कुटिल (kuTila)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कुटिल mfn.
   (-लः-ला-लं)
	 1. Crooked,  bent.
	 2. Dishonest,  fraudulent.
	 n.
 
(-लं) Tin. 
	 f.
  (-ला) The name of a river,  the Kutila river,  according
to some,  a name of the SARASWATI.
 E.
  कुट् to be crooked,  किलच्
Unadi aff.
  

Capeller Eng

English

 कुटिल a.
  crooked,  curled
 false,  deceitful. Abstr.  °ता
f.
 ,  °त्व n.
 

Yates

English

 कुटिल (लः-ला-लं)
a. Crooked
 dis-
honest,  fraudulent. (ला)
f.
  The
Kutila river. (लं)
n.
  Tin. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कुटिल 	-	 kuTila 	-	 adj.
  	-	 crooked
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 adj.
  	-	  perverse
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 adj.
  	-	  crisped
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 adj.
  	-	  bent
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 adj.
  	-	  running in curved lines
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 adj.
  	-	  fraudulent
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 adj.
  	-	  round
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 adj.
  	-	  curved
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 adj.
  	-	  dishonest
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 adj.
  	-	  zigzag
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 adj.
  	-	  curled
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 m.
  	-	  he-goat with particular marks
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 m.
  	-	  of a river
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 m.
  	-	  name of the river sarasvatI
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 n.
  	-	  kind of perfume
कुटिल 	-	 kuTila 	-	 n.
  	-	  tin

कुटिल 	-	  kuTila 	-	 adj.
  	-	 crisped
कुटिलक 	-	  kuTilaka 	-	 adj.
  	-	 crisped
भङ्गुर 	-	  bhaGgura 	-	 adj.
  	-	 crisped
विकुञ्चित 	-	  vikuJcita 	-	 adj.
  	-	 crisped
अराल 	-	  arAla 	-	 adj.
  	-	 crisped or curled

Wilson

English

 कुटिल
mfn.
   (-लः-ला-लं)
1 Crooked,  bent.
2 Dishonest,  fraudulent.
n.
  (-लं) Tin. 
f.
  (-ला) The name of a river, 
the Kuṭilā river,  according to some,  a name of the SARASVATĪ.
E.
  कुट to be crooked,  किलच् Uṇādi aff.
  

Apte

English

कुटिल [kuṭila],  a.
  [कुट्-इलच्]

Crooked,  Pt.*
  1.65
 bent,  curved,  curled
 भेदाद् भ्रुवोः कुटिलयोः Ś.*
  5.23
 R.*
  6.82
 19.17

Tortuous,  winding
 क्रोशं कुटिला नदी Sk.

(fig. ) Insincere,  fraudulent,  dishonest
 अ˚ Pt.*
  1.126.

ला N.
  of Sarasvatī.

A kind of perfume.

लम् N.
  of a plant (Mar.  तगर).

Tin.  Comp.
   -आशय a.
  evil-minded
 malevolent
 संध्यावत्क्षणरागिण्यो नदीवत्कुटिलाशयाः Ks.*
  37.143. -पक्ष्मन् a having curved eye-lashes.-मति,  -बुद्धि a.
  evil-minded,  malevolent
 कुटिलमतिः स एष येन क्रोधाग्नौ प्रसभमदाहि नन्दवंशः Mu.*
  1.7. -स्वभावa.  crooked by nature,  dishonest,  malevolent.

Apte 1890

English

 कुटिल a. [कुट्-इलच्] 1 Crooked,  bent,  curved,  curled
 भेदाद् भ्रुवोः कुटिलयोः Ś. 5. 23
 R. 6. 82
 19. 17
 Pt. 1. 65. 
2 Tortuous,  winding
 क्रोशं कुटिला नदी Sk. 
3 (fig.) Insincere,  fraudulent,  dishonest
 अ° Pt. 1. 126. 
ला 1 N. of Sarasvatī. 
2 A kind of perfume. 
लं 1 N. of a plant (तगर). 
2 Tin. 
Comp. 
आशय a. evil-minded,  malevolent. 
पक्ष्मन् a. having curved eye-lashes. 
मति,  
बुद्धि a. evil-minded,  malevolent
 Mu. 1. 7. 
स्वभाव a. crooked by nature,  dishonest,  malevolent. 

Monier Williams Cologne

English

 कुटिल a mf(आ)n.  bent,  crooked,  curved,  round,  running in curved lines,  crisped,  curled,  KātyŚr.
  
 MBh.
   &c.
  

 dishonest,  fraudulent,  Pañcat.
 
 Vet.
  &c.
  

 कुटिल m.
  a he-goat with particular marks,  VarBṛS.
 

 of a river (v.l. for कुटिका),  R.
 

 of the river Sarasvatī,  L.
 

 कुटिल f.
  n.
  N.
  of a metre (containing four lines of fourteen syllables each)

 कुटिल n.
  N.
  of a plant (=  तगर,  कुञ्चित,  वक्र),  L.
 

 a kind of perfume,  L.
 

 tin,  W.
 

 कुटिल b See col. 2.

Monier Williams 1872

English

 कुटिल,  अस्,  आ,  अम्,  bent,  crooked,  curved,  round, 
running in curved lines,  crisped,  curled
 going
crookedly,  tortuous
 insincere,  dishonest,  fraudu-
lent
 (आ),  f.,  N. of a plant [cf. तगरपादी]
 N. of
a river
 (according to some) N. of the Sarasvatī
N. of a metre containing four lines of fourteen sylla-
bles each
 (अम्),  n.,  N. of a plant [cf. तगर, 
कुञ्चित,  वक्र]
 a kind of perfume
 tin.
—कुटिल-
गति,  इस्,  f. a species of the Atijagatī metre,  = चन्-
द्रिका.
—कुटिल-गामिन्,  ई,  इनी,  इ,  going crookedly, 
tortuous.
—कुटिल-ता,  f. or कुटिल-त्व,  अम्,  n.
crookedness
 guile,  dishonesty.
—कुटिल-पक्ष्म, 
अस्,  आ,  अम्,  having curved eyelashes or brows.
—कुटिल-स्वभाव,  अस्,  आ,  अम्,  crooked-minded, 
disingenuous.
—कुटिलाशय (°ल-आश्°),  अस्,  आ,  अम्, 
ill-intentioned,  malevolent.

 कुटिल कुटिल। See under rt. कुट्,  col. 2.

Macdonell

English

 कुटिल kuṭi-la,  a.
  bent,  curved
 crooked,  🞄winding
 curly
 going crooked ways,  deceitful
 🞄adverse: -ka,  a.
  winding
 curly
 -keśa,  🞄a.  (ī) curly-haired
 -gati,  a.
  going crookedly 🞄or stealthily
 f.
  a metre
 -gā,  f.
  river: -iśa,  🞄m.  lord of rivers,  oceans
 -gāman,  a.
  winding
 🞄capricious
 -tā,  f.
  curliness
 deceitfulness
 🞄-tva,  n.
  id.
 deviation from (—°)
 -mati,  a.
  🞄crooked-minded,  deceitful
 -manas,  a.
  id..

Benfey

English

 कुटिल कुट् + इल, 
 I. adj.
 ,  f.
  ला, 
 1.
Crooked,  Rām.  1,  44,  25.
 2. Crisped, 
Bhāg. P. 3,  33,  14.
 3. Frowning,  Rām. 
5,  89,  2.
 4. Deceitful,  Pañc. i. d. 73
cf.  अ-कुटिल,  adj.
  Candid,  Pañc. i. d. 142.
 II. f.
  ला,  The name of a river,  Rām.  2, 
73,  13,  Gorr. (cf.  कुटिक)
 4,  40,  20.

Apte Hindi

Hindi

कुटिल
वि* - कुट् - इलच्
"टेढ़ा,  झुका हुआ,  मुड़ा हुआ,  घूँघरदार"

कुटिल
वि* - कुट् - इलच्
"घुमावदार,  बलखाती हुई"

कुटिल
वि* - कुट् - इलच्
"कपटी,  जालसाज,  बेईमान"

कुटिल
वि* - कुट+इलच्
"कपटी,  वक्र,  टेढ़ा,   बेईमान"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कुटिल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಗರ ಪುಷ್ಪ
कुटिल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಕ್ರವಾಗಿರುವ /ಡೊಂಕಾಗಿರುವ
निष्पत्तिः - > कुट (कौटिल्ये) - "इलच्" (उ० १-५७)
कुटिल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಂಚಕ /ಮೋಸಗಾರ
प्रयोगाः - > "अवमन्यत एवमध्वरस्थः कुटिलो हन्त कुमार एव कुन्त्याः"
उल्लेखाः - > याद० १५-४२
कुटिल
पदविभागः - > क्रियाविशेषणम्
कन्नडार्थः - > ಸೊಟ್ಟೆಯಾಗಿ /ವಕ್ರವಾಗಿ
प्रयोगाः - > "आर्ये व्रजामोऽन्यत इत्यथैनां वधूरसूयाकुटिलं ददर्श"
उल्लेखाः - > रघु० ६-८२

L R Vaidya

English

 kuwila {% a. (f. ला) %} 1. Crooked,  bent,  curved,  curled,  R.vi.82,  xix.17
 2. tortuous
 9. insincere,  fraudulent,  dishonest.

Bopp

Latin

 कुटिल (r. कुट् s. इल) curvus,  inflexus,  flexuosus. DEV.
2. 8.

Indian Epigraphical Glossary

English

 Kuṭila,  cf. Siddhamātṛkā.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 कुटिल 2. b) *Seemuschel,  Rājan. 13,  122.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  वक्र,  कुटिल,  अराल
adjective
 
यस्मिन् अङ्काः सन्ति।
 "वयम् एकस्मात् वक्रात् मार्गात् समस्थलम् आगताः।"

Synonyms:
  जिह्म,  वक्र,  तिर्यञ्च्,  अञ्चित,  अराल,  आनत,  आभोगिन्,  कुञ्चित,  कुटिल,  कुटिलक,  कुब्ज,  क्रुक्त,  क्ष्वेड,  प्रतिकुञ्चित,  बन्धुर,  बन्धुरित,  मन्थर,  वङ्क्य,  विजिह्म,  वेल्लित
adjective
 
असरलः वक्रतापूर्णः च।
 "मन्दिरं प्रति गम्यमाना पद्धतिः जिह्मा अस्ति।"

Synonyms:
  वक्र,  द्वयवादिन्,  वक्रगामिन्,  कुटिल,  वञ्चुक,  वञ्चूक
adjective
 
यः छलकपटादिप्रकारैः अनाचारं करोति।
 "वक्रेषु पुरुषेषु विश्वासं मा कुरु।"

Synonyms:
  कुटिल
adjective
 
यः कुटिलतापूर्णं व्यवहारं करोति।
 "कुटिलस्य पुरुषस्य विचारान् न कोऽपि जानाति।"

Synonyms:
  कुटिल,  वक्र,  अराल,  वृजिन,  जिह्म,  ऊर्मिमत्,  कुञ्चित,  नत,  आविद्ध,  भुग्न,  वेल्लित
adjective
 
यस्मिन् कपटम् अस्ति।
 "तस्य हास्यं कुटिलम् अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

kyag kyog
१) कुटिल २) वङ्कचोङ्क (?)

kyag skyog
कुटिल

khrog po
कुटिल

drang po min pa
कुटिल

gya gyu can
१) कुटिल २) कुटिलक ३) कौटिल्य ४) जिह्म ५) विजिह्म

ngan pa
१) अज्ञ २) अभिषक्त ३) अमेध्य (?) ४) असत्य ५) इत्वर ६) कु ° ७) कुटिल ८) कुहना ९) खल १०) चण्ड ११) दुः ° १२) दुर्विदग्ध १३) धिक् १४) धूर्त १५) प्रत्यवर १६) मन्द १७) लूह १८) वि° १९) शठ २०) हीन

ca cu
कुटिल

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
कुञ्चितं नतमाविद्धं कुटिले वक्रवेल्लिते ॥ १४५६ ॥
वृजिनं भङ्गुरं भुग्नमरालं जिह्ममूर्मिमत् ।
-wordlist-
 
कुञ्चित (क्ली),  नत (क्ली),  आविद्ध (क्ली),  कुटिल (क्ली),  वक्र (क्ली),  वेल्लित (क्ली),  वृजिन (क्ली),  भङ्गुर (क्ली),  भुग्न (क्ली),  अराल (क्ली),  जिह्म (क्ली),  ऊर्मिमत् (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

वक्र
वक्र,  वृजिन,  भङ्गुर,  आविद्ध,  वेल्लित,  नत,  जिह्म,  भुग्न,  अराल,  कुटिल,  व्याकुञ्चित,  ऊर्मिमत्
वक्रं वृजिनं भङ्गुरमाविद्धं वेल्लितं नतं जिह्मम् ।
भुग्नमरालं कुटिलं व्याकुञ्चितमूर्मिमत्कथितम् ॥ ६९६ ॥
verse 4.1.1.696
page 0081

Tamil

குடில : கோணலான,  வளைந்த,  சுருட்டையான,  கபடமான,  நேர்மையற்ற.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कुटिलं,  त्रि,  (कुट् वक्रीभावे + बाहुलकात् इलच् ।)अनृजु । वाँका इति भाषा । तत्पर्य्यायः । अरालम्२ वृजिनम् ३ जिह्मम् ४ ऊर्म्मिमत् ५ कुञ्चितम् ६नतम् ७ आविद्धम् ८ भुग्नम् ९ वेल्लितम् १०वक्रम् ११ । इत्यमरः । ३ । १ । ७१ ॥
 मङ्गुरम् १२ ।इति हेमचन्द्रः ॥
 वेङ्कु १३ विनतम् १४ उन्दुरम्१५ । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा,  विष्णुपुराणे १ । ९ । २३ ।“ज्वलज्जटाकलापस्य भृकुटीकुटिलं मुखम् ।निरीक्ष्य कस्त्रिभुवने मम यो न गतो भयम्” ॥
)तगरपुष्पे क्ली । इति राजनिर्घण्टः ॥
 (अस्य पर्य्यायायथा,  --“कालानुशारिवा वक्रं तगरं कुटिलं शठम् ।महोरगं नतं जिह्मं दीनं तगरपादिकम्” ॥
इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
 क्ली,
   छन्दोभेदः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कुटिल त्रि०
  कुट--इलच् । १ वक्रे अमरः “भ्रुकुटीकुटिला-त्तस्याः” देवीमा० । २ तगरपुष्पे न०
  राजनि० “युगदि-ग्भिः कुटिलमिति मतं स्मौ न्यौ गौ” वृ० र० टी० उक्ते३ छन्दोभेदे न०
  ४ नदीभेदे (वाँका) ५ सरस्वत्यां स्त्री मेदि०६ स्पृछानाम गन्धद्रव्ये स्त्री राजनि० ।

Capeller

German

 कुटिल gebogen,  gewunden,  kraus,  krumm, 
falsch,  hinterlistig. Abstr.
°ता f.
 , 
°त्व n.
 

Burnouf

French

 कुटिल कुटिल a. (कुट्) courbé,  courbe,  sinueux.
		 Au
fig. rusé,  trompeur,  qui agit tortueusement.
	-- कुटिला f.
  np. de
rivière,  la Sarasvatī.

Stchoupak

French

 कुटिल-
 a. plié,  courbé,  arqué,  tortueux,  froncé,  frisé 
malhonnête 
 -आ- f.
  n.
  d'une rivière (= Sarayū ?) 
 -क- a.
courbé,  plié,  froncé,  frisé 
 -इका- f.
  fait d'avancer furtivement (en
se courbant,  indication scénique) 
 n.
  d'une rivière.
°पक्ष्मन्- a. qui a les cils ou les sourcils courbés.
°मति- a. trompeur,  malhonnête.
कुटिलाशय- a. mal intentionné,  méchant.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.