कर्षू (karSU)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कर्षू m.
  (-र्षूः)
	 1. A fire of dried cowdung.
	 2. Agriculture,  cultivating, 
cultivation. 
	 3. Livelihood.
	 f.
  (-र्षूः)
	 1. A river.
	 2. A canal.
	 3. A
shallow trench for receiving the sacrificial fire.
 E.
  कृष् to plough, 
&c. Unadi affix ऊ.

Capeller Eng

English

 कर्षू॑ f.
  furrow,  trench,  incision. 

Yates

English

 कर्षू (र्षूः) 3.
m.
  A fire of dried cow-
dung
 agriculture.
f.
  A river.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   कर्षू  karSU  f.
   trench  
   कर्षू  karSU  f.
   incision   
   कर्षू  karSU  f.
   river  
   कर्षू  karSU  f.
   canal   
   कर्षू  karSU  f.
   furrow  [ agr. ]  
   कर्षू  karSU  m.
   fire of dried cow-dung   
   कर्षू  karSU  m.
   agriculture  
   कर्षू  karSU  m.
   livelihood     
            

 
   कर्षू  karSU f.
   incision   
   पाटना  pATanA f.
   incision    
   छेद  cheda m.
   incision   
   शस्त्रपात  zastrapAta m.
   incision    
   व्रश्चन  vrazcana n.
   incision   
   शस्त्रपद  zastrapada n.
   incision    
   वृक्ण  vRkNa n.
   incision   
   छेदकर  chedakara adj.
   making incisions   
   परिकर्तन  parikartana n.
   circular incision   
   विनिर्लिखति  { विनिर्लिख् }  vinirlikhati  { vinirlikh } verb  make incisions in   
   व्रश्चनप्रभव  vrazcanaprabhava adj.
   flowing from an incision   
   उल्लिखति  { उल्लिख् }  ullikhati  { ullikh } verb  make a scratch or incision    
   त्रिवलि  trivali adj.
   having 3 folds or incisions  
   पञ्चवलि  paJcavali adj.
   having 5 folds or incisions   
   उल्लिखति  { उल्लिख् }  ullikhati  { ullikh } verb  make a slit or incision or line  
   त्रिवलि  trivali adj.
   having three ripples or incisions  [ on the body ]   
   आव्याध  AvyAdha m.
   act of piercing or making an incision   
   प्रच्छ्यति  { प्रच्छो }  pracchyati  { praccho } verb  bleed by making incisions in the skin   
   व्रश्चन  vrazcana adj.
   juice flowing from an incision in a tree  
   सर्वतोभद्रक  sarvatobhadraka m.
   fourfold incision in the anus for fistula   
   भेद्यरोग  bhedyaroga m.
   any disease treated by incision or cutting  
   विलेखन  vilekhana n.
   act of making an incision or mark or furrow   
   घुणाक्षर  ghuNAkSara n.
   incision in wood caused by an insect and resembling somewhat the form of a letter     
            

Wilson

English

 कर्षू
m.
  (-र्षूः)
1 A fire of dried cowdung.
2 Agriculture,  cultivating,  cultivation. 
3 Livelihood.
f.
  (-र्षूः)
1 A river.
2 A canal.
3 A shallow trench for receiving the sacrificial fire.
E.
  कृष to plough,  &c. Uṇādi affix ऊ.

Apte

English

कर्षूः [karṣūḥ],  f.
 

A furrow,  trench.

A river.

Canal.

A pit
 कर्षूं खात्वा ... बिभरासि । Śat. Bṛ. (मत्स्यो- पाख्यान)
 कर्षूर्वार्ताकरीषाग्निलेखनेषु च खातने कुल्यायां तु कर्षूः ... Nm. m.
  

A fire of dried cow-dung.

Agriculture,  cultivation. 

Livelihood.

Monier Williams Cologne

English

 कर्षू॑ ऊस्,  f.
  (Uṇ.  i,  82) a furrow,  trench,  incision,  ŚBr.
  
 KātyŚr.
   &c.
  

 a river,  canal Comm.  on Uṇ.
 

 कर्षू॑ m.
  (ऊस्) a fire of dried cow-dung,  ib.

 agriculture,  L.
 

 livelihood,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 कर्षू,  ऊस्,  f. a furrow,  trench,  incision
 a river
a canal
 a shallow trench for receiving the sacrificial
fire
 (ऊस्),  m. a fire of dried cow-dung
 agriculture, 
cultivation
 livelihood.

Benfey

English

 कर्षू कर्षू,  i. e. कृष् + उ,  f.
  A
furrow,  an incision,  Suśr. 2,  33,  17.

Apte Hindi

Hindi

कर्षूः
स्त्री*
  - कृष्-ऊ
"हल-रेखा,  कूँड़"

कर्षूः
स्त्री*
  - कृष्-ऊ
नदी

कर्षूः
पुं*
  - कृष्-ऊ
नहर

कर्षूः
पुं*
  - कृष्-ऊ
सूखे कंडों की आग

कर्षूः
पुं*
  - कृष्-ऊ
"कृषि,  खेती"

कर्षूः
पुं*
  - कृष्-ऊ
जीविका

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कर्षू
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಣ ಬೆರಣಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಂಕಿ
निष्पत्तिः - > कृश (विलेखने) - "ऊः" (उ० १-८१)
कर्षू
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೀವಿಕೆ /ಜೀವನೋಪಾಯ
कर्षू
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕವಲು /ನದಿ /ಕಾಲುವೆ
विस्तारः - > "कर्षूर्वाता करीषाग्निः कर्षूः कुल्याभिधायिनी" - अम० ।
कर्षू
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೃಷಿ /ಬೇಸಾಯ
विस्तारः - > "कर्षूस्तु तुषाग्नौ कृषिकुल्ययोः" - हेम० ।
कर्षू
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಷ್ಟಿಖಾತ /ಯಾಗಕ್ಕಾಗಿ ನೇಗಿಲಿನಿಂದ ಉತ್ತು ತೋಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಳ್ಳ
प्रयोगाः - > "चतुरङ्गुलपृथ्वीस्तावदन्तरास्तथाधःखाताः वितस्त्यायतास्तिस्रः कर्षूः कुर्यात् । कर्षूसमीपे अग्नित्रयमुपसमाधाय परिस्तीर्य तत्रैकैकस्मिन् आहुतित्रयं जुहुयात्"
उल्लेखाः - > विष्णुसू०
विस्तारः - > ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲಗಳ ಅಗಲ ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲಗಳ ಆಳ ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಗುಲಗಳ ಉದ್ದವುಳ್ಳ ಒಂದು ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟಿಖಾತವೆಂದು ಹೆಸರು. "कर्षूः पुमान् करीषाग्नौ स्त्रियां कुल्येष्टिखातयोः" - मेदि० ।
कर्षू
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗರ್ತ /ಹಳ್ಳ
कर्षू
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧಾನ್ಯದ ಹೊಟ್ಟು
विस्तारः - > "कर्षूः स्त्री तुषकोष्ठे कुल्यायां ना च ना करीषाग्नौ" - वैज० ।

L R Vaidya

English

 karzU {% (I) f. %} 1. A furrow
 2. a river,  a canal.

 karzU {% (II) m. %} 1. A fire of dried cow-dung
 2. agriculture,  cultivation.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

lci ba skam po
कर्षू

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
नदी हिरण्यवर्णा स्याद्रोधोवक्रा तरङ्गिणी ॥ १०७९ ॥
सिन्धुः शैवलिनी वहा च ह्रदिनी स्रोतस्विनी निम्नगा
स्रोतो निर्झरिणी सरिच्च तटिनी कूलंकषा वाहिनी ।
कर्बुर्द्वीपवती समुद्रदयिताधुन्यौ स्रवन्तीसर-
स्वत्यौ पर्वतजापगा जलधिगा कुल्या च जम्बालिनी ॥ १०८० ॥
-wordlist-
 
नदी (स्त्री),  हिरण्यवर्णा (स्त्री),  रोधोवक्रा (स्त्री),  तरङ्गिणी (स्त्री),  सिन्धु (पुंस्त्री),  शैवलिनी (स्त्री),  वहा (स्त्री),  ह्रदिनी (स्त्री),  स्रोतस्विनी (स्त्री),  निम्नगा (स्त्री),  स्रोतस् (क्ली),  निर्झरिणी (स्त्री),  सरित् (स्त्री),  तटिनी (स्त्री),  कूलङ्कषा (स्त्री),  वाहिनी (स्त्री),  कर्षू (स्त्री),  द्वीपवती (स्त्री),  समुद्रदयिता (स्त्री),  धुनी (स्त्री),  स्रवन्ती (स्त्री),  सरस्वती (स्त्री),  पर्वतजा (स्त्री),  जलधिगा (स्त्री),  कुल्या (स्त्री),  जम्बालिनी (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

सिन्धु
सिन्धु,  स्रवन्ती,  तटिनी,  तरङ्गिणी,  नदी,  धुनी,  निर्झरिणी,  निम्नगा,  कूलङ्कषा,  शैवलिनी,  सरस्वती,  समुद्रकान्ता,  ह्रदिनी,  आपगा,  स्रोतस्,  स्रोतस्विनी,  कर्षू,  कुल्या,  द्वीपवती,  सरित्,  रोधस्,  वप्र,  भिद्य,  उद्ध्य,  नद
सिन्धुः स्रवन्ती तटिनी तरङ्गिणी, 
नदी धुनी निर्झरिणी च निम्नगा ।
कूलङ्कषा शैवलिनी सरस्वती, 
समुद्रकान्ता ह्रदिनी तथापगा ॥ ६६५ ॥
स्रोतः स्रोतस्विनी कर्षूः कुल्या द्वीपवती सरित् ।
रोधो वप्रस्तु विज्ञेयो भिद्य उद्ध्यो नदः स्मृतः ॥ ६६६ ॥
verse 3.1.1.665
page 0076

Vedic Reference

English

 Karṣū,  a rare word found in the Śatapatha Brāhmaṇa, ^1
denotes a ‘furrow’ or ‘trench.’
1) i. 8,  1,  3
 xiii. 8,  3,  10. Cf. Schrader,  Prehistoric Antiquities,  283.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कर्षू पु०
  कृष--ऊ । १ करीषानले (घुटेर आगुन) । २ कुल्यायांस्त्री अमरः । ३ इष्टखाते मेदि० । इष्टखातस्तु “चतु-रंङ्गुलपृथ्वीस्तावदन्तरास्तथाधःखाता वितस्त्यायतास्तिस्रःकर्षूः कुर्य्यात्” प्रा० वि० विष्णूक्तप्रमाणकगर्त्तभेदः ।“ततः कर्षूःकुर्य्यात् तन्मूले प्रागुदगग्न्युप समाधानं कृत्वापिण्डनिर्वपणम्” “कर्षूत्रयमूले पुरुषाणां,  कर्षूत्रय-मूले स्त्रीणाम् । पुरुषकर्षूत्रयं सान्नेनोदकेन पूरयेत्स्त्रीकर्षूत्रय सान्नेन पयसा दध्ना मांसेन,  पयसा चप्रत्येकं कर्षूत्रयं पूरयित्वा जपेत्” विष्णु० । ४ गर्त्त-मात्रे च । “कर्षूवीरणवति” कात्या० २१,  ३ २६ ।“कर्षूः कुहर उच्यते” कर्कः अस्य ह्रस्वान्तमपि ।“दक्षिणतः कुटिले कर्षू खात्वा क्षीरोदकाभ्यां पूरयन्तिसप्तोत्तरतः प्राचीरुदक्स्थाःः” कात्या० २१,  ३,  २६ ।“श्मशानत उत्तरतः कुटिले कर्षू गर्त्तौ खात्वा” कर्कः ।

Capeller

German

 कर्षू॑ f.
  Furche,  Grube.

Burnouf

French

 कर्षू कर्षू m.
  (कृष्) culture
 agriculture.
		 Feu de
bouse de vache séchée. -- S. f.
  canal
 lit de riviere.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.