| YouTube Channel

कुचः (kucaH)

 
Apte
English
कुचः [kucḥ], [कुच्-क] The female breast, a teat, nipple
अपि वनान्तरमल्पकुचान्तरा
V.*
4.49.
Comp.
-अग्रम्, -मुखम् a nipple. -कुम्भः the female breast. -तटम्, -तटी the slope of the female breast, the breast, (तट being स्वार्थे or meaningless). -फलः the pomegranate tree.
Apte 1890
English
कुचः [कुच्-क] The female breast, a teat, nipple
अपि वनांतरमल्पकुचांतरा V. 4. 26.
Comp.
अग्रं,
मुखं a nipple.
तटं,
तटी the slope of the female breast, the breast, (तट being स्वार्थे or meaningless).
फलः the pomegranate tree.
Apte Hindi
Hindi
कुचः
पुं*
- कुच्+क
"स्तन, उरोज चूची"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
यौवनलक्षणम्, तारुण्यचिह्नम्, लावण्यम्, स्तनः, कुचः
noun
स्त्रीषु यौवनस्य स्तनरूपीयं लक्षणं चिह्नं।
"युवतिः यौवनलक्षणेन शोभते। "
Synonyms:
उरोजः, उरस्यः, कुचः, कुचकुम्भः, कूचः, चुचिः, धरणः, पयोधरः, पयोध्रः, प्रलम्बः, वण्ठरः, वामः, स्तनकुड्मलम्, अन्तरांसः
noun
अवयवविशेषः यस्मिन् स्त्री दुग्धं धारयति।
"माता उरोजस्य दुग्धं बालकं पाययति।"
Synonyms:
स्तनः, कुचः, उरोजः, वक्षोजः, पयोधरः, वक्षोरुहः, उरसिजः
noun
स्त्री-अवयवविशेषः।
"अरोमशौ स्तनौ पौनौ घनावविषमौ शुभौ"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कुचः,
पुं,
(कुचति संकुचतीति कुच् संकोचे ।“इगुपधेति” १३५ कः ।) स्तनः ।इत्यमरः ७७ (यथा गोः रामायणे ।५ १३ ५७ ।“अन्या वक्षसि चान्यस्यास्तस्याश्चाप्यपराः कुचे ।उरूपार्श्वकटीपृष्ठमन्योन्यं समुपाश्रिताः”
स्त्रीणां यौवने कुचपरिवृद्धिर्भवति ।यथाह भावप्रकाशे ।“पुष्पाणां मुकुले गन्धो यथा सन्नपि नाप्यते ।तेषां तदपि तारुण्ये पुष्टत्वात् व्यक्तिमेति हि
कुसुमानां प्रफुल्लानां गन्धः प्रादुर्भवेद्यथा ।रोमराज्यादयः पुंसां नारीणामपि यौवने
जायते ऽत्र यो भेदो ज्ञेयो व्याख्यानतः च”
व्याख्यानं यथा, --“पुंसां रोमराजिश्मश्रुप्रभृतयःनारीणान्तु रोमराजी स्त नार्त्तवादयः”
)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कुच शब्दे तारे”@} 2 कोचकः-चिका, कोचकः-चिका, चुकुचिषकः- 3 चुकोचिषकः-षिका, चोकुचकः-चिका
कोचिता-त्री, कोचयिता-त्री, चुकुचिषिता-चुकोचिषिता-त्री, चोकुचिता-त्री
कोचन्-न्ती, कोचयन्-न्ती, चुकुचिषन्-चुकोचिषन्-न्ती
-- कोचिष्यन्-न्ती-ती, कोचयिष्यन्-न्ती-ती, चुकुचिषिष्यन्-चुकोचिषिष्यन्-न्ती-ती
-- कोचयमानः, कोचयिष्यमाणः, चोकुच्यमानः, चोकुचिष्यमाणः
4 कुचितम्-कोचितम्, कोचितः-तम्, चुकुचिषितः-चुकोचिषितः, चोकुचितः-तवान्
कुचः, कोचः, चुकुचिषुः-चुकोचिषुः, चोकुचः
कोचितव्यम्, कोचयितव्यम्, चुकुचिषितव्यम्-चुकोचिषितव्यम्, चोकुचितव्यम्
कोचनीयम्, कोचनीयम्, चुकुचिषणीयम्-चुकोचिषणीयम्, चोकुचनीयम्
कोच्यम्, कोच्यम्, चुकुचिष्यम्-चुकोचिष्यम्, चोकुच्यम्
ईषत्कोचः-दुष्कोचः-सुकोचः
-- -- कुच्यमानः, कोच्यमानः, चुकुचिष्यमाणः-चुकोचिष्यमाणः, चोकुच्यमानः
5 सङ्कोचः, कोचः, चुकुचिषः-चुकोचिषः, चोकुचः
कोचितुम्, कोचयितुम्, चुकुचिषितुम्-चुकोचिषितुम्, चोकुचितुम्
कुक्तिः, कोचना, चुकुचिषा-चुकोचिषा, चुकोचयिषा, चोकुचा
कोचनम्, कोचनम्, चुकुचिषणम् चुकोचिषणम्, चोकुचनम्
6 कुचित्वा कोचित्वा कोचयित्वा, चुकुचिषित्वा-चुकोचिषित्वा, चोकुचित्वा
सङ्कुच्य, सङ्कोच्य, सञ्चुकुचिष्य-सञ्चुकोचिष्य, सञ्चोकुच्य
कोचम् २, कुचित्वा २, कोचित्वा २, कोचम् २, कोचयित्वा २, चुकुचिषम् -चुकोचिषम् २, चुकुचिषित्वा -चुकोचिषित्वा २, चोकुचम्
चोकुचित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२००)
02
=>
(१-भ्वादिः-१८४। सक। सेट्। पर।)
03
=>
[[६। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति सनः कित्त्वविकल्पः।]]
04
=>
[[७। ‘उदुपधात्--’ (१-२-२१) इति निष्ठायाः कित्त्वविकल्पः।]]
05
=>
[पृष्ठम्०१९६+ २६]
06
=>
[[१। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति क्त्वायाः कित्वविकल्पनात् पक्षे गुणः।]]