| YouTube Channel

कुण (kuNa)

 
शब्दसागरः
English
कुण r. 6th cl. (कुणति)
1. To sound.
2. To cherish, to support or aid with
gifts, &c.
3. To be in pain. r. 10th cl. (कुणयति)
1. To converse
with, to speak to or address.
2. To counsel or advise.
Spoken Sanskrit
English
कुण kuNa
m.
 kind of insect living in clothes
कुण kuNa
m.
 time when a plant bears fruit
कुण kuNa
m.
 dirt on the navel
Wilson
English
कुण r. 6th cl. (कुणति)
1 To sound.
2 To cherish, to support or aid with gifts, &c.
3 To be in pain. r. 10th cl. (कुणयति)
1 To converse with, to speak to or address.
2 To counsel or advise.
Monier Williams Cologne
English
कुण
m.
 a kind of insect living in clothes
dirt on the navel,
Gal.
(ifc. with अश्वत्थपीलु, and other names of trees or flowers) the time when a plant bears fruit,
Pāṇ.
 v, 2, 24.
Monier Williams 1872
English
कुण कुण, अस्, m. in composition with
अश्वत्थ and other trees or flowers
the time when
a plant bears fruit, e. g. पीलु-कुण, q. v.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुण -आमन्त्रणे (चुरा० उभ० अक० से०) कुणयति-ते ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸಂಭೋಧಿಸು /ಕರೆ
कुण -आमन्त्रणे (चुरा० उभ० अक० से०) कुणयति-ते ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಮಾತಾಡು /ಸಂಭಾಷಿಸು
कुण - शब्दोपकरणयोः (तुदा० पर० सक० से०) कुणति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸದ್ದು ಮಾಡು
कुण - शब्दोपकरणयोः (तुदा० पर० सक० से०) कुणति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸಾಹಾಯ್ಯ ಮಾಡು /ಒತ್ತಾಸೆ ಮಾಡು /ಉಪಕರಿಸು
कुण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಯಸ /ಕಾಗೆ
विस्तारः - > "आत्मघोषु महानेमिः कण्टको मौकलिः कुणः" - वैज० ।
कुण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೂರೆ /ಹೇನು /ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಕೃಮಿ
विस्तारः - > ಇದು ಉತ್ತರಪದವಾದಾಗ ವೃಕ್ಷವು ಪುಷ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಫಲಬಿಡುವ ಕಾಲವನ್ನು ಹೇಳುವುದು. पीलूनां पाकः "कुणप्" (५-२-२४) । पीलुकुणः ।
Kridanta Forms
Sanskrit
कुण (कु꣡ण꣡ आमन्त्रणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = कुणनम्
अनीयर् = कुणनीयः - कुणनीया
ण्वुल् = कुणकः - कुणिका
तुमुँन् = कुणयितुम्
तव्य = कुणयितव्यः - कुणयितव्या
तृच् = कुणयिता - कुणयित्री
क्त्वा = कुणयित्वा
ल्यप् = प्रकुणय्य
क्तवतुँ = कुणितवान् - कुणितवती
क्त = कुणितः - कुणिता
शतृँ = कुणयन् - कुणयन्ती
शानच् = कुणयमानः - कुणयमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 कुण्
मूलधातुः:
 कुण
धात्वर्थः:
 शब्दोपकरणयोः
गणः:
 तुदादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 कुणति
धातुः:
 कुण्
मूलधातुः:
 कुण
धात्वर्थः:
 आमन्त्रणे
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 कुणयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 अदन्तः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
कुणँ कुण शब्दः, उपकरणयोः
- कुणति चुकोण कोणः कोणित्वा कुणित्वा कोणिका 54
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
*कुण (pw "Fruchtzeit") °reife Frucht, Viṣṇubh. VI, 17a (in चूतकुण = पक्वाम्र).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुण त् क आभाषे । मन्त्रे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदन्त-चुरां-परं-सकं-सेट् ।) ह्रस्वो मूर्द्धन्योपधः ।कुणयति । मन्त्रोऽभिमुखीकरणम् । गुप्तोक्तिरि-त्येके । इति दुर्गादासः ॥
कुण श उपकरणे । शब्दे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(तुदां-परं-सकं-सेट् ।) उपकरणं दानादिनापोषणम् । श कुणति दीनं दयालुः । कोणिता ।इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुण आभाषणे, मन्त्रणे च अद०
चु०
उभ०
सक०
 सेट् । कुणयति ते अचुकुणत् त । प्रनिकुणयति
कुण उपकरणे शब्दे च तुदा०
पर०
सक०
 सेट् । कुणति अको-णीत् । प्रनिकुणति उपकरणं दानादिना पोषणम् ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
कुणँ कुण शब्द, उपकरणयोः
- कुणति इगुपधात् कित् (उ0 4110)-कुणिः कुपाणिः क्वादिभ्यः कित् (उ0 1115)-कुण्डम् उणादौ कुणिन्दः (द्र0 उ0 484), कुणालम्, कुणपः कोणः 55
कुण
मानकरूपान्तरम् - गुण
गुण च, आमन्त्रणे
- चकारात्केतोऽपि (अर्थविवरणम्) आमन्त्रणं गूढोक्तिः
संकेतयति, कुणयति, गुणयति, अचुकुणत्, अजुगुणत् तुदादौ (646) कुणति, अचूकुणत्, कूण संकोचने (10136)-विकूणयते मुखम् 336, 337
धातुवृत्तिः
Sanskrit
कुणँ कुण (अर्थः) शब्द, उपकरणयोः
( मुणति कुणति ) इत्यादि ( कोणः ) वीणादिवादनम् "हलश्च'' इति घञ्, आमन्त्रणे अयं कथादिः दीर्घोपधः संकोचने आकुस्मीयः 54
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कुण शब्दोपकरणयोः”@} 2 कुटादिः।
‘आमन्त्रणे तु कुणयेत्, शब्दे चोपकृतौ कुणेत्।’ 3 इति देवः।
‘कुट कौटिल्ये’ 4 इति तौदादिकधातुवत् शुद्धात् ण्यन्तात् सन्नन्तात् यङन्ताच्च सर्वाणि रूपाणि ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२१५)
02
=>
 (६-तुदादिः-१३३५। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (श्लो-९३)
04
=>
 (२०४)
1 {@“कुण आमन्त्रणे”@} 2 अदन्तः।
‘आमन्त्रणे तु कुणयेत्, शब्दे चोपकृतौ कुणेत्।’ 3 इति देवः।
4 कुणकः-णिका, चुकुणयिषकः-षिका
कुणयिता-त्री, चुकुणयिषिता-त्री
5 कुणयन्-न्ती, चुकुणयिषन्-न्ती
कुणयिष्यन्-न्ती-ती, चुकुणयिषिष्यन्-न्ती-ती
कुणयमानः, चुकुणयिषमाणः
कुणयिष्यमाणः, चुकुणयिषिष्यमाणः
कुण्-कुणौ-कुणः
-- 6 कुणितम्-तः, चुकुणयिषितः-तवान्
कुणः, चुकुणयिषुः
कुणयितव्यम्, चुकुणयिषितव्यम्
7 कुणनीयम्, चुकुणयिषणीयम्
कुण्यम्, चुकुणयिष्यम्
ईषत्कुणः-दुष्कुणः-सुकुणः
-- 8 कुण्यमानः, चुकुणयिष्यमाणः
कुणः, चुकुणयिषः
कुणयितुम्, चुकुणयिषितुम्
कुणना, चुकुणयिषा
कुणनम्, चुकुणयिषणम्
कुणयित्वा, चुकुणयिषित्वा
9 प्रकुणय्य, प्रचुकुणयिष्य
कुणम् २, कुणयित्वा २, चुकुणयिषम् २
चुकुणयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२१६)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१८९४। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (श्लो-९३)
04
=>
 [[१। अतो लोपस्य स्थानिवद्भावात् लघूपधगुणो न।]]
05
=>
 [[आ। ‘इत्यूचे स हि केतयन् परिजनान्, सेनापतीन् ग्रामयन्, स्वामात्यान् कुणयन् भटांश्च गुणयन् नॄणां मुदं स्तेनयन्।।’ धा। का। ३-५७।]]
06
=>
 [[२। ‘निष्ठायां सेटि’ (६-४-५२) इति णिलोपः।]]
07
=>
 [[३। ‘णेरनिटि’ (६-४-५१) इति णिलोपः।]]
08
=>
 [पृष्ठम्०२०६+ २४]
09
=>
 [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]