काश्मीर (kAzmIra)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishYates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English काश्मीर kAzmIra born in or coming from kazmIra
काश्मीर kAzmIra Indian rubber plant [ Ficus elastica - Bot. ]
काश्मीर kAzmIra king of kazmIra
काश्मीर kAzmIra country kazmIra
काश्मीर kAzmIra tuberous root of crape ginger plant [ Costus speciosus - Bot. ]
काश्मीर kAzmIra saffron
Wilson
EnglishApte
Englishकाश्मीर [kāśmīra], (-री ) Born in, belonging to, or coming from, Kāṣmīra. -राः (pl. ) of a country or its inhabitants
see कश्मीर also. -राः A sort of grape
see कश्मीर also.
रम् Saffron
काश्मीरगन्धमृगनाभिकृताङ्गरागाम् Ch. 8
1.41, काश्मीरगौरवपुषामभिसारिकाणाम् 11
also 1
also कस्तूरिकां च काश्मीरं पाटीरं हिमवालुकाम् Śiva. B.3.13. काश्मीरद्रवसान्द्रदिग्धवपुषः Bhāg.
Root of a tree. -जम्, जन्मन् saffron
काश्मीरजस्य कटुता$पि नितान्तरम्या 1.71
11.53. -पङ्कः Musk
काश्मीरपङ्ककृतनाभिकृताङ्गरागाम् (स्मरामि) ... Bil. Ch.2.3.
काश्मीर [kāśmīra] रि [ri] क [k], (रि) क Born or produced in Kaśmīra. काश्मीरकः कविरयं गुणिनं दिदृक्षुः Bil. Ch.11.
Apte 1890
Englishकाश्मीर a. (री f.) Born in, belonging to, or coming from, Kāshmīra.
राः pl. N. of a country or its inhabitants
see कश्मीर also.
राः A sort of grape
see कश्मीर also.
रं 1 Saffron
काश्मीरगंधमृगनाभिकृतांगरागां Ch. P. 8
Bh. 1. 41
काश्मीरगौरवपुषामभिसारिकाणां Gīt. 11
also 1
2 Root of a tree.
Comp.
जं, जन्मन् n. saffron
Bv. 1. 71
Śi. 11. 53.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishकाश्मीर काश्मीर, अस्, ई, अम् (fr. कश्मीर),
born in or coming from Kaśmīra
(अस्), m. a king
of Kaśmīra
(आस्), m. pl. the inhabitants of Kaśmīra
the country Kaśmīra, also in sing.
(आ), f. a sort
of grape
(ई), f. the tree Ficus Elastica
(अम्), n.
the tuberous root of the plant Costus Speciosus
saffron
(= टङ्क।) — काश्मीर-ज, अम्, n. saffron
a sort of drug
the tuberous root of the plant Costus
Speciosus
(आ), f., N. of a plant, Atis or Betula,
= अति-विषा.
—काश्मीर-जन्मन्, अ, n. saffron.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiकाश्मीर
वि* - कश्मीर - अण्
"काश्मीर में उत्पन्न, काश्मीर का या देश और उसके निवासियों का नाम"
काश्मीरम्
- कश्मीर - अण्
"केसर, जाफ़रान"
काश्मीरम्
- कश्मीर - अण्
वृक्ष की जड़
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकाश्मीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಶ್ಮೀರ ದೇಶ
विस्तारः - > बहुवचनान्तं रूपम् ।
काश्मीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಶ್ಮೀರ ದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳು
काश्मीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಶ್ಮೀರ ದೇಶದ ದೊರೆ
काश्मीर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಷ್ಕರ ಮೂಲ /ತಾವರೆಯ ಗೆಡ್ಡೆ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-२-१३३)
व्युत्पत्तिः - > काश्मीरेषु भवम्
काश्मीर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಟಂಕ
काश्मीर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಂಕುಮ ಕೇಸರಿ
विस्तारः - > "काश्मीरं कुङ्कुमेऽपि स्यात् टङ्कपुष्करमूलयोः" - मेदि० ।
L R Vaidya
EnglishWordnet
Sanskrit केशरः, केसरः, अग्निसेखरः, अम्बरम्, असृक्, कनकगौरम्, कान्तम्, कालेयम्, कावेरम्, काश्मीर, कुचन्दनम्, कुसुमात्मकम्, केसरवर, गोरवः, गौरम्, घस्रम्, घुसृणम्
क्षुपविशेषः शीतप्रदेशे जातः क्षुपः यः सुगन्धार्थे ख्यातः।
"केशरात् प्राप्तः सुगन्धितः पदार्थः धार्मिककार्ये अपि उपयुज्यते।"
Sanskrit Tibetan
Tibetankha che
काश्मीर
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritकाश्मीरास्तु माधुमताः सारस्वता विकर्णिकाः ॥ ९५८ ॥
काश्मीर (पुं), माधुमत (पुं), सारस्वत (पुं), विकर्णिक (पुं)
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: काश्मीराः
Root: काश्मीर
Gender: पुं
Number: बहु
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Name of the country belonging to Udīcya
Shloka(s):
3|1|27|1 ► टर्कवाहीककाश्मीरतुरुष्केषु ससिन्धुषु। (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
3|1|27|2 ► बाह्लीका बाह्लिकाः कीराः शाखयो दारदाः क्रमात्॥ (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|27|1 ⇢ काश्मीराः (काश्मीर) (पुं) ⇒ Name of the country belonging to Udīcya ⇒
➠ 3|1|27|2 ⇢ कीरः (कीर) (पुं) ⇒ Epithet of Kāśmīra country ⇒
Related word(s):
Mahabharata
EnglishKāśmīra, pl. (ºāḥ), a people (the inhabitants of Kashmir). § 295 (Dyūtap.): II, 52, 1870 (brought tribute to Yudhishṭhira).--§ 358 (Tīrthayātrāp.): III, 82, 5032 (ºeshv eva nāgasya bhavanaṃ Takshakasya ca | Vitastākhyam iti khyātaṃ sarvapāpapramocanaṃ).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 361 (), 375.--§ 595 (Shoḍaśarāj., v. Rāma Jāmadagnya): VII, 70, 2435 (º-Daradān, had been vanquished by Rāma Jāmadagnya). Cf. Kāśinīraka, pl.
Kāśmīra, adj. (“belonging to the Kāśmīras”): § 549 (Pāṇḍavapraveśap.): IV, 9, 254 (ºīva turaṅgamī).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकाश्मीरं, (कश्मीरे काश्मीरे वा भवं “कच्छा-दिभ्यश्च” । ४ । २ । १३३ । इति अण् ।) पुष्कर-मूलम् । इत्यमरः । २ । ४ । १४५ ॥
टङ्कः । कु-ङ्कुमम् । इति मेदिनी ॥
(शोधनमस्य यथा, --“काश्मीरञ्चापि सर्पिषा” ॥
इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रहे वातव्याध्यधिकारे ॥
)
काश्मीरः, (कश्मीर एव स्वार्थे अण् । काश्मीरइति नाम्नाख्यायते वा ।) स्वनामख्यातदेशः ।इति जटाधरः । (उक्तञ्च शक्तिसङ्गमतन्त्रे ।“शारदामठमारभ्य कुङ्कुमाद्रितटान्तकम् ।तावत्काश्मीरदेशः स्यात्पञ्चाशत्योजनात्मकः” ॥
अत्र कपिलेश्वरनामा महादेवो वर्त्तते शि-वनामकीर्त्तणे “काश्मीरे कपिलेश्वरः” ॥
इतिवचनात् ॥
(यथा गोः रामायणे ४ । ४३ । २२ ।“काश्मीरमण्डलं चैव शमीपीलुवनानि चपुराणि च सशैलानि विचिन्वन्तु वनौकसः” ॥
तद्देशवासिनि त्रि । यथा, महाभारते ६ । ९ । ५३ ।‘काश्मीराः सिन्धुसौवीरा गन्धारा दर्शकास्तथा’ ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritकाश्मीर काश्मीरे भवः कच्छा० अण् । १ पुष्करमूले अम० ।२ टङ्के ३ कुङ्कुमभेदे मेदि० “काश्मीरदेशगे क्षेत्रे कुङ्कुमंयत् भवेद्धि तत् । सूक्ष्मकेशरमारक्तं पद्मगन्धि तदु-त्तमम्” भावप्र० तत्स्वरूपाद्युक्तम् । काश्मीरद्रव-सान्द्रदिग्धवपुषः” भर्त्तु० । “काश्मीरागुरुकस्तरी-त्रिलहरीकाशीपुराधीश्वरी” अन्नदास्त० । ४ काश्मीरदे-शभवे स्त्रियां ङीप् । “तेन तेनैवमापन्ना काश्मीरीवतुरङ्गमी” भा० वि०९ अ० । सा च ५ गाम्भीर्य्यां भाबप्र० ।काश्मीरदेशानां राजा अण् । ६ तद्देशराजे । “काश्मीराश्चकुमाराश्च घोरका हंसकायनाः । शिवित्रिगर्त्तयौधेयाःराजन्या मद्रकैकयाः” भा० स० ५२ । काश्मीरोऽभिजनोऽस्य सिन्ध्वा० अण् । पित्रादिक्रमेण ७ तद्देशवासिनि “काश्मीराः सिन्धुसौवीरा गान्धारादर्शकास्तथा” भा०भी०९ अ० । “शूद्राभीराश्च दरदाः काश्मीराः पत्तिभिःसह” तत्रैव । “शारदामठमारभ्य कुङ्कुमाद्रितटान्तकः ।तावत्काश्मीरदेशः स्यात् पञ्चाशद्योजनात्मकः” इत्युक्ते८ देशभेदे च । “काश्मीरेषु सरो दिव्यं नाम्ना क्षुद्रकमान-सम्” सुश्रु० । काश्मीरमण्डलतीर्थादिकथा भा० व०१३० अ०यथा “एषा रम्या विपाशा च नदी परमपावनी । अत्र वैपुत्त्रशोकेन वशिष्ठो भगवानृषिः । बद्ध्वात्मानं निपतितोविपाशः पुनरुत्थितः । काश्मीरमण्डलञ्चैतत् सर्व्वपुण्य-मरिन्दम! । महर्षिभिश्चाध्युषितं पश्येदं भ्रातृभिः सह ।यत्रोत्तराणां सर्व्वेषामृषीणां नाहुषस्य च । अग्नेश्चै-वात्र संवादः काश्यपस्य च भारत! । एतद्द्वारं महाराज ।मानसस्य प्रकाशते । वर्षमस्य गिरेर्म्मध्ये रामेण श्रीमताकृतम् । एष वातिकखण्डो वै प्रख्यातः सत्यविक्रम! ।नात्यवर्त्तत यद्द्वारं विदेहादुत्तरञ्च यः । इदमाश्चर्य्यमपरंदेशेऽस्मिन् पुरुषर्षभ! । क्षीणे युगे तु कौन्तेय! शर्व्वस्यसह पार्षदैः । सहोमया च भवति दर्शनं कामरूपिणः ।अस्मिन् सरसि सत्रैर्व्वै चैत्रे मासि पिनाकिनम् । यज-न्ते याजकाः सम्यक् परिवारशुभार्थिनः । अत्रोपस्पृश्यसरसि श्रद्दघानो जितेन्द्रियः । क्षीणपापः शुभान्लोकान् प्राप्नुते नात्र संशयः” ।“काश्मीरमण्डले नद्यो याः पतन्ति महानदम् । ताःनदीः सिन्धुमास्नाय शीलवान् स्वर्गमाप्नुयात्” भा०आनु०२५ अ० । काश्मीरदेशौत्पत्तिस्थानत्वेनास्त्यस्याःअच् टाप् । ८ कपिलद्राक्षायां स्त्री राजनि० । ९ अति-विकायां स्त्री मेदि० ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.