| YouTube Channel

कुजः (kujaH)

 
Apte
English
कुजः [kujḥ], 1 A tree
Pt.*
 3.92.
The planet Mars. (कौ पृथ्व्यां जायते इति)
Bhāg.*
 2.7.34
'न शनि-रवि-कुजानां वासरे नोग्रतारे ।' शालिहोत्र of भोज.
N.
 of a demon killed by Kṛiṣṇa (also called नरक q. v. ) -जा
N.
 of Sītā
also of Durgā.
Comp.
 -अष्टमः a particular Yoga in astrology where Mars is in the eighth place in the जन्मलग्न period.
Apte 1890
English
कुजः 1 A tree
Pt. 3. 93.
2 The planet Mars.
3 N. of a demon killed by Kṛṣṇa (also called नरक q. v.).
जा N. of Sītā
also of Durgā.
Apte Hindi
Hindi
कुजः
पुं*
 कु-जः -
मंगल
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मङ्गलग्रहः, मङ्गलः, अजपतिः, कोणः, ऐलः, भौमः, अजपतिः, अङ्गारकः, लोहिताङ्गः, रक्ताङ्गः, महीसुतः, आवनेयः, भूमिजः, हेम्नः, कुजः, पृथ्वीजः, विश्वम्भरापुत्रः
noun
सूर्यात् चतुर्थः ग्रहः।
"शास्त्रज्ञाः मङ्गलग्रहं ज्ञातुमिच्छन्ति।"
Synonyms:
 वृक्षः, तरुः, द्रुमः, पादपः, द्रुः, महीरुहः, शाखी, विटपी, अमोकहः, कुटः, सालः, पलाशी, आगमः, अगच्छः, विष्टरः, महीरुट्, कुचिः, स्थिरः, कारस्करः, नगः, अगः, कुटारः, विटपः, कुजः, अद्रिः, शिखरी, कुठः, कुञ्जः, क्षितिरुहः, अङ्गघ्रिपः, भूरुहः, भूजः, महीजः, धरणीरुहः, क्षितिजः, शालः
noun
शाखा-पर्ण-स्कन्ध-मूलादि-युक्ता दीर्घजीवीनी वनस्पतिः।
"वृक्षाणां रक्षणं कर्तव्यम्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुजः,
पुं,
 (कोः पृथिव्याः जायते । कु + जन् + डः ।)भङ्गलग्रहः । (यथा, मङ्गलग्रहस्तुतौ । “अङ्गारकःकुजो भौमः” इति ।) नरकासुरः । (यथा, --“तत्राहृतास्ता नरदेवकन्याःकुजेन दृष्ट्वा हरिमार्त्तवन्धुम्” ॥
श्रीमद्भागवते ३ । ३ । ८ ॥
) वृक्षः । इति हेमचन्द्रः ॥
कुजम्भलः, त्रि, (कोः पृथिव्याः कौ वा जम्भलःमृत्तिकादिखननेन सन्धिचौरः ।) चौरविशेषः ।इति हारावली । सिँदेल चोर इति भाषा ॥
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कुजु स्तेयकरणे”@} 2 कोजकः-जिका, कोजकः-जिका, 3 चुकुजिषकः-चुकोजिषकः-षिका, चोकुजकः-जिका
कोजिता-त्री, कोजयिता-त्री, चुकुजिषिता-चुकोजिषिता-त्री, चोकुजिता-त्री
कोजन्-न्ती, कोजयन्-न्ती, चुकुजिषन्-चुकोजिषन्-न्ती
-- कोजिष्यन्-न्ती-ती, कोजयिष्यन्-न्ती-ती, चुकुजिषिष्यन्-चुकोजिषिष्यन्-न्ती-ती
-- कोजयमानः, कोजयिष्यमाणः, चोकुज्यमानः, चोकुजिष्यमाणः
कुक्-कुजौ-कुजः
-- -- -- 4 कुक्तम्-तः, कोजितः-तम्, चुकुजिषितः-चुकोजिषितः, चोकुजितः-तवान्
5 6 कुजः, कोजः, चुकुजिषुः-चुकोजिषुः, चुकोजयिषुः, चोकुजः
कोजितव्यम्, कोजयितव्यम्, चुकुजिषितव्यम्-चुकोजिषितव्यम्, चोकुजितव्यम्
कोजनीयम्, कोजनीयम्, चुकुजिषणीयम्-चुकोजिषणीयम्, चोकुजनीयम्
7 कोग्यम्, कोज्यम्, चुकुजिष्यम्-चुकोजिष्यम्, चोकुज्यम्
ईषत्कोजः-दुष्कोजः-सुकोजः
-- -- कुज्यमानः, कोज्यमानः, चुकुजिष्यमाणः-चुकोजिष्यमाणः, चोकुज्यमानः
कोगः, कोजः, चुकुजिषः-चुकोजिषः, चोकुजः, कोजितुम्, कोजयितुम्, चुकुजिषितुम्-चुकोजिषितुम्, चोकुजितुम्
कुक्तिः, कोजना, चुकुजिषा-चुकोजिषा, चोकुजा
कोजनम्, कोजनम्, चुकुजिषणम्-चुकोजिषणम्, चोकुजनम्
8 कुजित्वा, कोजित्वा, कुक्त्वा, कोजयित्वा, चुकुजिषित्वा-चुकोजिषित्वा, चोकुजित्वा
सङ्कुज्य, सङ्कोज्य, प्रचुकुजिष्य-प्रचुकोजिष्य, प्रचोकुज्य
कोजम् २, कुजित्वा २, कोजित्वा २, कुक्त्वा २, कोजम् २, कोजयित्वा २, चुकुजिषम् २, चुकुजिषित्वा २, चुकोजिषम् २, चुकोजिषित्वा २, चोकुजम् २
चोकुजित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२०३)
02
=>
 (१-भ्वादिः-१९९। सक सेट्-पर।)
03
=>
 [[५। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति सनः कित्त्वविकल्पः। तेन रूपद्वयम्।]]
04
=>
 [[६। क्त्वायां विकल्पितेट्कत्वात् ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इति निष्ठायामनिद कुत्वम् च।]]
05
=>
 [पृष्ठम्०१९८+ २०]
06
=>
 [[१। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः।]]
07
=>
 [[२। निष्ठायामनिट्त्वात् ‘चजोः कु घिण्ण्यतोः’ (७-३-५२) इति ण्यति घञि च कुत्वम्।]]
08
=>
 [[३। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति क्त्वाप्रत्ययस्य कित्त्वविकल्पः। ‘उदितोवा’ (७-२-५६) इति क्त्वायां वा इट्।]]