| YouTube Channel

कुडि (kuDi)

 
शब्दसागरः
English
कुडि
m.
(-डि) The body.
E.
कुड् to born, Unadi
aff.
Yates
English
कुडि (डिः) 2.
m.
The body.
Wilson
English
कुडि
m.
(-डिः) The body.
E.
कुड to burn, Uṇādi
aff.
Apte
English
कुडिः [kuḍiḥ], The body
cf.
Uṇ.*
4.143.
Apte 1890
English
कुडिः The body
cf. Uṇ. 4. 143.
Monier Williams Cologne
English
कुडि
m.
(= कुटि) the body,
Uṇ.
Monier Williams 1872
English
कुडि कुडि, इस्, m. the body
[cf. कुटि।]
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कुडि - दाहे (भ्वा० आत्म० सक० से०) कुण्डते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ದಹಿಸು /ಸುಡು
कुडि - रक्षणे (चुरा० उभ० सक० से०) कुण्डयति-ते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಿಸು /ಕಾಪಾಡು
कुडि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇಹ /ಶರೀರ /ಮೈ
निष्पत्तिः - > कुडि (दाहे) - "इन्" नलोपश्च (उ० ४-१४३)
व्युत्पत्तिः - > कुण्ड्यते
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
कुण्ड्
मूलधातुः:
कुडि
धात्वर्थः:
दाहे
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
कुण्डते
अनुबन्धादिविशेषः:
इदित्
धातुः:
कुण्ड्
मूलधातुः:
कुडि
धात्वर्थः:
वैकल्ये
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
कुण्डति
अनुबन्धादिविशेषः:
इदित्
धातुः:
कुण्ड्
मूलधातुः:
कुडि
धात्वर्थः:
रक्षणे
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
कुण्डयति-ते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
कुडिँ कुडि दाहे
- कुण्डते कुण्डः कुण्डा कुण्डी ।। 266 ।।
कुडिँ कुडि रक्षणे
- कुण्डयति कुण्डम् 51
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुडिः,
पुं,
(कुण्ड्यते दह्यते इति कुडि दाहे + इन् ।)शरीरम् इति सिद्धान्तकौमुद्यामुणादिवृत्तिः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कुडि
पु०
कुण्ड्यते दह्यते कुडि--दाहे इन् नलोपश्च देहेसि० कौ० “कुठिकम्प्योर्नलोपश्चेति” उणा० उज्ज्वलदत्तेनकुठि गतिप्रतिवाते इति व्याख्यातम् कौमुदीकृता तु कुडि--दाहे इति व्याख्यातम् अतः मतभेदेन उणादिसूत्रेपाठदूयम्
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
कुडिँ कुडि दाहे
- कुण्डते कुण्डम् कुण्डी भाण्डम् कुण्डो जारजातः उणादौ (1106) कुण्डलम् चुरादौ कुडि रक्षणे (द्र0 1040) कुण्डयति 263
कुडिँ कुडि वैकल्ये
- कुण्डति कुण्डः कुटि इति कौशिकदुर्गौ कुण्टति कुण्टः 316
धातुवृत्तिः
Sanskrit
कुडिँ कुडि (अर्थः) दाहे
( कुण्डते इत्यादि कुण्डः कुण्डम् ) अच् स्त्रियां ( कुण्डी ) "जानपदकुण्डगोणस्थलभाजनागकाशनीलकुशकामुककबराद् वृत्त्यमत्रावपनाकृत्रिमाश्रणास्थौल्यवर्णानाच्छादनायोर्विकारमैथुनेच्छाकेशवेशेषु'' इति अमत्रे ङीष् अन्यत्र कुण्डा वैकल्यार्थोत्रेवं पठिष्यते, रक्षणार्थश्चुरादौ 267
कुडिँ कुडि (अर्थः) वैकल्ये
कुण्डतीत्यादि कुण्डत इति दाहे गतम् अत्र स्वामी कुटीति कौशिकदुर्गाविति, शाकटायनः पुनः प्रकरणानुरोधेन डान्तमेवाध्यगीष्ट 319
कुडिँ कुडि (अर्थः) रक्षणे
(कुण्डयति कुण्डति) कुण्डतइति वैकल्यदाहयोः शपि गतम् वैकल्यार्थष्ठान्त इति शाकटायनः टान्तमेकइति स्वामी इमावपि पाठभेदौ तत्रापि दर्शितौ 49
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कुडि वैकल्ये”@} 2 ‘वैकल्यदाहरक्षासु कुण्डेत् कुण्डेत कुण्डयेत्।’ 3 इति देवः।
‘कुठि प्रतिघाते’ 4 इति भौवादिकधातुवत् सर्वाणि रूपाणि ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२१२)
02
=>
(१-भ्वादिः-३२२। अक। सेट्। पर।)
03
=>
(श्लो। ८८)
04
=>
(२०९)
1 {@“कुडि दाहे”@} 2 “वैकल्यदाहरक्षासु कुण्डेत् कुण्डेत कुण्डयेत्।” 3 इति देवः।
कुण्दमानः, कुण्डयमानः, चुकुण्डिषमाणः, कुण्डिष्यमाणः, कुण्डयिष्यमाणः, चुकुण्डिषिष्यमाणः, चोकुण्ड्यमानः, चोकुण्डिष्यमाणः, इति शानचि रूपाणि- इति विशेषः।
अन्यानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिककुण्ठतिवत् 4 ज्ञेयानि।
5
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२१३)
02
=>
(१-भ्वादिः-२७०। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(श्लो। ८८)
04
=>
(२०९)
05
=>
[पृष्ठम्०२०५+ २५]
1 {@“कुडि रक्षणे”@} 2 “वैकल्यदाहरक्षासु कुण्डेत् कुण्डेत कुण्डयेत्।’ 3 इति देवः।
सर्वाण्यपि रूपाणि ‘कुठि वेष्टने’ 4 इति धातुवत् ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२१४)
02
=>
(१०-चुरादिः-१५८३। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(श्लो-८८)
04
=>
(२१०)
Burnouf
French
कुडि कुडि
m.
corps
embonpoint (?)
cf. कुण्ठक।