कर्षण (karSaNa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कर्षण n.
  (-णं)
	 1. Ploughing,  cultivating the ground.
	 2. Pulling,  drag-
ging.
	 3. Attracting.
 E.
  कृष् to plough,  ल्युट् aff.
  

Capeller Eng

English

 कर्षण a.
  tearing,  vexing (—°)
 n.
  tearing,  drawing near
or away
 bending (of a bow),  vexing,  tormenting
 ploughing,  agriculture.

Yates

English

 कर्षण (णं) 1.
n.
  Ploughing
 pulling.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 n.
  	-	 drawing
चित्रलेखन 	-	 citralekhana 	-	 n.
  	-	 drawing
चित्रणसाधनानि 	-	 citraNasAdhanAni 	-	 n.
  	-	 drawingtools  [ computer ]
चित्रणोपकरणानि 	-	 citraNopakaraNAni 	-	 n.
  	-	 drawingtools  [ computer ]
वर्णलेखनी 	-	 varNalekhanI 	-	 f.
  	-	 drawingpencil
संहार 	-	 saMhAra 	-	 m.
  	-	 drawingtogether
कर्षि 	-	  karSi 	-	 adj.
  	-	 drawing
ग्राहिन् 	-	  grAhin 	-	 adj.
  	-	 drawing
पूरण 	-	  pUraNa 	-	 adj.
  	-	 drawing
प्रवाहिन् 	-	  pravAhin 	-	 adj.
  	-	 drawing
वाह 	-	  vAha 	-	 adj.
  	-	 drawing
वाहन 	-	  vAhana 	-	 adj.
  	-	 drawing
वाहिन् 	-	  vAhin 	-	 adj.
  	-	 drawing
विकर्षण 	-	  vikarSaNa 	-	 adj.
  	-	 drawing
वोढृ 	-	  voDhR 	-	 adj.
  	-	 drawing
वह् 	-	  vah 	-	 adj.
  	-	 drawing
कृष्टि 	-	  kRSTi 	-	 f.
  	-	 drawing
लेखा 	-	  lekhA 	-	 f.
  	-	 drawing
लिपि 	-	  lipi 	-	 f.
  	-	 drawing
रेखा 	-	  rekhA 	-	 f.
  	-	 drawing

कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 n.
  	-	 drawing
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  bending
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  drawing out
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  removing
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  tormenting
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  prolonging
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  pulling off
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  hurting
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  vexing
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  cultivating the ground
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  tugging
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  injuring
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  extending
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  dragging
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  cultivated land
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  pulling
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  drawing back
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  act of drawing or dragging near
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  erroneous for karzana
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  drawing to and fro
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 adj.
  	-	  pulling to and fro
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 n.
  	-	  ploughing
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 n.
  	-	  stress  [ Tech. ]
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 n.
  	-	  strain  [ techn.  ]
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 n.
  	-	  load  [ techn.  ]
कर्षण 	-	 karSaNa 	-	 n.
  	-	  cultivation  [ of land ]

 
   कर्षण  karSaNa adj.
   dragging   
   कर्षिन्  karSin adj.
   dragging    
   आसज  Asaja adj.
   dragging   
   कर्षक  karSaka adj.
   dragging    
   कर्ष  karSa m.
   dragging   
   प्रविकर्षण  pravikarSaNa n.
   dragging    
   परिकर्षिन्  parikarSin adj.
   dragging away  
   विप्रकर्ष  viprakarSa m.
   dragging away   
   परिकर्ष  parikarSa m.
   dragging about  
   स्थौणिक  sthauNika adj.
   dragging beams of wood   
   व्यायाम  vyAyAma m.
   dragging different ways  
   आकर्ष  AkarSa m.
   dragging (as of a stone)   
   सनिगडचरण  sanigaDacaraNa adj.
   dragging a chain on the foot  
   कर्षण  karSaNa adj.
   act of drawing or dragging near   
   अपकर्ष  apakarSa m.
   drawing or dragging off or down  
   उपकर्षण  upakarSaNa n.
   act of drawing or dragging near   
   विकर्षण  vikarSaNa n.
   act of drawing or dragging asunder  
   विकर्ष  vikarSa m.
   parting or dragging or drawing asunder   
   स्यूमन्यु  syUmanyu adj.
   eager for the bridle i.e. dragging at it     
            

 
   कर्षण  karSaNa adj.
   tugging

 
   कर्षण  karSaNa adj.
   erroneous for karzana

 
   कर्षण  karSaNa adj.
   prolonging   
   सन्तनि  santani adj.
   prolonging    
   आयुष्प्रतरण  AyuSprataraNa adj.
   prolonging life  
   यापन  yApana adj.
   prolonging or supporting life   
   प्राणदृह्  prANadRh adj.
   sustaining or prolonging the breath  
   देहयात्रा  dehayAtrA f.
   supporting the body or prolonging life   
   देहम्भर  dehambhara adj.
   intent upon nourishing the body or prolonging life     
            

Wilson

English

 कर्षण
n.
  (-णं)
1 Ploughing,  cultivating the ground.
2 Pulling. dragging.
3 Attracting.
E.
  कृष to plough,  ल्युट् aff.
  

Apte

English

कर्षण [karṣaṇa],  a.
 

Dragging.

Injuring

Extending (in time),  see below. -णम् [कृष् भावे ल्युट्]

Drawing,  dragging,  pulling,  bending (as of a bow)
 भज्यमानमति- मात्रकर्षणात् R.*
  11.46, 7.62.

Attracting.

Ploughing,  tilling
 प्रभृतं कर्षणं स्मृतम् Ms.*
  4.5.

Injuring,  tormenting
 emaciation
 तथा राज्ञामपि प्राणाः क्षीयन्ते राष्ट्र- कर्षणात् Ms.*
  7.112.

Cultivated land
 पुत्रस्य ते पशवः कर्षणं च Mb.
 *  3.113.13.

A weapon
 इषुभिस्तोमरैः प्रासै- स्त्रिशूलैर्वज्रकर्षणैः Rām.*
  7.32.34.

Apte 1890

English

 कर्षण a. 1 Dragging. 
2 Injuring. 
3 Extending (in time),  see below. 
णं [कृष् भावे ल्युट्] 1 Drawing,  dragging,  pulling,  bending (as of a bow)
 भज्यमानमतिमात्रकर्षणात् R. 11. 46,  7. 62. 
2 Attracting. 
3 Ploughing,  tilling. 
4 Injuring,  tormenting
 emaciation
 Ms. 7. 112. 
5 Cultivated land. 

Monier Williams Cologne

English

 कर्षण mfn.
   pulling to and fro,  dragging,  tormenting,  vexing (v.l. कर्शन),  MBh.
  
 R.
  &c.
  

 extending (in time),  APrāt.
  

 the act of drawing or dragging near,  Śak.
  (v.l.)

 drawing out,  pulling off

 tugging,  pulling (cf.   केश-क्°),  drawing to and fro,  removing,  hurting,  injuring,  tormenting,  Mn.
   vii,  112
 MBh.
  
 Suśr.
  &c.
  

 drawing back,  bending (a bow),  Ragh.
  xi,  46 (cf.   धनुष्-क्°)

 prolonging (a sound),  SaṃhUp.
   

 ploughing,  cultivating the ground,  Mn.
   iv,  5
 MBh.
  
 BhP.
  

 cultivated land,  MBh.
   iii,  10082

 erroneous for कर्शन,  q.v.,  Car.
 

Monier Williams 1872

English

 कर्षण,  अस्,  आ,  अम्,  pulling to and fro,  drag-
ging,  attracting,  overpowering,  injuring
 tormenting
harassed
 extending (in time)
 (अम्),  n. the act of
dragging or pulling
 drawing to and fro
 removing, 
hurting,  injuring
 bending (a bow)
 ploughing,  cul-
tivating the ground
 cultivated land.

Benfey

English

 कर्षण कर्षण,  i. e. कृष् + अन,  n.
 
 1. Bringing,  Śāk. 69,  15,  v. r.
 2. Tor-
menting,  Man.  7,  112.
 3. Bending (a
bow),  Ragh. 11,  46.
 4. Tillage,  Man. 
4,  5.
 5. Cultivated land,  MBh. 3, 
10082.
 6. At the end of a compound
adj.
  Overpowering,  e. g.
शत्रु-,  Over-
powering his enemies,  Rām.  4,  38,  51.

Apte Hindi

Hindi

कर्षणम्
नपुं*
   - कृष्-ल्युट्
"रेखा खींचना,  घसीटना,  खींचना,  झुकाना, "

कर्षणम्
नपुं*
   - कृष्-ल्युट्
आकर्षण

कर्षणम्
नपुं*
   - कृष्-ल्युट्
"हल जोतना,  खेती करना"

कर्षणम्
नपुं*
   - कृष्-ल्युट्
"क्षति पहुँचाना,  कष्ट देना,  पीड़ित करना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कर्षण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಳೆಯುವಿಕೆ
प्रयोगाः - > "भज्यमानमतिमात्रकर्षणात् तेन वज्रपरुषस्वनं धनुः"
उल्लेखाः - > रघु० ११-४६
कर्षण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೇಗಿಲಿನಿಂದ ಉಳುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > कृश (विलेखने) - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "मृतं तु याचितं भैक्षं प्रमृतं कर्षणं स्मृतम्"
उल्लेखाः - > मनु० ४-५
कर्षण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೋಷಣ /ಒಣಗಿಸುವಿಕೆ
कर्षण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೀಡಿಸುವಿಕೆ /ಹಿಂಸಿಸುವಿಕೆ
प्रयोगाः - > "शरीरकर्षणात् प्राणाः क्षीयन्ते प्राणिनां यथा । तथा राज्ञामपि प्राणाः क्षीयन्ते राष्ट्रकर्षणात् ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ७-११२
कर्षण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಎಳೆಯುವ /ಆಕರ್ಷಿಸುವ
कर्षण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನೇಗಿಲಿನಿಂದ ಉಳುವ
निष्पत्तिः - > कृश (विलेखने) - "ल्युः" (३-१-१३४)

L R Vaidya

English

 karzaRa {% n. %} 1. Drawing,  dragging,  bending,  भज्यमानमतिमत्रकर्षणात् R.xi.46,  vii.62
attracting
ploughing
emaciation,  M.vii.112.

Bopp

Latin

 कर्षण (r. कृष् s. अण) n.
1) actio trahendi.
2) actio in-
tendendi arcum. RAGH. 7. 59.
3) aratio. m. vexator.
N. 12. 24.: अरिकर्षण. 20. 1.: शत्रुकर्षण.

Kridanta Forms

Sanskrit

कृष् (कृ॒षँ꣡ विलेखने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  कर्षणम्
अनीयर् =  कर्षणीयः - कर्षणीया
ण्वुल् =  कर्षकः - कर्षिका
तुमुँन् =  कर्ष्टुम् / क्रष्टुम्
तव्य =  कर्ष्टव्यः / क्रष्टव्यः - कर्ष्टव्या / क्रष्टव्या
तृच् =  कर्ष्टा / क्रष्टा - कर्ष्ट्री / क्रष्ट्री
क्त्वा =  कृष्ट्वा
ल्यप् =  प्रकृष्य
क्तवतुँ =  कृष्टवान् - कृष्टवती
क्त =  कृष्टः - कृष्टा
शतृँ =  कर्षन् - कर्षन्ती

कृष् (कृ॒षँ॑ विलेखने - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् =  कर्षणम्
अनीयर् =  कर्षणीयः - कर्षणीया
ण्वुल् =  कर्षकः - कर्षिका
तुमुँन् =  कर्ष्टुम् / क्रष्टुम्
तव्य =  कर्ष्टव्यः / क्रष्टव्यः - कर्ष्टव्या / क्रष्टव्या
तृच् =  कर्ष्टा / क्रष्टा - कर्ष्ट्री / क्रष्ट्री
क्त्वा =  कृष्ट्वा
ल्यप् =  प्रकृष्य
क्तवतुँ =  कृष्टवान् - कृष्टवती
क्त =  कृष्टः - कृष्टा
शतृँ =  कृषन् - कृषन्ती / कृषती
शानच् =  कृषमाणः - कृषमाणा

Abhyankara Grammar

English

कर्षण  extension
 protraction,  defined as kālaviprakarṣa by commentators
 a peculiarity in the recital as noticed in the pronunciation of ट् when followed by च् ,  or ड् when followed by ज् e.g. षट्चै
 षड्जात. cf. Nār. Śik. I.7.19.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 कर्षण n. °Abpflügen,  Kauṭ. 171,  9.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वाणिज्यं पाशुपाल्यं च कर्षणं चेति वृत्तयः ॥ ८६४ ॥
-wordlist-
 
वृत्ति (स्त्री),  वाणिज्य (क्ली),  पाशुपाल्य (क्ली),  कर्षण (क्ली)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कर्षणं,  क्ली,
   (कृष् + भावे ल्युट् ।) कृषिकर्म्म । लाङ्ग-लादिना भूम्यादिखननम् । इति हेमचन्द्रः । चासइति भाषा ॥
 आकर्षणम् । टानन् इति भाषा ॥
(शोषणम् । पीडणम् । यथा मनुः ७ । ११२ ।“शरीकर्षणात् प्राणाः क्षीयन्ते प्राणिनां यथा ।तथा राज्ञामपि प्राणाः क्षीयन्ते राष्ट्रकर्षणात्” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कर्षण न०
  तुदा० कृष--भावे ल्युट् । लाङ्गलादिना भूमेर्विलेखने(चास देओया) हेम० । “मृतं तु याचित भैक्ष्यं प्रमितंकर्षणं स्मृतम्” मनुः । कृषिशब्दे विवृतिः । भ्वा०
  कृष-ल्युट् । २ आकर्षणे च (टाना) “भज्यमानमतिमात्र-कर्षणात्” रघुः “शरीरकर्षणात् प्राणाः क्षीयन्ते प्राणिनांयथा” मनुः । ३ क्षीरिणीवृक्षे स्त्री राजनि० गौरा० ङीष् ।

Capeller

German

 कर्षण (0 —° = vor
 n.
  das Herbeiziehen, 
Zerren,  Zausen
 das Pflügen,  der Landbau.

Burnouf

French

 कर्षण कर्षण n.
  (कृष्) action de tirer,  d'arracher.
		 Labour,  culture.
		 Action de tendre,  de bander [un arc]. -- S. m.
 
persécuteur
		 destructeur [par ex. des ennemis].

Stchoupak

French

 कर्षण-
 ag. ifc. qui traîne à sa merci (un ennemi) 
 nt. fait de
tirer,  de traîner près de soi 
 de traîner çà et là,  d'emporter,  de
tourmenter, 
 de tendre (l'arc) 
 de labourer,  de cultiver la terre
 
 champ cultivé.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.