| YouTube Channel

कलविङ्क (kalaviGka)

 
शब्दसागरः
English
कलविङ्क
m.
 (-ङ्कः)
1. A sparrow.
2. A plant, (Echites antidysenterica:)
see कलिङ्गक.
3. A spot, a stain.
4. A white Chowri.
E.
 कल a low
tone, chirping, &c. वकि to go, &c. अच् affix, the
deriv.
 is
irr
 .
also
कलविङ्कक.
Capeller Eng
English
कलवि॑न्क
m.
 sparrow or the Indian cuckoo.
Yates
English
कलविङ्क (ङ्कः) 1.
m.
 A sparrow
a
plant
a spot
a white
chauri.
Spoken Sanskrit
English
कलविङ्क - kalaviGka -
m.
 - Indian cuckoo
कलविङ्क - kalaviGka -
m.
 - spot
कलविङ्क - kalaviGka -
m.
 - stain
कलविङ्क - kalaviGka -
m.
 - white cAmara
कलविङ्क - kalaviGka -
m.
 - sparrow
कलविङ्क kalaviGka
m.
 white cAmara
Wilson
English
कलविङ्क
m.
 (-ङ्कः)
1 A sparrow.
2 A plant, (Echites antidysenterica:) see कलिङ्कक.
3 A spot, a stain.
4 A white Chowri.
E.
 कल a low tone, chirping, &c. वकि to go, &c. अच् affix, the
deriv.
 is
irr
also कलविङ्कक.
Apte
English
कलविङ्कः [kalaviṅkḥ] गः [gḥ], गः 1 A sparrow
Ms.*
 5.12
Y.*
 1.174. कलविङ्कस्वर उत्तरं बभाषे Bu. Ch.5.34.
A spot, stain. कलशः, -सः (-शम्, -सम्) [केन जलेन लश-स-ति Tv.]
A pitcher, water-pot, a jar, dish
हिरण्मयं कलशं विभर्षि Mbh. on
P.
 VI.4.174
Śi.*
 11
स्तनौ मांसग्रन्थी कनककलशा- वित्युपमितौ
Bh.*
 3.2, 1.97
Amaru.*
 54. ˚जन्मन्, ˚उद्भवः
N.
 of Agastya.
A churn.
A kind of measure.
A rounded pinnacle on the top of a temple
The ocean
क्षोभ्यतां कलशः सर्वैर्मन्दरः परिवर्त्यताम्
Mb.
 * 1.18.32.Comp. (स)
अम्भोधिः, अर्णवः, उदधि the ocean.
Kṣīrasāgara (Note on शाहेन्द्रविलास 2.68.). ककुस्थकुल- पर्यायकलशार्णवकौस्तुभः Viś. Guṇā.5. कलशी, -शिः (-सी, -सिः
f.
 )
A pitcher, a jar.
A churn
कलशिमुदधिगुर्वीं बल्लवा लोडयन्ति
Śi.*
 11.8.
Hemionitis Cordifolia (Mar. रिंगणी)
Comp.
 -सुतः
N.
 of Agastya.
Apte 1890
English
कलविंकः,
गः 1 A sparrow
Ms. 5. 12
Y. 1. 174.
2 A spot, stain.
Monier Williams Cologne
English
कलवि॑ङ्क
m.
 a sparrow,
VS.
TS.
&c.
 ,
Mn.
&c.
the Indian cuckoo,
Kāraṇḍ.
a spot, stain (cf. कलङ्क),
L.
a white Cāmara,
L.
N.
 of a plant (= कलिङ्गक),
L.
N.
 of a Tīrtha,
MBh.
Monier Williams 1872
English
कलविङ्क कलविङ्क, अस्, m. a sparrow
a
spot, a stain [cf. कलङ्क]
a white Cāmara
the
plant Echites Antidysenterica [cf. कलिङ्गक]
N.
of a Tīrtha.
Macdonell
English
कलविङ्क kala-víṅka,
m.
 sparrow
Indian 🞄cuckoo.
Benfey
English
कलविङ्क कलविङ्क,
m.
 A sparrow,
Man. 5, 12.
Apte Hindi
Hindi
कलविङ्कः
पुं*
 - "कल्-वङ्क्-अच्, पृषो*इत्वम्"
चिड़िया
कलविङ्कः
पुं*
 - "कल्-वङ्क्-अच्, पृषो*इत्वम्"
"धब्बा, दाग या लाञ्छन"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कलविङ्क
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ
निष्पत्तिः - > वकि (गतौ) - "अच्" (३-१-१३४) पृषो० ।
व्युत्पत्तिः - > कलं वङ्कते
प्रयोगाः - > "कलविङ्कप्लवं हंसं चक्राह्वं ग्रामकुक्कुटम्"
उल्लेखाः - > मनु० ५-१२
कलविङ्क
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಳದಿ ತಲೆಯ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ
प्रयोगाः - > "मार्जारभक्षिते दुःखं यादृशं गृहकुक्कुटे । न तादृङ्ममताशून्ये कलविङ्केऽथ मूषके ॥"
उल्लेखाः - > प्रबोध० ५-२०
विस्तारः - > "कलविङ्कस्त्वसौ पीतमुण्डः" - वैज० ।
L R Vaidya
English
kalaviMka(ga) {% m. (fem. ˚का) %} A sparrow, M.v.12, Yaj.i.174.
Bopp
Latin
कलविङ्क m. passer. AM.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kalaviṅka (m.
= karaviṅka, q.v.), the Indian cuckoo: LV 〔353.6〕 (vs) °ka-rutāya vācā
〔355.3〕 °ka-mañjughoṣaḥ (Bhvr., of the Buddha)
〔355.17〕 °ka-rutasvareṇa
Kv 〔73.24〕, corrupt, read kalaviṅka-rutena svareṇa
〔89.5〕 °karutasvarābhinirghoṣeṇa.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कलविङ्क 5. mit einem *zu versehen.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ka la bing ka
कलविङ्क
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
चटको गृहबलिभुक्कलविङ्कः कुलिङ्ककः ।
-wordlist-
चटक (पुं), गृहबलिभुज् (पुं), कलविङ्क (पुं), कुलिङ्कक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कलविङ्क
कलविङ्क, चटक, गृहबलिभुज्, नीलकण्ठ
कलविङ्कश्चटकः स्याद् गृहबलिभुक् नीलकण्ठश्च ॥ २४३ ॥
verse 2.1.1.243
page 0030
Vedic Reference
English
Kalaviṅka, a name of the ‘sparrow, ’ is found in the
Yajurveda Saṃhitās, ^1 and occasionally later.^2
1) Taittirīya Saṃhitā, ii. 5, 1, 2
Maitrāyaṇī Saṃhitā, iii. 14, 1
Kāṭhaka
Saṃhitā, xii. 10
Vājasaneyi Samhitā,
xxiv. 20. 31.
2) Satapatha Brāhmaṇa, i. 6, 3, 4
v. 5, 4, 5
Jaiminīya Brāhmaṇa, ii. 154,
3 (Transactions of the Connecticut Academy
of Arts and Sciences, 15, 181). Cf.
Zimmer, Altindisches Leben, 91.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कलविङ्कः,
पुं,
 (कलं मधुरास्फुटं वङ्कते रौति । वकिवा गतौ + अच् पृषोदरादित्वात् अत इत्वेसाधुः ।) चटकः । इत्यमरः । २ । ५ । १८ ॥
(यथा, मनुः । ५ । १२ ।“कलविङ्कं प्लवं हंसं चक्राङ्गं ग्रामकुक्कुटम्” ॥
)कलिङ्गकवृक्षः । इति मेदिनी ॥
कलङ्कः । श्वेत-चामरः । इति सारस्वतः ॥
(त्वष्टृपुत्त्रविश्वरूपस्यशिरोभेदः । पुरा किल कदाचित् ऐश्वर्य्यमत्तेनसुरेश्वरेण यदा सभागतः सुराचार्य्यो गीष्पति-रसम्मानितोऽन्तरधीयत । तदा ब्रह्मोपदिष्टैर्-सुरप्रपीडितैरमरैस्त्वाष्ट्रं विश्वरूपं पौरिहित्येवरयित्वा भूयः सन्नद्धैरसुरा बबाधिरे । विश्वरूपस्तुमातामहकुलस्यापेक्षया परोक्षमसुरेभ्योऽपियज्ञभागं प्रददौ तदभिज्ञाय सुरपतिर्भीतः क्रुद्धश्चविश्वरूपस्य शिरांस्यछिनत् । तस्य खलु त्वाष्ट्रस्यकपिञ्जलः कलविङ्कस्तित्तिरिरिति त्रीणि शिरां-स्यासन् तेषु सुरापायि शिर एव कलविङ्क इतिबोध्यम् । एतद्विवरणन्तु श्रीमद्भागवते ६ । ९ अ-ध्याये सविस्तरं दर्शनीयम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कलविङ्क(ङ्ग) पुंस्त्री कलं वङ्क(ङ्ग)ते वगि (बकि)--गतौ अच्पृषो० अत इत्त्वम् । १ चटके खगे, अमरः जाति-त्वेऽपि संयोगोपधत्वात् स्त्रियां टाप् । “ग्रीष्मायकलविङ्गान् वर्षाभ्यस्तित्तिरान्” यजु० २४, २० । “कल-विङ्कोलोहितादिः पुष्करसादस्ते त्वाष्ट्राः” २४, ३० । अश्व-मेधपशुदेवकथने । अभक्ष्यप्रकरणे अस्याभक्ष्यतोक्तामनुना “कलविङ्कं प्लवं हंसं चक्राङ्कं ग्रामकुक्कुटम्”बन्मांसगुणाः तस्य संज्ञाभेदश्च सुश्रुते उक्तो यथा-चकोरकलविङ्कमयूरक्रकरोपचक्रकुक्कुटसारङ्गशतपत्रकतित्ति-रकुररबाहुकशरलप्रभृतयस्त्र्याहना विष्करालघवः शीत-मधुराः कषाया दोषशमनाश्च” । मुखपादैर्हननात्त्र्याहनाः ।भावप्र० विशेषतस्तन्मांसगुणा उक्ता यथा-चटकः कलविङ्कः स्यात् कुलिङ्गः कालकण्ठकः । कुलिङ्गःशीतलः स्निग्धः स्वादुः शुक्रकफप्रदः सन्निपातहरोवेश्मचटकश्चातिशुक्रलः” २ कलिङ्गवृक्षे मेदि० ।
Capeller
German
कलवि॑ङ्क
m.
 Sperling
der indische Kuckuck.
Burnouf
French
कलविङ्क कलविङ्क
m.
 tache
cf. कलङ्क।
Parasol
blanc.
Passereau.
Echites antiaysenterica, bot.
Stchoupak
French
कलविङ्क-
m.
 moineau
n.
 d'un Tīrtha.