ndam], न्दम् [Uṇ.* 4.98] A kind of jasmine (white and delicate)
कुन्दावदाताः कलहंसमालाः 2.18
प्रातः कुन्दप्रसवशिथिलं जीवितं धारयेथाः 115
5.19. -न्दम् The flower of this plant
अलके बालकुन्दानुविद्धम् 67, 49.
न्दः An epithet of Viṣṇu.
A fragrant oleander.
One of the nine treasures of Kubera.
The number 'nine'.
A lotus.
A turner's lathe. -करः a turner. -चतुर्थी the fourth day in the light half of the month माघ. -सम -दन्त One whose teeth are like the jasmine.
Apte 1890
Englishकुंदः,
दं [Uṇ. 4. 98] A kind of jasmine (white and delicate)
कुंदावदाताः कलहंसमालाः Bk. 2. 18
प्रातः कुंदप्रसवशिथिलं जीवितं धारयेथाः Me. 113
Ś. 5. 19.
दं The flower of this plant
अलके बालकुंदानुविद्धं Me. 65, 47.
दः 1 An epithet of Viṣṇu.
2 A fragrant oleander.
3 One of the nine treasures of Kubera.
4 The number ‘nine’.
5 A lotus.
6 A turner's lathe.
Comp.
करः a turner.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishकुन्द कुन्द, अस्, अम्, m. n. (said to be fr.
rt. 3. कु), a kind of jasmine, Jasminum Multiflorum
or Pubescens
(अस्), m. fragrant oleander, Nerium
Odorum [cf. करवीर]
Olibanum, the resin of the
plant Boswellia Thurifera
a turner's lathe
one of
Kuvera's nine treasures
the number ‘nine
’ an epi-
thet of Viṣṇu
N. of a mountain.
—कुन्द-कर,
अस्, m. a turner.
—कुन्द-कुन्दाचार्य (°द-आच्°),
अस्, m., N. of the author of the Pañcāstikāyasaṅgraha-
sūtra.
—कुन्द-माला, f. title of a work.
—कुन्द-
समान-दन्त, अस्, ई, अम्, one whose teeth are like
the jasmine.
Benfey
EnglishHindi
Hindiरात लिली
Apte Hindi
Hindiकुन्द
वि* - "कु - दै (दो) - क, नि* मुम्, या कु - दत्, नुम्"
"चमेली का एक भेद, मोतिया"
कुन्दम्
- "कु - दै (दो) - क, नि* मुम्, या कु - दत्, नुम्"
"चमेली का एक भेद, मोतिया"
कुन्दम्
- "कु - दै (दो) - क, नि* मुम्, या कु - दत्, नुम्"
इस पौधे का फूल
कुन्दः
- "कु - दै (दो) - क, नि* मुम्, या कु - दत्, नुम्"
विष्णु की उपाधि
कुन्दः
- "कु - दै (दो) - क, नि* मुम्, या कु - दत्, नुम्"
खैराद
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकुन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > डुदाञ् (दाने) - "कः" (३-२-३)
व्युत्पत्तिः - > कुमिति मान्तमव्ययम् । कुम् परभक्तिपरज्ञानादिभुवं ददाति
प्रयोगाः - > "कुमुदः कुन्दरः कुन्दः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "भक्तेभ्यः परभक्तिप्रदानात् कुन्द उच्यते" - निरुक्तिः ।
कुन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಬೇರನ ನವ ನಿಧಿಗಳಲ್ಲೊಂದು
कुन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚರಕಿ ಯಂತ್ರ /ಕಡೆತ ಹಿಡಿಯುವ ಯಂತ್ರ /ನಿಡುಸುರುಳೆಯ ಬೈರಿಗೆ
कुन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊಲ್ಲೆ ಗಿಡ /ಕೋಲುಮಲ್ಲಿಗೆ
निष्पत्तिः - > कु (शब्दे) - "दन्" नुमागमश्च (उ० ४-९८)
विस्तारः - > "कुन्दो माध्येऽस्त्री मुकुन्दभ्रमिनिध्यन्तरेषु ना" - मेदि० ।
कुन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗುಗ್ಗುಳ /ಲೋಬಾನ /ಧೂಪಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಒಂದು ಗೋಂದು
कुन्द
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊಲ್ಲೆ ಹೂವು
प्रयोगाः - > "प्राथः कुन्दप्रसवशिथिलं जीवितं धारयेथाः"
उल्लेखाः - > मेघ० २-५०
कुन्द
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಮಲ
कुन्द
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರತತ್ತ್ವ ಜ್ಞಾನ
L R Vaidya
EnglishSchmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanSanskrit Tibetan
Tibetankun da
१) कुन्द २) कैरव ३) कौरव ४) गन्धसोम ५) भ्रमि ६) रजनीहास ७) विशरिका ८) शशिप्रिय ९) सित
kun dam
कुन्द
kun du ru
१) कुन्द २) कुन्दुरु ३) मुकुन्द
khu ba
१) कच २) काल ३) कुन्द ४) द्रवत्व ५) पुष्पक ६) बहुज ७) बीज ८) मण्ड ९) रस १०) रेतः ११) वीर्य १२) शुक्र १३) हिरण्य
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritमहापद्मश्च पद्मश्च शङ्खो मकरकच्छपौ ।
मुकुन्दकुन्दनीलाश्च खर्वश्च निधयो नव ॥ १९३ ॥
महापद्म (पुं), पद्म (पुं), शङ्ख (पुं), मकर (पुं), कच्छप (पुं), मुकुन्द (पुं), कुन्द (पुं), नील (पुं), चर्चस् (पुं)
संदंशः स्यात्कङ्कमुखो भ्रमः कुन्दं च यन्त्रकम् ॥ ९०९ ॥
सन्दंश (पुं), कङ्कमुख (पुं), भ्रम (पुं), कुन्द (क्ली), यन्त्रक (क्ली)
Mahabharata
EnglishKunda^1, a companion of Skanda. § 615u (Skanda): IX, 45, 2541 (given to Skanda by Dhātṛ).
Kunda^2 = Vishṇu (1000 names).
पुराणम्
Englishकुन्द / KUNDA. One of the five attendants given by dhātā to Skandadeva, the other four being kusuma, kumuda, ḍambara and āḍambara. (śalya, Parva, Chapter 45, Verse 38).
अमरकोशः
SanskritWord: कुन्दम्
Root: कुन्द
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ number nine
⇒ lathe [Eng.]
⇒ turner's lathe
⇒ kind of jasmine
⇒ fragrant oleander
⇒ Olibanum [Frankincense]
⇒ one of kubera's nine treasures
Shloka(s):
2|4|73|1 ► माध्यं कुन्दं रक्तकस्तु बन्धूको बन्धुजीवकः। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|73|1 ⇢ माध्यः (माध्य) (पुं)
➠ 2|4|73|1 ⇢ माध्यम् (माध्य) (नपुं)
➠ 2|4|73|1 ⇢ कुन्दः (कुन्द) (पुं) ⇒ number nine, lathe [Eng.], turner's lathe, kind of jasmine, fragrant oleander, Olibanum [Frankincense], one of kubera's nine treasures
➠ 2|4|73|1 ⇢ कुन्दम् (कुन्द) (नपुं) ⇒ number nine, lathe [Eng.], turner's lathe, kind of jasmine, fragrant oleander, Olibanum [Frankincense], one of kubera's nine treasures
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ कुन्दभेदः
जातिः ➡ लता
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकुन्दः, पुं (कु कुत्सितं दुर्गन्धादिजनितक्लेशंद्यति नाशयति । कु + दो छेदने + कः । पृषोद-रात् नुंम् । यद्वा कौतीति । “अब्दादयश्च” ।उणां ४ । ९८ । इति निपातनात् सिद्धम् ।)पुष्पवृक्षविशेषः । कुँद्फुलेर गाछ इति भाषा ।तत्पर्य्यायः । माघ्यम् २ । इत्यमरः । २ । ४ । ७३ ॥
शुक्लपुष्पः ३ । इति रत्नमाला ॥
मकरन्दः ४महामोदः ५ मनोहरः ६ मुक्तापुष्पः ७ सदापुष्पः८ तारपुष्पः ९ अट्टहासकः १० दमनः ११ वन-हासः १२ मनोज्ञः १३ वोरटम् १४ वरटम्१५ । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, नवग्रहस्तोत्रे शुक्रस्तुतिः ।“ओँ हिमकुन्दमृणालाभं दैत्यानां परमं गुरुम् ।सर्व्वशास्त्रप्रवक्तारं भार्गवं प्रणमाम्यहम्” ॥
)अपि च । भावप्रकाशे ॥
“कुन्दन्तु कथितं माध्यं सदापुष्पञ्च तत् स्मृतम् ।कुन्दंशीतं लघु श्लेष्मशिरोरुग्विषपित्तहृत्” ॥
अस्य गुणाः । अतिमधुरत्वम् । शीतत्वम् । कषा-यत्वम् । कैश्यभावनत्वम् । कफपित्तहरत्वम् ।सारकत्वम् । दीपनत्वम् । पाचनत्वञ्च । इति राज-निर्घण्टः ॥
तत्पुष्पगुणौ । श्लेष्मकारित्वम् । ग्राहि-त्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
कुन्दः, कुन्दुरुनामगन्धद्रव्यम् । (अस्य पर्य्याया यथा ॥
“कुन्दुरुस्तु मुकुन्दः स्यात् सुगन्धः कुन्द इत्यपि” ॥
इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)भ्रमियन्त्रम् । कुँद् इति भाषा । कुवेरस्य निधि-विशेषः । इति मेदिनी ॥
करवीरवृक्षः । इतिराजनिर्घण्टः ॥
(कुन्दपुष्पवर्ण इव श्वेततयासत्ययुगे हंसावतारत्वाच्च । विष्णुः । यथा महा-भारते १३ । १४९ । १०० ।“कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्ज्यन्यः पवनोऽनिलः” ॥
यद्वा कुं पृथ्वीं कश्यपाय दत्तवान् । दा + कः ।द्वितीयाया अलुक् । परशुरामावतारे क्षत्रिय-हत्यापापशुद्ध्यर्थं मारीचाय अश्वमेधयज्ञे महा-दानस्य दक्षिणास्वरूपवसुन्धरादानादस्य तथा-त्वम् । तत्कथा यथा हरिवंशे ।“सर्व्वपापविशुद्ध्यर्थं वाजिमेधेन चेष्टवान् ।तस्मिन् यज्ञे महादाने दक्षिणां भृगुनन्दनः ।मारीचाय ददौ प्रीतः कश्यपाय वसुन्धराम्” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritकुन्द कुन्द इव श्वेतत्वात्, कूं पृथिवीं कश्यपाय ददातिदा--क वा । १ विष्णौ तस्य कुन्दोपमाङ्गत्वात् स्वच्छतया स्फ-कवन्निर्मलत्वात् “श्वेतारक्तस्तथा पीत इदानीं कृष्णतां गतः”इत्युक्तेः युगावतारे सत्ययुगे श्वेतत्वाद्वा, परशुरामाय-तारे कश्यपाय भूमिदानाद्वा तथात्वम् । यथाह हरिवंशे“सर्व्वपापविशुद्ध्यर्थं वाजिमेधेन चेष्टवान् । तस्मिन्-यज्ञे महादाने दक्षिणां भृगुनन्दनः । मारीचाय ददौप्रीतः कश्यपाय वसुन्धराम्” । कुं भूमिभुनत्ति उन्द-अण् शक०, कौतेः अव्दा० दन् मुमच् वा । २ कुन्दरुनाम-गन्धद्रव्ये ३ भ्रमियन्त्रभेदे (कुँद) ४ कुवेरस्य निधिभेदे चपु० मेदि० ५ करवीरवृक्षे राजनि० स्वनामख्यातेख्याते ६ पुष्पप्रधानवृक्षे पुंन० पुष्पे अमरः । “कुन्दं शीतंलघु श्लेष्मशिरोरुग्वातपित्तहृत्” भावप्र० । “कुन्दकुद्मलाग्रदतः स्मितैः” माघः । “कुन्देन्दुसुन्दररुचिः” सा०द० । “शङ्कराय न दातव्याः कुन्दशेफालिकाजवाः” पुरा० ।७ पद्मे च कुन्दिनी त्रिका० । शाल्मलद्वीप्रस्थे ८ वर्षपर्व्वतभेदे । शाल्मलद्वीपवर्ण्णने भाग० ५, २० अ० । “तेषुवर्षेष्वद्रयो नद्यश्च सप्तैवाभिज्ञाताः सुरसः शतशृङ्गोवामदेवः कुन्दः कुमुदः पुष्पवर्षः सहस्रस्रुतिरिति” । वि-ष्ण्पु० तु एषां नासान्तराणि दृश्यन्ते “कुमुदश्चोन्नतश्चैवतृतीयश्च वलाहकः । द्रोणोयत्र महौषध्यः स चतुर्थोमहीधरः । कुन्दस्तु पञ्चमः षष्ठो महिषः सप्तमस्तथा ।कुमुद्वान् पर्व्वतवरः” अनयोः कल्पभेदादविरोधः ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.